Jaskinie Szkocjańskie – cud natury Słowenii

Najdłuższy w Europie podziemny kanion, podziemna rzeka, kamienny most wiszący na wysokości 50 m, imponujące stalagmity i stalaktyty oraz jedna z największych podziemnych sal na świecie – to tylko część atrakcji, które czekają na odwiedzających Jaskinie Szkocjańskie. Niezwykłe formy, które można podziwiać są efektem działania rzeki Reka, która wpływa pod ziemię w okolicy wioski Škocjan i po 34 km podziemnego przepływu pojawia się na powierzchni niedaleko wybrzeża Adriatyku.

Jaskinie Szkocjańskie (słoweń. Škocjanske jame) są obok Postojnej Jamy jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych Słowenii. Jednocześnie nie mają charakteru tak komercyjnego i masowego jak Postojna.

Uwaga – w części podziemnej jaskiń obowiązuje zakaz fotografowania, dlatego w artykule znajdują się tylko zdjęcia wykonane z trasy dojścia i powrotu poprowadzonej po Velikiej i Malej Dolinie.

Zdjęcia: Paweł Drab

Jaskinie Szkocjańskie są wyjątkowo cennym naturalnym zabytkiem Słowenii, znajdują się też w czołówce światowych pomników przyrody:

•  UNESCO – w 1986 r. jaskinie zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO nie tylko ze względu na piękno, ale też wyjątkowe procesy geologiczne i przyrodnicze, które można tam obserwować.
• Konwencja Ramsarska – w 1999 r. Jaskinie są uznawane za pierwsze podziemne mokradła będące naturalnym siedliskiem wielu endemicznych organizmów. Ekosystem jaskiń obejmuje unikalną faunę – m.in. endemiczne gatunki bezkręgowców oraz słynnego odmieńca jaskiniowego (Proteus anguinus), nazywanego „ludzką rybą”.

Jaskinie Szkocjańskie

Długość wszystkich korytarzy jaskiniowych wynosi łącznie około 6 kilometrów, dla turystów udostępniono trasę o długości 3 km. Różnica wysokości między najwyższym punktem – wejściem (przepaść Okroglica) a najniższym punktem jaskiń, do którego dotarł człowiek, czyli syfonem, wynosi 205 metrów. W niektórych miejscach wąwóz przechodzi w podziemne komory.

Warto dodać, że ogromny podziemny kanion kończy się stosunkowo niewielkim syfonem, który podczas ulewnych deszczy na zewnątrz nie jest w stanie odprowadzić wpływającej do wnętrza jaskini wody. Powoduje to zastoje wody, a nawet powodzie – wysokość wody może przekraczać 100 m! Podczas powodzi w 1965 roku woda w jaskini osiągnęła poziom 110 m wysokości – 10 metrów nad mostem Cerkvenik i prawie zalała komorę Tiha jama Cicha. Podczas powodzi w 2019 roku poziom wody w jaskini wynosił 90 m (woda zalała most Cerkvenik).

Historia eksploracji jaskini 

Znaleziska archeologiczne rejonu jaskiń dowodzą, że były one znane już w starożytności. W XIX wieku rozpoczęto ich systematyczną eksplorację. Dużą rolę odegrał w tym oddział speleologii utworzony w 1884 r. przez Sekcję Primorską Niemieckiego i Austriackiego Towarzystwa Alpinistycznego w Trieście. Badaczom udało się m.in. pokonać kilka wodospadów, ważnym osiągnięciem było odkrycie Jaskini Cichej (Tiha jama) w 1904 roku. Kolejny okres eksploracji to już lata 90. XX w., kiedy to słoweńscy nurkowie przepłynęli przez syfon i odkryli ponad 200 metrów nowych korytarzy jaskiniowych.

Rozwój turystyki

Już w 1819 roku wprowadzono księgę pamiątkową odwiedzających jaskinie.  Za początek prawdziwej turystyki uznaje się rok 1884 – wtedy to Sekcja Primorska Niemieckiego i Austriackiego Towarzystwa Alpinistycznego w Trieście wydzierżawiła Jaskinie Szkocjańskie i zorganizowała wycieczki z przewodnikiem.
Lata 1884 – 1906 to powstawanie pierwszych szlaków turystycznych w jaskini.

W 1959 r. doprowadzono do jaskini prąd elektryczny.

Zwiedzanie Jaskiń Szkocjańskich – informacje praktyczne

• trasa turystyczna ma ok. 3 km długości. W jaskiniach wyznaczono trzy trasy: przez podziemny kanion, przez Malą i Veliką Dolinę oraz ścieżkę dydaktyczną;
• dostępność – jaskinie są dostępne do zwiedzania przez cały rok (oprócz 1 stycznia i 25 grudnia). W lipcu i sierpniu wejście jest co godzinę, w innych miesiącach rzadziej. Szczegółowe informacje warto sprawdzić na stronach: Jaskinie Szkocjańskie
• zwiedzanie jaskini odbywa się w grupach z przewodnikiem, wycieczka jest prowadzona w języku słoweńskim i angielskim. Przejście trasy z przewodnikiem trwa 1.5 h.
  Powrót na parking jest indywidualny – do wyboru są 3 warianty tras (dostępne w zależności od pory roku).
  Trasy oznaczone są rożnymi kolorami, mają różną długość:
  – trasa zielona – 15 minut oraz 100 schodów do pokonania + winda,
  – trasa żółta – 30 minut, 400 schodów do pokonania
  – trasa czerwona – najdłuższa, ale zarazem najbardziej widokowa – 1.5 h, 700 schodów do pokonania.
• bilety – bilety warto kupić online z wyprzedzeniem, w sezonie wakacyjnym nie zawsze są dostępne na miejscu w kasie.
• trudności – trasa jest dobrze przygotowana, odcinki, które pokonują turyści są oświetlone, dostępna także dla dzieci. Warto uwzględnić fakt, że podczas zwiedzania jest kilkaset schodów do pokonania
• temperatura – w jaskini jest 12 °C, warto mieć cieplejsze ubranie, wygodne buty sportowe.
• punkt widokowy – po wyjściu z jaskiń warto zatrzymać się na chwilę przy punkcie widokowym w dolinie rzeki Reki, gdzie widać ogromne krasowe zapadlisko, w którym rzeka znika pod ziemią i rozpoczyna swoją wędrówkę przez labirynt korytarzy.
• zakaz robienia zdjęć – w części podziemnej jaskiń obowiązuje zakaz fotografowania w celu ochrony ekosystemu. 
• parking / wejście – wejście znajduje się w wiosce Matavun (Gmina Divača). Przy jaskiniach znajduje się duży, bezpłatny parking dla turystów. Obok jest kasa biletowa
• zwierzęta – zwiedzanie jaskiń ze zwierzętami jest zabronione
• zdjęcia wnętrza jaskini znajdują się na stronie parku jaskiń https://www.park-skocjanske-jame.si.

Trasa turystyczna prowadzi przez kilka spektakularnych miejsc:

• Most Cerkvenikov – kamienny most zawieszony prawie 50 m wysoko nad rzeką. Został wybudowany na początku XX w., aby umożliwić eksplorację trudno dostępnych odcinków jaskini.
• Velika dvorana (Wielka Sala) zachwyca swoimi rozmiarami – ma wysokość ponad 100 metrów,
• Tiha jama (Cicha Jaskinia) – można podziwiać bogatą szatę naciekową: stalaktyty, stalagmity i draperie kalcytowe tworzące fantazyjne efekty,
• Wielka Komora Martela –  jest to największa z komór, ma 308 metrów długości i 106 metrów wysokości. Uznawana jest za jeden z cudów krasowego świata.
• Podziemny Kanion Rzeki Reki – ma długość około 3 km, zobaczymy tu monumentalne ściany wznoszące się miejscami na 100 metrów wysokości.

 

Jaskinie Szkocjańskie – zdjęcia wykonane z trasy powrotu – najdłuższego wariantu oznaczonego kolorem czerwonym, poprowadzonym po Velikiej i Malej Dolinie.