„Zmarłym na pamiątkę, żyjącym ku przestrodze”

Góry często zabierają ze sobą tych, którzy odważyli się na ich eksplorację. Zabierają i śmiałków, porywających się na nowe, niezdobyte, najwyższe, najtrudniejsze ściany, czasem też tych, którzy taką cenę płacą za brawurę, brak doświadczenia, czy też zwykły, ludzki błąd. Ale góry zabierają też tych, którzy śpieszą z pomocą poszkodowanym i zagubionym, świetnie przygotowanych fizycznie, technicznie, doświadczonych ratowników.

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

W 2015 r. góry zabrały Olka Ostrowskiego, skialpinistę i ratownika górskiego. W 2014 r. Olek jako pierwszy Polak w historii zjechał na nartach ze szczytu Czo Oju. W lipcu 2015 chciał w podobny sposób zdobyć Gaszerbrum II. 25 lipca podczas zjazdu zaginął na stoku.

Nadchodzące Święto Zmarłych skłania do refleksji o przemijaniu, ale też o cenie, jaką płaci się za swoją pasję. Jest to też pretekst do odwiedzenia symbolicznego cmentarza, miejsca, które niejako kumuluje pamięć o tych, którzy zginęli w górach, czasem zostali tam na zawsze.

Jednym z takich wyjątkowych miejsc jest Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą. Położony w przepięknym miejscu – na wzniesieniu, w limbowym lesie, nad Popradzkim Stawem, u stóp Osterwy nawet odwiedzany w środku słonecznego lata budzi uczucie zadumy i refleksji.

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

Znajduje się tutaj około 300 tablic upamiętniających słynnych taterników, himalaistów, ale też dużo osób nieznanych szerzej. Co roku, w ostatnią sobotę października, ma tu miejsce wyjątkowe spotkanie. Biorą w nim udział przedstawiciele TOPR, Horskiej Służby, rodziny i przyjaciele osób upamiętnionych na cmentarzu, ale również wszyscy, którym szczególnie bliskie jest motto tego miejsca: ” Mŕtvym na pamiatku, živým pre výstrahu (Umarłym na pamiątkę, żyjącym ku przestrodze)”.

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

Wśród nazwisk znajdujemy polskie, słowackie, węgierskie.

Oświetlona jesiennym słońcem ściana zwana Skałą Himalaistów to swoista historia spektakularnych sukcesów w najwyższych górach świata i jednocześnie tragedii, które się z nimi wiązały. Jest tutaj tablica poświęcona legendzie polskiego i światowego himalaizmu­ Jerzemu Kukuczce. Zdobył on, jako drugi człowiek na Ziemi Koronę Himalajów i Karakorum. Zginął na wysokości 8 300 metrów 24 października 1989 podczas wejścia na Lhotse. Jego ciała nigdy nie odnaleziono…

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

Jest obok tablica Wandy Rutkiewicz, która jako pierwsza Europejka zdobyła w 1978 Mount Everest, a w 1986 jako pierwsza Polka K2. Zaginęła w 1992 podczas ataku szczytowego na Kanczendzongę. Jej ciała nie odnaleziono…

Jest też tablica poświęcona pamięci Piotra Morawskiego, zdolnego chemika i utalentowanego himalaisty, zdobywcy 6 ośmiotysięczników. Piotr Morawski, w 2006 roku podczas wyprawy na Annapurnę, już po wejściu na wysokość 8100 m, zawrócił, żeby pomóc tybetańskiemu himalaiście dotkniętemu ślepotą górską. Zginął 8 kwietnia 2009 na Dhaulagiri, tam też został pochowany.

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

Na tej samej ścianie znajduje się tablica Macieja Berbeki i Tomasza Kowalskiego. W 2013 r. najpierw przeżywaliśmy ogromną euforię – sukces! Oto czwórka ”naszych” himalaistów zdobywa szczyt Broad Peak. Potem z wielkim niepokojem śledziliśmy dramatyczne doniesienia z akcji ratunkowej, a właściwie poszukiwawczej, oto bowiem dwójka z nich zaginęła. 6 marca 2013 r. zostają uznani za zaginionych. Tomasz Kowalski został pochowany w Karakorum, ciała Macieja Berbeki nie odnaleziono.

Ale to nie Himalaje, tylko Tatry pochłonęły najwięcej ofiar. Przechodząc ścieżkami pod Osterwą znajdujemy tablice z nazwiskami związanymi z pierwszymi eksploracjami i wypadkami, które wydarzyły się bardzo niedawno.

Mają swoją tablicę Mieczysław Karłowicz, który zginął 8 lutego 1909 roku przysypany lawiną śnieżną u stóp Małego Kościelca i Jan Długosz – charyzmatyczny taternik, ratownik górski, autor wielu nowych przejść, prekursor nowatorskich technik wspinaczkowych, literat. Zginął podczas prowadzenia szkolenia dla żołnierzy 2 lipca 1962 r. wskutek upadku z grani Zadniego Kościelca.

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

Tablicą uczczono również Władysława Cywińskiego, ratownika, przewodnika i autora przewodników po Tatrach. Zginął 12 października 2013 r. podczas samotnej wspinaczki w Dolinie Złomisk.

Poruszająca jest też tablica z listą ofiar jednej z największych tragedii tatrzańskich, jaka miała 20 stycznia 1974 roku. W lawinie, która zeszła Żlebem spod Przełęczy nad Skokiem zginęło 12 z przysypanych 24 osób. Byli to uczestnicy kursu narciarskiego ze słowackiego Technikum Budowlanego, m.in. nauczyciel i jego 12-letni syn.

Tablice na skałach pod Osterwą są też świadkami tragicznych wydarzeń z dziejów tatrzańskiego ratownictwa.

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

Niedaleko kaplicy ma „swoje” miejsce Klemens Bachleda –zwany „Orłem Tatr”. Zginął 6 sierpnia 1910 roku. Wbrew decyzji kierownika wyprawy ratunkowej pośpieszył na ratunek taternikom uwięzionym w skale, w rejonie Małego Jaworowego.

Jest i tablica poświęcona Wawrzyńcowi Żuławskiemu, który poniósł śmierć w Alpach w 1957 r. podczas bardzo niebezpiecznej akcji ratunkowej. Szukał zaginionego przyjaciela Stanisława Grońskiego i dwójki jego towarzyszy z Jugosławii.

Dramatyczny przekaz mają tablice poświęcone ofiarom głośnej tragedii zespołu śmigłowca TOPR, zginęli wówczas: Bogusław Arendarczyk, Janusz Rybicki, Stanisław Mateja Torbiarza i Janusz Kubica. Katastrofa miała miejsce w Dolinie Olczyskiej, 11 sierpnia 1994 roku.

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

I podobne emocje przy tablicy Marka Łabunowicza („Maja”) i Bartłomieja Olszańskiego – młodych ratowników, którzy zginęli 30 grudnia 2001 roku w trakcie akcji ratunkowej pod Szpiglasową Przełęczą.

Wiele tablic nosi nazwiska osób bliżej nam nieznanych, umieszczone są tutaj przez rodziny, którzy w ten sposób chcą zostawić jakiś ślad po swoich najbliższych.

Niestety, co roku przybywa kilka nowych tablic…

Tatrzański Symboliczny Cmentarz pod Osterwą

Oprócz Tatrzańskiego Symbolicznego Cmentarza pod Osterwą w Tatrach utworzono kilka innych miejsc pamięci: Symboliczny Cmentarz Ofiar Tatr Zachodnich (słow. Symbolický cintorín) w Dolinie Żarskiej, Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem (jest miejscem pochówku) i Sanktuarium Maryjne na Wiktorówkach. W Karkonoszach, w Kotle Łomniczki znajduje się Symboliczny Cmentarz Ofiar Gór, natomiast w Małej Fatrze ­ Cmentarz Ofiar Gór.

To szczególne miejsce warto odwiedzić nie tylko z okazji listopadowego święta. Szczegółowy opis zamieszczamy na naszej stronie:
http://gorydlaciebie.pl/wyprawy/cmentarz-ofiar-gor/