Twierdza Srebrna Góra - największa górska twierdza w Europie

Twierdza Srebrna Góra to największa górska twierdza w Europie i jedna z najciekawszych budowli militarnych w Polsce. Znajduje się na Dolnym Śląsku i należy do najbardziej znanych atrakcji tego regionu. Cały zespół zajmuje imponującą powierzchnię – 106 ha. Fortyfikacja zachwyca nie tylko rozmachem budowniczych, ale też położeniem – usytuowana na wzniesieniach oferuje wspaniałą panoramę Sudetów.

W 1961 r. Twierdza Srebrnogórska została wpisana do rejestru zabytków, a w 2004 r. uzyskała status pomnika historii. W 2002 r. teren twierdzy oraz pozostałości po nieczynnej kolei zębatej zostały włączone do Fortecznego Parku Kulturowego.
W 2007 roku utworzono srebrnogórską grupę rekonstrukcyjną – Infanterie – Regiment von Alvensleben, której stroje odwołują się do garnizonu stacjonującego tu w okresie wojny francusko-pruskiej. Dlatego też przewodnicy oprowadzający turystów ubrani są w historyczny strój żołnierza epoki napoleońskiej.

Twierdza Srebrna Góra została wybudowana na zlecenie króla pruskiego Fryderyka Wielkiego w XVIII, w celu ochrony Śląska zdobytego przez Prusy w 1740 roku. Autorem projektu był pruski inżynier Ludwik Wilhelm Regler. Fortyfikację ulokowano na wzniesieniach nad Przełęczą Srebrną – Forteczna Góra (Warowna, 686 m) oraz Ostróg (627 m).
Prace budowlane prowadzone były w latach 1765–1777. Pracowało tutaj 4 tysiące robotników, koszty budowli były zawrotne jak na tamte czasy – wyniosły one aż 4.145.000 talarów.

Twierdza jest imponująca! Tak naprawdę jest to cały kompleks budowli militarnych – forty, kazamaty, izby strzeleckie, magazyny, zbrojownia i prochownia. Powstał tu również szpital, więzienie, piekarnia, browar i warsztaty rzemieślnicze. W skale, w obrębie twierdzy, wydrążono 9 studni o łącznej głębokości, najgłębsza z nich miała 84 m. Tak ogromne przedsięwzięcie wymagało też zaplecza budowlanego – powstał tu m.in. tartak, cegielnia, wapienniki, wodociąg oraz drogi transportowe.
W twierdzy mogło stacjonować ok. 4000 żołnierzy, a w razie konieczności mogło ich być nawet 5 tysięcy! Ogromne zapasy amunicji, opału i żywności zapewniały jej samowystarczalność, w razie potrzeby mogła się utrzymać nawet przez 3 miesiące.

Zwiedzanie Twierdzy Srebrnogórskiej

Miejsce jest dostępne cały rok, organizowane są też nocne zwiedzania z dodatkowymi atrakcjami.
Zwiedzanie odbywa się pod opieką przewodnika i ma bardzo ciekawą formę prezentacji. Ubrany w historyczny strój żołnierza z epoki napoleońskiej i i wyposażony w replikę broni czarnoprochowej przewodnik opowiada o obronnych i militarnych aspektach twierdzy – fortyfikacji i amunicji. Ale bardzo ciekawa jest również opowieść o stacjonujących tu żołnierzach, o tym jak wyglądało ich codzienne życie, czym się zajmowali, na co chorowali.
Oprowadzanie z przewodnikiem trwa ok. 70 minut, podczas wycieczki można zobaczyć m.in., donjon, makietę twierdzy, podziemne kazamaty, wykutą w skale studnię, izbę żołnierską, artylerię forteczną oraz ruiny lazaretu.
Bilety i program: https://forty.pl/odwiedz-nas/wycieczki-indywidualne/zwiedzanie-z-przewodnikiem/

Do twierdzy można wejść z psem, ale musi być on na smyczy ze względu na ochronę stada kóz, które znajdują się na jej terenie.

Nazwa twierdzy pochodzi od leżącej poniżej miejscowości Srebrna Góra, w której od XIV w. wydobywano rudy srebra. Znajduje się ona 12,5 km od Ząbkowic Śląskich i 47 km od Wałbrzycha. Przy okazji wycieczki do twierdzy warto również odwiedzić samą wieś, która choć niewielka, jest bardzo atrakcyjna. Można tu zobaczyć np. zabytkowy Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła i kościół poewangelicki z XIX w. oraz kilka budowli inżynierskich sowiogórskiej kolejki zębatej z początku XX w. Miejscowość Srebrna Góra jest też bardzo ładnie położona – w dolinie oddzielającej Góry Sowie od Gór Bardzkich.

Panorama z murów Twierdzy Srebrnogórskiej

Z wałów obronnych twierdzy zobaczymy panoramę Gór Bardzkich i Sowich, a za nimi Góry Opawskie i Masyw Śnieżnika.

Najważniejsze fakty dotyczące twierdzy Srebrna Góra

1765–1777 – budowa twierdzy
1800 r. śmierć króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II, który był wielkim zwolennikiem twierdzy, i którego śmierć zakończyła okres jej świetności
1800 r. – wizyta w Srebrnej Górze ówczesnego ambasadora Stanów Zjednoczonych w Królestwie Prus – Johna Quincy Adamsa (prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1825–1829)
1807 – skuteczna obrona podczas oblężenia przez wojska napoleońskie (w czasie wojny Prus z Francją), dzięki czemu twierdza ma opinię NIEZDOBYTEJ
1830–1848 twierdza służy jako więzienie dla działaczy ruchu „Młodych Niemców”
1 stycznia 1860 roku – decyzja likwidacji przestarzałej już twierdzy
1 października 1867 roku – uroczysty wymarsz wojsk ze Srebrnej Góry
II połowa XIX w. – pierwsze działania w celu wykorzystania walorów turystycznych miejsca
1881-1914 – twierdza stanowi główną atrakcję turystyczną miasta
okres międzywojenny XX w. – intensywne prace remontowe oraz szereg inicjatyw – utworzono muzeum broni, platformę widokową, schronisko młodzieżowe oraz ośrodek szkoleniowy
15.12.1939 r. – utworzenie obozu jenieckiego dla polskich oficerów
okres powojenny – czas postępującej dewastacji miejsca
1965 r. – akcja harcerska „Srebrna Góra” – remont Harcerzy i zagospodarowanie fortów: Donjon, Ostróg i Wysoka Skała
1973 r. – utworzenie Muzeum Broni Ciężkiej
13.04.1961 r. wpisanie twierdzy do rejestru zabytków (nr rejestracyjny 861)
20.06.2002 r. – teren Twierdzy Srebrnogórskiej oraz pozostałości po nieczynnej kolei zębatej zostały włączone do pierwszego utworzonego w Polsce Fortecznego Parku Kulturowego
14.04.2004 r. – twierdza uzyskała status pomnika historii.