Zamek w Pszczynie – jedna z najpiękniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce

Zamek w Pszczynie to jedna z najpiękniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Miejsce ma bardzo długą i ciekawą historię, ale powszechnie kojarzone jest z ostatnimi właścicielami – bogatym rodem magnackim Hochbergów, a szczególnie ze sławną, uznawaną za najpiękniejszą kobietę swojej epoki – księżną Daisy.
Tutaj swój prywatny apartament miał cesarz Wilhelm II, a w czasie I wojny światowej mieściła się siedziba sztabu wojsk niemieckich na front wschodni i to tu zapadały kluczowe dla losów Europy decyzje.

Zamek w Pszczynie przetrwał zawieruchy wojenne w wyjątkowo dobrym stanie, dzięki czemu już w 1946 roku utworzono tu muzeum. Zbiory muzeum posiadają około 80% oryginalnego historycznego wyposażenia wnętrz!

Warto dodać, że miasto Pszczyna uznawana jest za „Perłę Górnego Śląska” – swoją popularność zawdzięcza przede wszystkim m.in. znajdującemu się tu pałacowi oraz otaczającemu go imponującemu parkowi.

Zdjęcia: Ilona Sarnecka i Andrzej Macioł

Historia Zamku w Pszczynie

Początki zamku sięgają XI wieku, kiedy istniał tu gród obronny. W XV wieku zamek został przebudowany na gotycką warownię, a z czasem przekształcono go w renesansową, a potem barokową rezydencję.

W latach 1765–1846 właścicielami zamku byli książęta Anhalt-Cöthen-Pless. Po nich właścicielami zostali książęta Hochbergowie z Książa, wtedy też miejsce przeżywało największy rozkwit, zyskało nowoczesne wyposażenie, a jego wnętrza urządzone zostały w stylu neobarokowym.
Zamek odegrał znaczącą rolę w czasie I wojny światowej – mieściła się tu siedziba sztabu wojsk niemieckich na front wschodni. Swój prywatny apartament miał cesarz Wilhelm II. Tu też zapadały kluczowe dla losów wojny i Europy decyzje. To właśnie z zamku w Pszczynie został wysłany „Telegram Zimmermanna”, który był przyczyną porzucenia polityki neutralności przez Stany Zjednoczone i ich przystąpienia do pierwszej wojny światowej.

Rezydencja przetrwała II wojnę w dobrym stanie. Już w 1946 roku utworzono tu muzeum, które obecnie nosi nazwę Muzeum Zamkowego w Pszczynie.

W zbiorach muzeum zachowało się około 80% oryginalnego historycznego wyposażenia wnętrz z przełomu wieków XIX/XX, m.in. olbrzymie kryształowe lustra oraz żyrandole w Sali Lustrzanej.

Muzeum Zamkowe w Pszczynie

Muzeum oferuje stałe wystawy, które obrazują m.in. wyposażenie wnętrz z przełomu XIX i XX wieku. Można zwiedzać m.in.:

• główny pałac
• stajnie książęce
• zameczek myśliwski Promnice, położony nad jeziorem Paprocańskim
• zbrojownię, która znajduje się w gotyckich podziemiach z XV wieku
• Brama Wybrańców – zwaną również „Wartą”, która powstała w 1687 roku. Jest to najstarsza zachowana do dziś w niezmienionej formie część kompleksu zamkowego.

Organizowane są również wystawy czasowe, szczegółowe informacje można znaleźć na stronie Muzeum.

Godziny otwarcia, cennik i aktualności dot. muzeum: Zamek Pszczyna

Park Zamkowy w Pszczynie

Obok zamku znajduje się „Park Zamkowy”, okazały kompleks leśno-parkowy o łącznej powierzchni 156 ha, który składa się z trzech tematycznych parków.

•  Park Zamkowy o powierzchni 48 ha. Został założony w XVI w., ale obecny kształt uzyskał w XIX w. Jest to park typu angielskiego z okazałym drzewostanem i wieloma obiektami małej architektury, jak np. pawilon herbaciany na wyspie, kapliczki, mosty łukowe oraz dwór „Ludwikówka”. Wiosną pięknie kwitną tu liczne rododendrony.
  Park uważany jest za najpiękniejszy na Śląsku.
• Park Dworcowy, mniejszy, sąsiadujący z  Parkiem Zamkowym, znajduje się tu m.in. skansen „Zagroda Wsi Pszczyńskiej”.
• Park Zwierzynieck lub tzw. Dzika Promenada – duży teren leśno-parkowy, w którym znajduje się m.in. Pokazowa Zagroda Żubrów, w której zobaczyć można też muflony, jelenie i sarny. W tym sektorze jest też pole golfowe.
  

  

  

  
  

Księżna Daisy

Jedną z najbarwniejszych postaci związanych z zamkiem jest księżna Maria Teresa Oliwia Hochberg von Pless, popularnie zwana księżną Daisy von Pless (1873-1943). Była żoną Jana Henryka XV Hochberga księcia von Pless, uważano ją za jedną z najpiękniejszych kobiet swojej epoki. Była blisko związana z dworem brytyjskim dworem królewskim, m.in. z królami Anglii Edwardem VII i Jerzym V oraz cesarzem Niemiec Wilhelmem II. Jej brat Jerzy był ojczymem Winstona Churchilla.
Daisy była autorką poczytnych pamiętników, w których opisywała realia swojej epoki. Była też pacyfistką i wielką filantropką.
Na rynku w Pszczynie, niedaleko wejścia do zamku, znajduje się jej ławeczka i posąg. Na zamku znajdują się liczne jej portrety i fotografie.

Ciekawostki związane z Zamkiem w Pszczynie i księżną Daisy

•  „Polski Wersal” – zamek w Pszczynie często porównywany jest do francuskiego Wersalu ze względu na bogactwo wnętrz i elegancki park krajobrazowy. O miano „polskiego Wersalu” rywalizuje z równie pięknym pałacem Branickich w Białymstoku.
• Zbrojownia z prawdziwymi eksponatami – W zamku mieści się imponująca kolekcja broni i zbroi, niektóre pochodzące z XVI wieku.
• W apartamentach cesarskich znajduje się autentyczne lustro, w którym przeglądał się cesarz Wilhelm II podczas wizyty w 1915 roku.
• W Sali lustrzanej odbywają się coroczne spotkania melomanów, tzw. „Wieczory u Telemanna”, popularnością cieszy się też grudniowy „Koncert Wigilijny”.
• „Perły księżnej Daisy” to słynny, liczący 6 m długości sznur pereł, który księżna otrzymała w prezencie ślubnym od męża, Jana Henryka XV. Wg legendy miały być one przeklęte i przynieść właścicielce łzy. Powszechnie uważa się, że Daisy została pochowana z tym naszyjnikiem.
  Jest kilka legend związanych z perłami księżnej. Wg jednej z nich poławiacz, który je wydobył, został przeklęty i zmarł w tajemniczych okolicznościach.
• Na początku lat 20. XX w księżna Daisy, aby ratować trudną sytuację finansową zgodziła się na wykorzystanie swojego wizerunku w reklamie prasowej. Reklama dotyczyła kremu Mercolized-Wax firmy Dearborn.
• na terenie Muzeum Zamkowego realizowane były zdjęcia do filmu „Chopin, Chopin!” Michała Kwiecińskiego.