Niewysoki, mierzący zaledwie 618 m n.p.m. szczyt Grodzisko w Beskidzie Wyspowym to prawdziwa gratka dla wszystkich amatorów miejsc z niezwykłą historią – na stromym, mającym naturalne walory obronne wierzchołku znajdują się dobrze zachowane pozostałości po dawnym grodzisku. Prowadzone badania archeologiczne dowodzą 3 faz osadnictwa – osady ok. V w p.n.e., II–I w. p.n.e., i “najmłodsza” – istniejąca w XII i XIII w. to gród obronny, zwany szczyrzyckim, który był jedną z najpotężniejszych tego typu budowli ówczesnej Ziemi Krakowskiej.
Na wschodnim grzbiecie Grodziska, na wzniesieniu Klasztorówka znajduje się jeszcze jedno grodzisko zwane Klasztorzyskiem – wg niektórych badaczy prawdopodobnie w okresie średniowiecza istniał na nim klasztor benedyktynów.

Wycieczkę śladami dawnych osad polecamy szczególnie późną jesienią – krótka i łatwa trasa jest idealna w okresie, kiedy dni są już krótkie, poza tym możemy podziwiać pięknie przebarwiające się okoliczne bukowe lasy.

Kraj: PolskaGrodzisko
Rejon: Beskid Wyspowy, Pasmo Cietnia
Punkt wyjścia (powrotu): Przełęcz pod Grodziskiem (k. Poznachowic Dolnych)
Czas: 1 dzień
Pora roku: wiosna, lato, jesień, zima
Trudności: brak trudności technicznych
Suma wzniesień: ok. 300 m
Długość trasy: ok. 4,5 km
Czas wyprawy (sam przemarsz): ok. 2:10 h (zimą czas przejścia może być znacznie dłuższy).

 

Grodzisko mapa trasy

Grodzisko

Grodzisko widziane z Mierznia k. Raciechowic

Grodzisko i Klasztorzysko – trasa wycieczki

Jeżeli dysponujemy własnym samochodem wycieczkę najlepiej rozpocząć z Przełęczy pod Grodziskiem – dojedziemy tu drogą z Poznachowic Dolnych (zjazd z drogi nr 964 pomiędzy Dobczycami a Wiśniową). Wąską asfaltową drogą wjeżdżamy na samą przełęcz, na wysokość ok. 480 m n.p.m. Przed końcem asfaltu znajduje się niewielka zatoczka na zaledwie kilka aut i niestety, nie ma tu więcej miejsc do pozostawienia pojazdu.

Zatoczka na Przełęczy pod Grodziskiem

Zatoczka na Przełęczy pod Grodziskiem

Już z samej przełęczy otwiera się bardzo ładna panorama w kierunku położonej w dole Wiśniowej otoczonej Kamiennikiem (785 m), Lubomirem (902 m), Wierzbanowską Górą (771 m) i Cietniem (830 m). Nasza trasa biegnie niebieskim szlakiem pokrywającym się tu z Głównym Szlakiem Beskidu Wyspowego (GSBW), który przez las wspina się wprost na szczyt Grodziska.

Widok z Przełęczy pod Grodziskiem

Widok z Przełęczy pod Grodziskiem

Z końca asfaltowej drogi kierujemy się w lewo, gdzie po kilkudziesięciu metrach na skraju lasu znajduje się rozwidlenie dróg. Z lewej strony jest leśna droga, którą wrócimy w to miejsce, a w prawo w dół biegnie czarny szlak przez Klasztorówkę do Kolawy w dolinie Stradomki.

Rozwidlenie szlaków

Rozwidlenie dróg – niebieski szlak prowadzi na Grodzisko, czarny szlak przez Klasztorówkę do Kolawy

Rozwidlenie dróg na trasie na Grodzisko

Rozwidlenie dróg na trasie na Grodzisko – niebieski szlak prowadzi na Grodzisko, w prawo w dół biegnie czarny szlak przez Klasztorówkę do Kolawy w dolinie Stradomki, a z lewej strony jest leśna droga, którą wrócimy w to miejsce.

Tablica informacyjna Gminy Raciechowice

Tablica informacyjna na trasie szlaku

Ścieżka prowadzi przez bardzo ładny bukowy las, co kompensuje brak dalekich panoram.

Na trasie niebieskiego szlaku - podejście na Grodzisko

Na trasie niebieskiego szlaku – podejście na Grodzisko przez bukowy las

Po zaledwie pół godzinnym podejściu (ok. 140 m przewyższenia) docieramy do kopuły Grodziska porozcinanej formacjami ziemnymi, które już na pierwszy rzut oka sugerują, że nie są wytworem natury, a zakrojonych na dużą skalę prac inżynierskich – wyraźnie widoczne są fosy, wały i wypłaszczenia, wszystko porośnięte starymi drzewami.

Szczyt Grodziska

Grodzisko

Szczyt Grodziska

Stosunkowo stromy, mający kształt cypla szczyt ma naturalne walory obronne, nie dziwi więc fakt, że w miejscu tym ulokowano grodzisko – podczas wielokrotnych badań archeologicznych stwierdzono 3 fazy osadnictwa.
Pierwszą osadę zbudowała tu już ludność kultury łużyckiej – znaleziono broń, narzędzia, i naczynia gliniane pochodzące z V w p.n.e. Kolejna osada pochodzi z czasów kultury tynieckiej (II–I w. p.n.e.). W XII i XIII w. istniał tu gród obronny, zwany szczyrzyckim – który był jedną z najpotężniejszych budowli obronnych ówczesnej Ziemi Krakowskiej. Został on spalony w drugiej połowie XIII w. podczas III najazdu mongolskiego na Polskę (prawdopodobnie w 1287 r.). Świadczą o tym przepalone kamienie i glina występujące wzdłuż całej linii wałów, a także ślady spalenizny po ich zewnętrznej stronie. Nie został już odbudowany.

Wyraźnie widoczne elementy dawnego grodziska

Wyraźnie widoczne elementy dawnego grodziska

Stromy wierzchołek Grodziska ma naturalne walory obronne

Stromy wierzchołek Grodziska ma naturalne walory obronne

Gród miał dwuczłonową budowę – składał się z grodu właściwego i podgrodzia. Gród właściwy znajdował się na samym szczycie góry, miał owalny kształt, otoczony był wysokim ziemnym wałem. Obecnie wał ma około 10 m szerokości u podstawy, wysokość od 2 m do 5 m. Pierwotnie był dużo węższy i wyższy.
Podgrodzie miało czworoboczny kształt i wymiary 122 × 55 m, otoczone było wałem kamiennym. Obecnie widoczne jeszcze fosy i wały obronne oplatające szczyt porastają drzewa.

Fosy i wały oplatające szczyt Grodziska

Fosy i wały oplatające szczyt Grodziska

Grodzisko jest też związane historycznie z czasami II wojny światowej – obozowały tu oddziały partyzantów. Na szczycie znajduje się symboliczny grób partyzantów AK.
W 2018 r. postawiono tu krzyż partyzancki – znajdujący się na nim napis informuje, że stoi on w pobliżu miejsca, w którym  pochowano dwóch partyzantów z oddziału „Salwy”.

Krzyż poświęcony żołnierzom AK na szczycie Grodziska

Krzyż poświęcony żołnierzom AK na szczycie Grodziska

Szczyt Grodzisko znajduje się w północnej części Beskidu Wyspowego, ma wysokość 618 m. Wraz z Cietniem (829 m), Księżą Górą (649 m), Cublą Górą (508 m) i Borkiem (562 m) wchodzi w skład Pasma Cietnia. Jego partie szczytowe są całkowicie zalesione – porasta je buczyna karpacka.

Fosy i wały oplatające szczyt Grodziska

Partie szczytowe Grodziska porasta buczyna karpacka

Nazwa góry pochodzi od znajdującego się tu w okresie średniowiecza grodu. Szczyt pojawia się w powieści historycznej Karola Bunscha – „Dzikowy skarb” – autor ulokował tu siedzibę tytułowego bohatera – Dzika.

Fosy i wały oplatające szczyt Grodziska

Fosy i wały oplatające szczyt Grodziska

Zejście ze szczytu Grodziska

Ze szczytu niebieski szlak sprowadza nas w kierunku północno-zachodnim. Stosunkowo stroma ścieżka biegnie przez ostatnie umocnienia grodziska i dalej leśnymi drogami przez przełęcz pod górą Borek (562 m) i dalej w dół do asfaltowej drogi w Poznachowicach Górnych. Bezpośrednio przy drodze znajdują się 2 zatoczki, które mogą posłużyć za parking, gdybyśmy chcieli odwrócić kierunek naszej wycieczki. W przypadku braku możliwości dojazdu samochodem możemy busem dojechać do ostatniego, najwyższego przystanku w Poznachowicach Górnych i podejść do tego właśnie miejsca – ok. 400 m.

Przełęcz pomiędzy Grodziskiem a Borkiem

Przełęcz pomiędzy Grodziskiem a Borkiem

Zejście niebieskim szlakiem w kierunku północno-zachodnim, przez przełęcz pod górą Borek (562 m) do Poznachowic Górnych

Zejście niebieskim szlakiem w kierunku północno-zachodnim. Stosunkowo stroma ścieżka biegnie przez ostatnie umocnienia grodziska i dalej leśnymi drogami przez przełęcz pod górą Borek (562 m) i dalej w dół do asfaltowej drogi w Poznachowicach Górnych

Zatoczka przy drodze w Poznachowicach Górnych

Zatoczka przy drodze w Poznachowicach Górnych

Schodzimy kilkadziesiąt metrów w dół asfaltem, po czym skręcamy w lewo, w również asfaltową drogę prowadzącą do zabudowań.
Poznachowice Górne – w latach 1943–1944 miejscowość była miejscem postoju oddziału AK „Śmiałego” – w miejscu dawnej kwatery partyzantów znajduje się pomnik Żołnierzy AK.

Poznachowice Górne

W tym miejscu skręcamy z drogi asfaltowej w lewo, w stronę zabudowań

Pomnik AK w Poznachowicach Górnych

Poznachowice Górne – w latach 1943–1944 miejscowość była miejscem postoju oddziału AK „Śmiałego” – w miejscu dawnej kwatery partyzantów znajduje się pomnik

Dalsza droga prowadzi nieoznakowanymi ścieżkami. Najpierw pomiędzy zabudowaniami – pamiętajmy, że przechodzimy koło prywatnych budynków. Rozciąga się stąd piękna panorama na Lubomir, Łysinę, Kamiennik, Uklejną i Glichowiec.
Nasza trasa biegnie cały czas skrajem lasu ścieżkami okrążającymi od strony zachodniej podstawę Grodziska. Po drodze mijamy kolejne miejsce z szeroką panoramą, skąd zobaczymy, od lewej – Ciecień, Wierzbanowską Górę, Luboń Wielki, Szczebel, Lubomir, Łysinę, Kamiennik, Uklejną i Glichowiec.

Powrót skrajem lasu (bez znakow) na Przełęcz pod Grodziskiem

Powrót skrajem lasu (bez znaków) na Przełęcz pod Grodziskiem

Panorama z drogi z Poznachowic Górnych na Przełęcz pod Grodziskiem

Panorama z drogi z Poznachowic Górnych na Przełęcz pod Grodziskiem

Pod lasem podchodzimy trochę w górę i docieramy do kilku zabudowań mieszkalnych nad Przełęczą pod Grodziskiem. Stąd możemy zobaczyć: Łopień, Mogielicę, Ćwilin, Śnieżnicę, Cublą Górę, Ciecień i Księżą Górę. Skrajem lasu wracamy do skrzyżowania szlaków, skąd zaczynaliśmy podejście na Grodzisko.

Panorama z drogi z Poznachowic Górnych na Przełęcz pod Grodziskiem

Panorama z drogi z Poznachowic Górnych na Przełęcz pod Grodziskiem

Zabudowania nad Przełęczą pod Grodziskiem

Zabudowania nad Przełęczą pod Grodziskiem

Widok znad Przełęczy pod Grodziskiem na Mogielicę i Ciecień

Widok znad Przełęczy pod Grodziskiem na Mogielicę i Ciecień

Przejście przez szczyt zajmuje ok. 55 min samego marszu, 130 m podejścia i 170 m zejścia, a obejście góry ok. 40 minut i 40 m podejścia.

Klasztorzysko – dawna osada koło Grodziska

Na wschodnim grzbiecie Grodziska, znajduje się jeszcze jedno grodzisko zwane Klasztorzyskiem. Według niektórych badaczy prawdopodobnie w okresie średniowiecza istniał na nim klasztor benedyktynów.

Możemy tam dojść w 15 minut czarnym szlakiem schodząc w kierunku wschodnim na niewybitne wzniesienie o nazwie Klasztorówka. Droga czarnego szlaku prowadzi cały czas przez las, najpierw trawersem, a dalej kilkoma ostrymi zakrętami (dobrze oznakowanymi).

Droga czarnego szlaku z Przełęczy pod Grodziskiem na Klasztorówkę

Droga czarnego szlaku z Przełęczy pod Grodziskiem na Klasztorówkę

Paśnik przy czarnym szlaku poniżej Przełęczy pod Grodziskiem

Paśnik przy czarnym szlaku poniżej Przełęczy pod Grodziskiem

Sam szczyt Klasztorówki nie jest oznakowany i trzeba zwrócić uwagę, aby go nie minąć. Znajduje się on po prawej stronie prawie poziomo biegnącego tu szlaku (wyraźne wypłaszczenie). W lesie wokół szczytu Klasztorówki bez trudu dostrzeżemy eliptyczne tarasy i wały, stworzonych tu kiedyś przez człowieka umocnień.

Wyraźnie widoczna fosa pod szczytem Klasztorówki

Wyraźnie widoczna fosa pod szczytem Klasztorówki

Wyraźnie widoczna fosa pod szczytem Klasztorówki

Fosa pod szczytem Klasztorówki

Wyraźnie widoczne platformy i fosy okalające szczyt Klasztorówki

Wyraźnie widoczne platformy i fosy okalające szczyt Klasztorówki

Po obejrzeniu dawnego grodziska możemy wrócić z powrotem na Przełęcz pod Grodziskiem do pozostawionego samochodu – ok. 20 min, lub zejść w dół do doliny Stradomki – osiele Kolawy, do drogi pomiędzy Raciechowicami a Szczyrzycem (do najbliższego przystanku BUS  – wieś Dąbie trzeba przejść ok. 1 km asfaltem). Zejście prowadzi cały czas przez las malowniczą drogą, gdzieniegdzie mającą charakter płytkiego wąwozu.

Czarny szlak z Klasztorówki częściowo prowdzi leśnymi wąwozami

Droga z Klasztorówki gdzieniegdzie ma charakter płytkiego wąwozu

Czarny szlak z Klasztorówki częściowo prowadzi leśnymi wąwozami

Czarny szlak z Klasztorówki częściowo prowadzi leśnymi wąwozami

Wyjście czarnego szlaku z Klasztorówki na drogę w dolinie Stradomki

Wyjście czarnego szlaku z Klasztorówki na drogę w dolinie Stradomki

Wycieczkę śladami dawnych osad polecamy szczególnie późną jesienią – krótka i łatwa trasa jest idealna w okresie, kiedy dni są już krótkie, łatwiej możemy dostrzec pozostałości fos i wałów grodzisk, a poza tym możemy podziwiać pięknie przebarwiające się okoliczne bukowe lasy.

Źródło: Dariusz Gacek Dariusz “Beskid Wyspowy”.

[komentarze]