Ciekawostki

Pieniny – pasmo górskie w łańcuchu Karpat. Dwa przełomy Dunajca dzielą je na 3 części:
– Pieniny Spiskie – najwyższy szczyt Żar, 879 m
– Pieniny Środkowe (Właściwe) – najwyższy szczyt Trzy Korony, 982 m
– Małe Pieniny – najwyższy szczyt Wysok (Wysokie Skałki, 1050 m)
W 1932 r. utworzono Pieniński Park Narodowy, jest też tutaj kilka rezerwatów przyrody: rezerwat przyrody Biała Woda, rezerwat przyrody Wąwóz Homole, rezerwat przyrody Wysokie Skałki, rezerwat przyrody Zaskalskie-Bodnarówka, rezerwat przyrody Przełom Białki pod Krempachami.
Pieniny należą do najbardziej atrakcyjnych turystycznie miejsc w Polsce. Dużym powodzeniem wśród turystów cieszą się: spływ tratwami Przełomem Dunajca, trasa ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru (tzw. Droga Pienińska), rejsy statkami turystycznymi po Zbiorniku Czorsztyńskim, ruiny zamku w Czorsztynie, zamek w Niedzicy, zabytkowe kościółki m.in. w Dębnie Podhalańskim i Grywałdzie.

Trzy Korony (982 m) najwyższy szczyt Pienin Środkowych należący do Masywu Trzech Koron.
Partię szczytową stanowi pięć turni:
– Okrąglica (982 m), najwyższa, znajduje się tu platforma widokowa z barierkami.
– Płaska (Plaska) Skała – 950 m
– Nad Ogródki ( 940 m). Od 1933 stał tutaj obsługiwany przez pustelnika totalizator opadowy
– Pańska Skała (Bryłowa) – 920 m. Gnieżdżą się w niej rzadkie ptaki pomurniki
– Niżnia Okrąglica (Ganek, Siodło)
Masyw Trzech Koron ograniczony jest trzema przełęczami: Przełęcz Szopka, Wyżni Łazek i Kosarzyska. Znajduje się tutaj też kilka polan: Polana Szopka, Polana Pieniny, Kosarzyska, Klejczyna.
Trzy Korony to chyba najważniejszy, oprócz Sokolicy, symbol Pienin, miejsce bardzo atrakcyjne i licznie odwiedzane. Szczególnie popularna jest Okrąglica, ze znajdującej się tu platformy widokowej rozciąga się wspaniała panorama – widać stąd przełom Dunajca, Pieniny, Beskid Sądecki, Gorce, Beskid Żywiecki, Magurę Spiską oraz Tatry. Przy dobrej pogodzie widać też Babią Górę. Na szczyt prowadzą szlaki turystyczne z Czorsztyna, Sromowiec i Krościenka. Obowiązują bilety wstępu (w tym samym dniu bilet upoważnia też do wejścia na Sokolicę).
U południowych podnóży Trzech Koron w Sromowcach Niżnych znajduje się schronisko PTTK Trzy Korony.

Przełęcz Szopka (779 m) – przełęcz pomiędzy szczytami Trzech Koron (982 m) i wzniesieniem Czoło (815 m). Przełęcz oddziela Masyw Trzech Koron od Pienin Czorsztyńskich. Funkcjonuje też inna nazwa przełęczy – „Chwała Bogu” – prawdopodobnie pochodzi od westchnienia ulgi po ciężkiej wspinaczce.
Przełęcz leży na dogodnym i popularnym przejściu łączącym Krościenko ze Sromowcami Niżnymi. Dostępna była dla turystów już w XIX w.

Zamkowa Góra (779 m) leży w głównym masywie Trzech Koron. Miejsce warto odwiedzić z kilku powodów – znajdują się tu ruiny tzw. Zamku Pienińskiego, z którym wiąże się kilka ciekawostek. Przede wszystkim historia św. Kingi, która wraz z innymi zakonnicami z klasztoru w Starym Sączu schroniła się tu prawdopodobnie przed Tatarami. Na pamiątkę powstała tu Grota Św. Kingi. I druga bardziej współczesna historia – przed I wojną światową w ruinach zamku powstała „Pustelnia Pienińska”. Do 1949 r. mieszkał tu prawdziwy pustelnik.

Przełom Dunajca – przepiękne miejsce idealne na wycieczkę pieszą i rowerową. Ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru droga (tzw. Droga Pienińska) liczy ok. 9 km, z czego większość przebiega po słowackiej stronie granicy. Po drodze, w miejscu największego zwężenia jest skała zwana „Janosikowy Skok” lub „Zbójnicki Skok”, wg legendy w miejscu tym Janosik uciekając przed żandarmami węgierskimi przeskoczył Dunajec, a na skale został odciśnięty ślad kierpców. Poza tym zwężenie to służyło kiedyś zbójnikom do przeprowadzania prób sprawności w skoku. Janosik miał tu egzaminować kandydatów do swojej drużyny.

Ciekawe są też legendy na temat samego powstania przełomu Dunajca, wg jednej z nich ujście Dunajcowi wyrąbał mieczem król Bolesław Chrobry.

Wąwóz Szopczański znajduje się na terenie Pienińskiego Parku Narodowego. Prowadzi ze wsi Sromowce Niżne do Przełęczy Szopka, inaczej zwaną Chwała Bogu. Przebiega pomiędzy Trzema Koronami a Podskalnią Górą. Obok ścieżki płynie Szopczański Potok, wąskie ściany wąwozu tworzą urokliwy kanion. Wg legendy to właśnie w wąwozie tym górale uratowali króla Jana Kazimierza przed Szwedami, tutaj również kręcone były sceny do filmu „Potop” Jerzego Hoffmana.

Sokolica (747 m) – uznawana jest za najpiękniejszy szczyt w Pieninach. Zdobywana i dla pięknych widoków (widoczny: przełom Dunajca, Małe Pieniny, Tatry), ale przede wszystkim chyba każdy chce zobaczyć charakterystyczną reliktową sosnę rosnącą na jej szczycie. Sokolica znajduje się na terenie Pienińskiego Parku Narodowego, obowiązują bilety wstępu (w tym samym dniu bilet upoważnia też do wejścia na Trzy Korony).

Schronisko PTTK „Trzy Korony” (całoroczne) znajduje się w Sromowcach Niżnych, w pobliżu Wąwozu Szopczańskiego, przy szlaku prowadzącym na szczyt Trzech Koron.
Schronisko oferuje noclegi (50 miejsc, 17 pokoi 2-4 osobowych z łazienkami), jest też bufet i restauracja (całodzienne wyżywienie).
Z okien schroniska rozciąga się piękny widok m.in. na Przełom Dunajca, Trzy Korony i Czerwony Klasztor.
Dobra lokalizacja miejsca – blisko stąd do przystani flisackiej w Katach, nad Jezioro Czorsztyńskie, do wyciągu narciarskiego na polanie Sosny oraz do turystycznego przejścia granicznego do Czerwonego Klasztoru.
Schronisko zostało wybudowane w latach 1929-1930 (pierwsza nazwa to „Schronisko Śląskie”), służyło jako schronisko oraz dom kolonijny dla młodzieży śląskiej. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli tu strażnicę graniczną. Po wojnie, do 1962 r. służyło jako dom wypoczynkowy dla żołnierzy WOP, w 1965 r. zostało przejęte przez Hutę im. Lenina, w 1973 przejęte zostało przez OZOT, który dokonał gruntownej modernizacji budynku.

Sromowce Niżne, miejscowość w dolinie Dunajca, dobra baza noclegowa. Wieś została założona w pierwszej poł. XIV w. jej pierwszymi właścicielkami był klaryski ze Starego Sącza. Prowadzi stąd szlak turystyczny, m.in. na Trzy Korony i na Górę Zamkową z Grotą Św. Kingi. Można też dojść do Czerwonego Klasztoru. Poza tym warto zobaczyć:
– drewniany kościół św. Katarzyny (ok. XVI w.),
– Muzeum Pienińskiego Parku Narodowego (ekspozycja dot. przyrody PPN i etnograficzna).
– Schronisko PTTK „Trzy Korony”

Kładka na Dunajcu łączy polską wieś Sromowce Niżne i słowacką wieś Czerwony Klasztor. Przy wejściu na kładkę od strony wsi Sromowce Niżne znajduje się figurka św. Jana Nepomucena. Święty Nepomucen poniósł męczeńską śmierć w Wełtawie. Według tradycji ludowej święty chronił pola i zasiewy przed powodzią, ale również i suszą, dlatego figury Jana Nepomucena (nepomuki) można spotkać jeszcze dzisiaj przy drogach w sąsiedztwie mostów, rzek i na skrzyżowaniach dróg. Jest patronem m.in. Pragi, tonących oraz mostów. Święty ma też chronić mieszkańców miejscowości i turystów płynących spływem Dunajca.

Czerwony Klasztor (słow. Červený kláštor). Jest to kompleks klasztorny na Słowacji w miejscowości Czerwony Klasztor. Budowę klasztoru rozpoczęto w 1330 r. fundatorem był Kokosz Berzewiczy. Klasztor zamieszkiwali najpierw mnisi z zakonu kartuzów, później kamedułowie. Po kasacie józefińskiej w 1782 r. przeznaczono go na cele świeckie. Obecnie w zabudowaniach poklasztornych mieści się ekspozycja etnograficzna i restauracja, część udostępniona jest do zwiedzania. Nazwa klasztoru pochodzi od nieotynkowanych początkowo ścian, które wykonane były z czerwonej cegły.
Czerwony Klasztor to bardzo popularny cel wycieczek pieszych i rowerowych. Ze Szczawnicy pieszo ok. 2:30 h w jedną stronę.

Legenda o dzwonie zatopionym w Dunajcu – w miejscu, gdzie Dunajec płynie spokojnie (tzw. Leniwe) stał kiedyś klasztor z kościołem. Ponieważ mieszkający w nim mnisi grzeszyli, Pan Bóg ukarał ich i zatopił klasztor. Pewnego razu, w Wielką Sobotę, jeden z gospodarzy usłyszał głośno bijące dzwony kościelne. Musiała to być sprawa szatana, ponieważ w tym dniu dzwony powinny milczeć. Przyszedł więc nad rzekę ksiądz z Krościenka i pokropił święconą wodą to miejsce. Jeden z juhasów opuścił się na linie na dno rzeki, ale nie znalazł tam kościoła, był tylko dzwon. Zaczepił linę do jego ucha a zebrani na brzegu pociągnęli, by go wydobyć z dna rzeki. Sznur się jednak urwał i dzwon już na zawsze pozostał w głębinach. Czasem jeszcze dzisiaj słychać głuche jęki dzwonu dobiegające z dna rzeki.

Legenda związana z pobytem bł. Kingi w Pieninach. Kiedy bł. Kinga uciekała ze Starego Sącza wraz z innymi zakonnicami przed Tatarami dotarła nad brzeg Dunajca, w miejsce tzw. Krasu i zastała tam gospodarza siejącego pszenicę. Poleciła mu, by gdy spotka podążających ich śladem Tatarów, a ci zapytają go o uciekające mniszki, przekazał im, że przechodziły one tedy w czasie, gdy siał zboże. Następnego ranka gospodarz przyszedł na swoje pole i zobaczył dorodny łan wysokiego zboża. Kiedy pojawili się Tatarzy, zgodnie z prawdą przekazał im, że siostry zakonne przechodziły tędy w czasie, kiedy siał zboże. Najeźdźcy, sądząc, że mają co najmniej 2 miesiące starty do uciekających mniszek, zrezygnowali z pogoni za nimi. Miejsce, gdzie bł. Kinga uczyniła cud do dzisiaj wydaje liczne plony.