Autor: Przemysław Borys 

Svolvaergeita – trasa podejścia pod skałkę z parkingu

Ogólnie w internecie znajdowałem opinie, że wspinaczka jest łatwa i wchodziły tu osoby bez wcześniejszego doświadczenia wspinaczkowego. Ja byłem na paru drogach w Tatrach wycenianych na II, III, czy nawet drogi z fragmentami za IV (Łomnica Żebrem Birkenmajera) – ale wspinanie na Svolvaergeicie było dla mnie trochę ekstremalne. Przewodnik mówił, że trudności wynikały głównie z warunków atmosferycznych – utrudniona komunikacja i odmarzanie palców (potrzebnych przecież do łapania chwytów w skale). Ale po kolei.

W Svolvaer, po spotkaniu z przewodnikiem na parkingu (u podnóża szlaku), pobraniu sprzętu (uprzęże, liny, kaski, były też do wzięcia buty wspinaczkowe) ciągniemy w górę schodami, jak zwykle, ułożonymi przez nepalskich Szerpów. Spoglądamy na dół, a tam piękna panorama tego miasteczka.

Po lewej zbliżenie jednej z wysepek. W pewnym momencie opuszczamy piękny szlak ze schodami i przeprawiamy się trochę na przełaj, niekiedy w eksponowanym terenie.

A to cel naszego trekkingu – po norwesku znaczy to „koza ze Svolvaer”. U góry są dwa wierzchołki, między którymi niektórzy przeskakują, był też śmiałek, który skoczył między nimi na rowerze. Najłatwiejsze podejście (5b w skali wspinaczkowej) biegnie mniej więcej z tej strony. Niestety, pogoda jest kiepska, siąpi deszcz, skały są mokre, więc musimy poczekać. W międzyczasie, aby się nie wyziębić, trochę wspinamy się po okolicy (właściwie robimy taki trochę eksponowany trekking), w pewnym momencie nawet dotarliśmy wyżej niż Svolvaergeita, która nie jest bardzo wysoką iglicą, ot jakieś 50 m w pionie, czyli niecałe 20 pięter gdyby przełożyć to na wieżowiec.

Niestety, czekanie na pogodę się przeciągnęło i ostatecznie zostałem tylko ja do wchodzenia. Na początku asekurowałem podchodzącego przewodnika – on zakładał cały wyciąg, a moim zadaniem
było wyłapanie jego lotu na kubku asekuracyjnym gdyby odpadł. A tego dnia to było możliwe, bo palce szybko odmarzały. Po przewodniku przyszła kolej na mnie. Niestety, na początku popełniłem błąd, bo minąłem frienda (taką kotwę wciskaną w szczelinę skalną), którego miałem wyjąć przy wchodzeniu. Przewodnik wybrał linę i nie mogłem wrócić. Po dość długim czasie się udało, ale straciłem tam sporo siły, bo akurat ten fragment jest na tej drodze wyceniany na 5b i jest najtrudniejszy.

Po uporaniu się z tym początkowym odcinkiem (dla ułatwienia miałem tam zainstalowane dwie pętle na oparcie stopy), dalej szło już w miarę sprawnie, ale bardzo mi odmarzły palce i nie miałem w nich czucia.

Przy końcówce trochę trzeba było jeszcze pokombinować, bo chociaż był niezły chwyt rękami, to nogi mi się ślizgały po gładkiej skale. Był też odcinek, gdzie trzeba było trochę iść „na rozpór”. Po prawej zdjęcia przewodnika z góry na moje wspinanie. Musiałem dojść do tej półki, gdzie na mnie czekał i stamtąd (gdzie jest zresztą jakiś łańcuch do przyasekurowania oczekującego turysty) – już krótki odcinek na sam szczyt.

To zagubienie na twarzy przy szukaniu czegoś do złapania, a po prawej już zdjęcie na czubku wyższego rogu iglicy.

Selfie z moim przewodnikiem – Timme Ellingjord, Hvitblikk Æventyr Foto.

Post Svolvaergeita – efektowna wspinaczka na Lofotach pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Autor: Przemysław Borys 

Preikestolen – parametry trasy

Państwo – Norwegia
Rejon: południowo-zachodnia część kraju (region Ryfylke, ok. 25–35 km na wschód od miasta Stavanger)
Punkt wyjścia: parking Preikestolen Basecamp
Czas: 1 dzień
Pora roku: wiosna, lato (trasa dostępna jest w okresie 1 czerwca – 31 sierpnia)
Trudności: Trasa jest dobrze oznaczona, nie ma trudności terenowych, ale przy gorszej pogodzie, np. po deszczu, kamienna ścieżka może być śliska. Należy zachować szczególną ostrożność na klifie.
Suma wzniesień: ok. 290 m
Długość trasy: ok. 10,2 km (tam i z powrotem)
Czas wyprawy: (sam przemarsz): ok. 3 – 4 h (tam i z powrotem).

Zdjęcie z tablicy informacyjnej przy parkingu z przebiegiem szlaku i informacjami dla turystów

W czwartek, po noclegu u znajomych Agaty w Stavanger – ruszyliśmy na kolejną ikonę Norwegii – skalną ambonę Preikestolen. To blisko, ciut ponad godzina jazdy – po drodze przebijamy się przez dłuuugi tunel pod fiordem ze Stavanger – o ile się nie mylę, płatny tunel (kamery skanują nr rej i doliczają do rachunku zarejestrowanego w systemie Epass24).

Wchodzimy po schodach, które tutaj układali Szerpowie z Nepalu. Wszędzie ich tu pełno, Szerpa był naszym przewodnikiem później na Nigardsbreen, szerpowskie schody były też pod Svolvaergeitą.

Z parkingu P2, na którym zaparkowaliśmy (P1 był pełny) – mamy do przejścia 5.2 km i 292 m przewyższenia (wg profilu z mapy.com – na tablicy informacyjnej napisano 500 m przewyższenia). Podejście do ambony zajmuje około 2:30 h, a powrót na dół godzinę. Po odcinku skalnej ścieżki pojawia się odcinek, biegnący przez torfowisko Krogabekkmyra. Na szlaku tabliczka oddająca hołd Szerpom, którzy remontowali szlak.

Po pewnym czasie robi się dość stromo, ale na krótko. Gdy teren się wypłaszcza, pojawiają się niecki z wodą.

O postępach trasy informują nas stale słupki, coś podobnego jest też na szlaku na Trolltungę. Tu pomiar jest względem parkingu P1. Po zakończeniu podejścia, krajobrazy na „dachu fiordu” przypominają bardzo te z Kjeragu, choć tam z racji wysokości było mniej zieleni.

Jeszcze tylko trzeba obejść te skałki na horyzoncie poprzedniego kadru. Pojawiają się ostrzeżenia – co wolno, a czego nie należy robić na krawędzi klifu.

Tuż przed amboną otwiera się piękny widok na klif. Bodaj nawet ładniejszy niż na samą ambonę. Za chwilę pojawia się i główna atrakcja. Lokalna nazwa „Hyvlatonna” oznacza „ambonę”.

I widoczek z pierwszej perspektywy z ambony, stojąc metr od przepaści. Ale, ale coś mnie tu rozczarowywało… Gdzie robi się te zdjęcia z folderów reklamowych??? Te z góry??? Dronem?? Rozglądam się dookoła i widzę ludzi łażących po skałkach ponad amboną – tam przecież jakoś da się wejść! Próbowałem trochę na ślepo, aż w pewnym momencie zobaczyłem czerwoną literkę „T” na skałkach – SZLAK. Szlak do punktu widokowego. Ależ mało ludzi tam docierało. Większość po prostu stawała do kolejki, którą tu widać, aby zrobić fotę na narożniku. Agata z Sonią stoją tutaj na lewo i u dołu tego „ogonka”.

Poprzednie stanowisko nie wyczerpuje możliwości widokowych z góry – kilkadziesiąt metrów dalej można spojrzeć na ambonę w przeciwnym kierunku, z widokiem na cały fiord. Można iść stąd jeszcze dalej, na ścianę fiordu za zakolem przy Preikestolen i zobaczyć całość z jeszcze większej wysokości i z większego oddalenia (a więc zapewne ze szczegółami ambony aż po samą wodę w fiordzie), ale ten widok mi całkowicie wystarczył. Wróciłem na dół i oczywiście Agatę i Sonię zachęcałem, aby tam się wdrapać, bo szkoda ten widok przegapić.

W ten sposób mamy wspólne zdjęcie z widokiem na ambonę i fiord.

Poniżej szczegóły podejścia w górę:

Koło ambony, przy tabliczce wypatrujemy znaku „T”, oznaczającego szlak. Tutaj widać go na lewo i na prawo, trochę poniżej pana w czarnej koszulce i białych spodniach. Następnie wspinamy się zgodnie ze znakami i po chwili mijamy bloki skalne.

Poruszamy się jak osoby na zdjęciu po lewej, wspinamy się na skały i mamy otwarte dojście do pierwszego punktu widokowego. Ciągle prowadzą nas literki „T”. Naprawdę warto! Dużo bardziej, niż stać w kolejce do zdjęcia na dole.

Post Preikestolen – jak spojrzeć na słynną ambonę z góry? pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Autor: Przemysław Borys

Przystań łódki, która podwozi turystów od parkingu do szlaku na lodowiec

Na horyzoncie widać jęzor lodowca. 20 lat temu lodowiec sięgał tu gdzie stoimy!

Ponieważ przewodnik na Nigardsbreen zaczynał dopiero około 10:00, a dojazd pod lodowiec zajmował niecałą godzinę – mogliśmy sobie ten jedyny raz pospać trochę dłużej. Na zdjęciu po lewej przystań łódki, która podwozi turystów od parkingu do szlaku na lodowiec. Ściślej, to można też do lodowca dostać się szlakiem terenowym bez łódki, ale tablice określają go jako „challenging”. No i my mamy tu wejście na lodowiec z przewodnikiem, więc łódka jest w pakiecie (koszt w 2025 955 NOK/os, Jostedalen Breførarlag, jedna z najrozsądniejszych ofert).
Po zejściu z łodzi jest 1.5 km pod lodowiec. Naszym przewodnikiem był nepalski szerpa, który dość szybko tam zasuwał i większość grupy się zmęczyła. Na drugim zdjęciu poniżej na horyzoncie już widać jęzor lodowca. A jeszcze 20 lat temu lodowiec sięgał tu gdzie stoimy! To jest wymierny obraz globalnego ocieplenia. Teraz zostały tylko wygłaskane lodem skały.

Lodowiec stale się wytapia i płynie z niego dość rwący potok. Chwilę dalej informacja: nie wolno wchodzić na lodowiec bez przewodnika (lub przeszkolenia). Dodatkowo załączone opisy tragedii z 2014 r. (gdy pod dwójką rodziców załamał się lód nad ujściem rzeki – zginęli) i z 2018 r., gdy zginął austriacki turysta po tym jak oberwał się blok lodu i wpadł do rzeki. Kawałki lodu poobijały jeszcze 9 innych osób.

Za barierkami już blisko do miejsca gdzie trzeba założyć raki.
Niebieski lód. Skąd on się bierze? Jest to stary, sprasowany ciężarem lodowca lód, który rekrystalizuje do postaci pozbawionej defektów rozpraszających padające światło. Zabarwienie jest analogiczne do zabarwienia czystej wody, bo cząsteczki wody pochłaniają najsilniej czerwoną część widma.

Zakładamy raki. Dalej będziemy już wędrować po lodzie, a tam jest bardzo ślisko. To nie jest śnieg.

Rozpoczynamy wspinaczkę. Na samym początku przewodnik funduje nam największą chyba atrakcję – wejście do lodowej jaskini – dawnego kanału, którym spływała woda, a teraz najwyraźniej znalazła sobie inną drogę i tu można wejść „na sucho”.

Ach to niebieskie światło w środku. Dalej zdjęcie Agaty z telefonu.

Ach, to niebieskie światło w środku…

Wszędzie pełno spękań pokrywy. To jest bardzo niebezpieczne tuż po zimie, kiedy szczeliny przykryte są śniegiem (i można w nie nieopatrznie wpaść). Dlatego też nawet latem, kiedy wszystko widać, idziemy związani liną. Nigdy nie wiadomo kiedy załamie się lód nad jakimś korytarzem poniżej.

A tak taka szczelina wygląda w środku. Trochę się nagimnastykowałem z fotografowaniem, ale idąc na końcu wycieczki nie było łatwo.

Kolejna fajna niebieska szczelina. I ja znowu się gimnastykuję. Tak, tak, nie trzymam tu poprawnie czekana (powinno być za głowicę, łopatką do przodu) – no bo trzeba uwolnić prawą rękę na zdjęcie.

A to efekty gimnastyki.

Dochodzimy tu wreszcie do miejsca na „lunch”. Nasz Szerpa robi wszystkim zdjęcia przy szczelinie z wodospadzikiem. Młodzieży również.

Na lodowcu łatwo można sobie schłodzić oranżadę.

Widok na dalsze partie lodowca – cały jego masyw nazywa się „Jostedalbreen”, a Nigardsbreen jest tylko jednym z jego jęzorów.

Dziesiątki kilometrów śniegu lodowca Jostedalbreen. Można go wpisać w taki prostokąt 20 km na 60 km. Obok zbliżenie jego wież lodowych.

A tutaj znów niebieska szczelina, taka jakby wagi… organiczna.
Po lunchu przewodnik pyta „to co, chcecie łatwo dalej, czy trudniej?” – no i wyszło, że chcemy trudniej. A czy ktoś zauważył, że Agata ma profesjonalne okulary lodowcowe? Od naszego Szerpy.

W takim razie ruszamy ku wieżom lodowym i spróbujemy się na nie wspiąć. Pod nogami w spękaniach ciurka woda.

Nie widać tego dobrze, ale idziemy tutaj wąziutką lodową granią. I wspinamy się wyżej.

Nasze cienie wędrują na przeciwległym grzbiecie lodowym

Nasz Szerpa przygotowuje dalszą trasę – poszerza ostre granie, zbija z nich czekanem te ostrza, abyśmy mogli postawić stopy (pomimo tego nie było super stabilnie).

Przed nami spękania pokrywy lodowca. My schodzimy przygotowanymi schodkami.

Ostra grańka do przejścia i pomału schodzimy. Skrzy się lód i jeszcze mamy dane obejrzeć jedną niebieską dziurę.

Pęknięcia wzdłuż szlaku i w jednym takim dużym pęknięciu idziemy.

Pełno żwiru uwiązanego w lodzie, a jednak się błyszczy

Typowa szczelina odszczepionego bloku lodowego.

I już na stałym gruncie. Myjemy raki w rzeczce. Na zdjęciu po prawej widać miejsce, gdzie sięgał lód w 2003 r., kiedy nasz Szerpa był tu po raz pierwszy – z głupia frant zapytałem czy był tu lód, powiedzmy, 100 lat temu.

Post Nigardsbreen – jeden z najczęściej odwiedzanych lodowców Norwegii pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Autor: Przemysław Borys 

Kjerag – parametry trasy

Państwo – Norwegia
Rejon: południowo-zachodnia część kraju
Punkt wyjścia: restauracja Øygardstølen (640 m n.p.m.)
Czas: 1 dzień
Pora roku: wiosna, lato (trasa dostępna jest w okresie 1 czerwca – 31 sierpnia)
Trudności: Trasa prowadzi przez polodowcowe kamienie, które mogą być śliskie, szczególnie podczas opadów deszczu. Należy zachować szczególną ostrożność przy wejściu na sam widokowy głaz.
Suma wzniesień: ok. 800 m
Długość trasy: ok. 11 km (tam i z powrotem)
Czas wyprawy: (sam przemarsz): ok. 6 h (tam i z powrotem)

Kjerag – mapa trasy

Na Kjerag wybieramy się dzień po zwiedzaniu Oslo. W związku z tym nocleg wypadł nam w okolicach Telemarku. O 6 rano wstaliśmy i wyruszyliśmy z Telemarku na Kjerag (po norwesku czytają jakoś „Sierag”). W drodze przez góry (chyba okolice Sitåsteigen) malownicza wioska z dachami krytymi darnią (fot. niżej po lewej).

Górskie drogi są mniej więcej tej szerokości, jak na powyższych zdjęciach. Niżej, w wioskach są nieco szersze, wyżej w górach – na szerokość jednego samochodu. Na szczęście wcześnie rano prawie nie było potrzeby mijanek. Jak wracaliśmy z Kjeragu – już tak różowo nie było i trzeba było korzystać z zatoczek (jedną widać za owcami). Sporo owiec. Co ciekawe, tutaj jest właściwie teren niezabudowany (80 km/h), ale taką prędkość można rozwinąć tylko na prostych odcinkach z dobrą widocznością. Sporo jest też zjazdów – po jednym z nich zaczęły nam się palić hamulce (nieopatrznie zjeżdżaliśmy na tempomacie, który nagle zgłosił awarię przegrzania i dym poleciał spod auta – później już robiliśmy solidne redukcje biegów do hamowania silnikiem – typu 70 km/h na dwójce).

W końcu nad ranem, koło 9:00 dotarliśmy do parkingu pod Kjeragiem (przy restauracji Øygardsstølen) i zaczęliśmy trekking. Na początek pamiątkowe zdjęcie przy drogowskazie. Zaczyna się przyjemnie schodami. Tutaj wchodziło wiele osób, a byli i tacy, co nie kontynuowali dalej.

Niestety, za schodami zrobiło się trudniej. Stroma, gładka skała, na którą potrzeba najlepiej buty z vibramem, bo inna guma się ślizga nawet po suchej skale (tutaj poślizg w butach Jacka Wolfskina). Strach pomyśleć jak to wygląda po deszczu. Kozy jednak nie miały problemu i radziły sobie lepiej od nas.

W końcu jakieś miejsce, gdzie dało się odwrócić do zdjęcia. Zdobyliśmy tym samym pierwszy z trzech wierzchołków na drodze do Kjeragbolten. I niestety, trzeba stąd było schodzić, aby za chwilę móc znów się wspinać. Było to trochę deprymujące.

Ale za to pojawił się widok na przeciwległą ścianę fiordu Lysefjorden. Potem znowu schody.

I kolejne łańcuchy ze śliskimi głazami, a potem płaskowyż. Jeszcze tego nie wiedzieliśmy, ale większość norweskich fiordów „na górze” wygląda podobnie – wygładzone lodem i śniegiem kamienne płaskowyże.

Jest trochę wilgoci i stawy na płaskowyżu, a trochę dalej schronisko awaryjne gdyby kogoś zastała nagle zła pogoda. Mniej więcej w połowie trasy.

I znów trzeba było schodzić. Już ostatni raz… Nie licząc powrotu na parking. Na dole płynie sobie do fiordu rzeczka, można sobie było opłukać spoconą twarz.

Ostatnie wspinanie po łańcuchach. Pojawia się widok na wodę w fiordzie Lysefjorden.

Niektórzy podchodzili do krawędzi. Ale w końcu trzeba było opuścić ten widokowy moment i piąć się dalej do góry.

I znów wygładzone płaszczyzny „dachu” fiordu. Na zdjęciu widać jak znakowany jest szlak. Czasem trochę zbyt rzadko, ale w orientacji pomagały też kamienne kopczyki (tak w Polsce tępione).

Dłuższy czas szliśmy potem po płaskim, ponad kilometr szczytem fiordu. Ponownie widać było szczelinę fiordu, ale za daleko by zobaczyć wodę.

Kilkanaście minut przez Kjeragbolten, przy rozejściu szlaków na ten głaz lub na punkt widokowy Nesatindane (notabene polecany bardzo jako wynagrodzenie wysiłku jeśli ktoś nie odważył się wejść na Kjeragbolten) – pojawiły się owieczki. Nie bały się ludzi – w końcu mnóstwo Polaków tam przechodzi każdego dnia.

Zeszliśmy nieco w dół i… w oddali pojawił się już słynny głaz, zaklinowany między ścianami wąwozu. Agata weszła pierwsza, ale zdjęcie okazało się dobre dopiero za trzecim razem. Następna była Magda, która też wchodziła dwa razy. Po niej Sonia. I ja też – Boże, ale to było niekomfortowe przy moim lęku wysokości. Ja potrafię się wspinać w eksponowanym terenie, ale jak nie mam 3 punktów podparcia (2 nogi + ręka lub 2 ręce + noga), to mi błędnik zaczyna pływać. A tam jeszcze jacyś ludzie stali na klifie i moje zdjęcie się opóźniało, a mi nogi miękły z każdą sekundą. Na szczęście zrobiliśmy sobie stanowisko asekuracyjne na ringu, który był tuż przed wejściem na kamień, więc w najgorszym razie bym poleciał kilka metrów…

Lina skrócona na „kluczkę” na karabinku, karabinek wpięty w ring; z drugiej strony uprząż wpięta do liny podwójną ósemką. Po powrocie wyszło mi, że zamiast tej kluczki (podwójnej) mogłem przecież równie dobrze zawiązać na karabinku podwójną ósemkę, która w razie odpadnięcia nie zaciska się w niezdejmowalny supeł.

A tak wygląda z tyłu ścieżka podejścia na głaz i sposób, w jaki można wpiąć asekurację. Na lewym zdjęciu ring asekuracyjny jest także widoczny. Dla mnie – dopóki dało się iść przy ścianie, było w porządku. Do momentu, gdzie widać wpiętą linę, było OK. Nogi stały, ręka opierała się o ścianę. Ale potem… Trzeba było puścić ścianę, a podłoże było takie obłe, nogi nie stoją na nim płasko, jest wrażenie, że zaraz pojadą… A podobno nikt tam nigdy nie zginął. Aż trudno uwierzyć.

Schodzimy, a jest pod górę?

Po chwilach emocji czekała nas jeszcze droga powrotna. 5 km drogi i jeszcze 200 m przewyższenia. Jak to: schodzimy, a pod górę?

I znów śliskie głazy pod górę. Ale chyba trudniejsze były te wyślizgane skały w dół – moje Adidasy Terrexy właśnie tu spode mnie wyjechały. W dole już majaczył parking, więc powoli wycieczka zmierza ku końcowi.

Post Kjerag – jak wejść na słynny norweski głaz z asekuracją? pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Ważne! Aby uniknąć podejścia ok. 4 km po asfalcie (400 m przewyższenia!) wycieczkę można rozpocząć z parkingu Magelitopp, który jest płatny: 600 NOK + dodatkowo 200 NOK za przejazd drogą. Można tam dojechać busem wahadłowym (płatny). Mankamentem jest konieczność rezerwacji z wielomiesięcznym wyprzedzeniem – nie skorzystamy z niego np. gdy chcemy trafić w okno pogodowe.

Autor: Przemysław Borys 

Język Trolla – parametry trasy

Państwo – Norwegia
Rejon: południowo-zachodnia część kraju, okolice Oddy
Punkt wyjścia: Mågelitopp (jeden z trzech parkingów w rejonie miejscowości Tyssedal),
Czas: 1 dzień
Pora roku: wiosna, lato (trasa dostępna jest w okresie 1 czerwca – 31 sierpnia)
Trudności: trasa nie ma trudności technicznych (terenowych), ale szlak jest długi, wymaga dobrej kondycji. Trasa prowadzi przez polodowcowe kamienie, które mogą być śliskie, szczególnie podczas opadów deszczu, nawet latem przechodzimy przez płaty śniegu (dobrze mieć raczki i kije). Warto wyruszyć odpowiednio wcześnie, aby bezpiecznie wrócić przed zmierzchem. Problemem może być zmienna pogoda.
Suma wzniesień: ok. 580 m
Długość trasy: ok. 20 km (tam i z powrotem)
Czas wyprawy: (sam przemarsz): ok. 7 h (tam i z powrotem)

Przebieg trasy wg mapy.com. Oprócz szlaku pieszego widać też bardziej emocjonujące podejście ferratą, niestety nie mieliśmy dość czasu aby pójść tym wariantem (pogoda też niekoniecznie była na niego najlepsza).

Przebieg trasy wg tablicy w terenie. Widać zaznaczone schrony awaryjne oraz rekomendowane miejsca na rozbijanie namiotów.

Język Trolla – opis trasy

Dojazd i koszty

Wycieczkę rozpoczęliśmy rano o 6:00. Po opuszczeniu noclegu (szczęśliwie dzień wcześniej przyjechaliśmy koło 19:00, więc było dość czasu na spanie) pojechaliśmy do Oddy i dalej wzdłuż fiordu Sorfjorden na Tyssedal, a tam w góry na parking Magelitopp. Parking kosztuje 600 NOK i jeszcze 200 NOK trzeba zapłacić za przejazd drogą, która do niego prowadzi – ale alternatywą byłoby wspinanie się 400 m pod górę na 4 km (nachylenie 10%) po asfalcie – albo podjechanie do wejścia na szlak busem wahadłowym, co na 4 osoby kosztowałoby chyba nawet więcej niż 800 NOK. Mankamentem jest konieczność rezerwacji z wielomiesięcznym wyprzedzeniem – nie skorzystamy z niego np. gdy chcemy trafić w okno pogodowe.

Między 7:00 i 8:00 zbieramy się na szlak, po drodze towarzyszą nam podobnie jak na Preikestolen słupki kilometrowe. Tym razem mamy do zrobienia w jedną stronę 9.3 km i 475 m podejścia (zmierzony czas podchodzenia około 4 h; w drodze powrotnej jeszcze dodatkowo 125 m podejść i niecałe 3 h marszu – cała wycieczka trwała około 7 h). Subiektywnie trasa nie jest trudna, początek faktycznie może jest nieco mocniejszy, ale ogółem nie różni się to wiele od szlaków w Beskidach. Na tej trasie często bywają amatorzy biwaków – na jeden dzień jest wtedy do przejścia tylko 10 km (ale z namiotem na plecach), no i z rana ma się Język Trolla tylko dla siebie. Jak widać na tablicy, są wyznaczone specjalne miejsca biwakowe. Początkowo trasa jest raczej płaska i bardzo mokra, wszędzie przelewa się woda.

Po chwili powoli zaczyna się robić stromiej.

Krótka chwila lepszej widoczności. Za nami widać rozlewiska, a po około półtorej godziny podejścia docieramy do pierwszego jeziorka w górnej części fiordu. Według opisów jakie mieliśmy, stąd już „tylko łatwiej”.

I znów na chwilę rozwiała się mgła (czy też chmura). Potem trochę postraszyło deszczem, więc się ubraliśmy – jak się okazało na wyrost. Prawdziwie lunąć miało dopiero w drodze powrotnej.

Na zdjęciu po lewej widać schrony przy szlaku – nie mam pojęcia na jakich zasadach funkcjonują, generalnie nikogo przy nich nie widzieliśmy. Wg tablicy informacyjnej są na szlaku dwa takie obiekty: Floren i Endaen. Na zdjęciu po prawej docieramy do krawędzi fiordu (czy tak można nazwać ten klif, skoro tam jest jezioro?) z widokiem na jezioro Ringedal.

Widoki nie rozpieszczają, czym bliżej Trolltungi, tym mniej widać. Ale jest w miarę sucho. Po drugiej stronie jeziora na Einseten (1446 m) widać jęzory lodowcowe.

Cały czas płyną dookoła nas wodospady

Przed samym końcem jeszcze trochę wspinania. Robi się niestety coraz bardziej mgliście.

Na zdjęciu poniżej już właściwie powinno dać się dojrzeć Trolltungę, a my błądziliśmy we mgle i ledwo widzieliśmy kolejne słupki szlaku. Trochę to było załamujące. Gdy wreszcie dotarliśmy – od razu lament „nic nie widać” – ale w przypływie desperacji wszedłem na Język Trolla żeby chociaż udokumentować, że do niego dotarliśmy. Zdjęcie wyszło mniej bajeczne niż zazwyczaj, ale pokazujące surowość okolicznej natury.

Język Trolla

Okazało się, że te chmury „chodzą” i co jakiś czas trochę się przeciera widok. Oczywiście chętnych do takiej sytuacji było sporo (kolejeczka do wejścia na Język Trolla za tym progiem skalnym po lewej stronie, schodzi się tam trochę po drabince) i nie można było czekać na zejście mgły w nieskończoność. Ale udało się nam wyczekać całkiem fajne ujęcia.

Potem Agata życzyła sobie bardziej ekstremalnego ujęcia… Ja patrzyłem na to z duszą na ramieniu, bo przy moim pierwszym wejściu były takie podmuchy wiatru, że jak popatrzyłem na wyświetlacz aparatu i podmuch uderzył we mnie bez przygotowania, to o krok mnie przesunęło. Na języku jest sporo miejsca – jak stoi się na środku to będzie dobre 2 kroki do przepaści (jest szansa, że ustoją tam osoby z lękiem wysokości), ale w ten dzień ja chyba bym nie siadał na samym brzegu.

Po wyczekaniu ujęć zdjęciowych schodzimy. Po drodze jeszcze raz otwiera się widok jeziora. Niestety, na sam koniec nas solidnie zlało. Za późno się zorientowałem, że kurtka mi nie wystarczy i że czas na ponczo. Przemokłem do suchej nitki, w butach chlupotało, choć ani razu nie depnąłem w kałużę. Ale co chcieliśmy zobaczyć, to zobaczyliśmy. W przypadku niepogody warto poczekać na górze (łatwo powiedzieć jak się nie ziębnie na wietrze). Można wyczekać ciekawe kadry – niekiedy może i ciekawsze – bardziej obrazujące potęgę natury – niż te typowo pocztówkowe przy pięknej pogodzie. Potrzeba cierpliwości i… refleksu, żeby tych okazji nie przegapić.

Post Język Trolla – co widać w deszczowy dzień? pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Autor: Przemysław Borys

Kraj: Norwegia
Rejon: Jotunheimen
Punkt wyjścia: (powrotu): Spiterstulen turisthytte, schronisko Spiterstulentacja
Długość trasy: ok. 12,1 km (tam i z powrotem)
Różnica wzniesień: 1455 m (wg mapy na https://www.alltrails.com)
Czas przejścia (sam przemarsz): ok. 7 h (tam i z powrotem). Rzeczywisty czas przejścia: ok 7 h w obie strony (wg mapy.com Spiterstulen→ Galdhøpiggen 4:18 podejście, 2:59 zejście).

Rzeczywisty czas przejścia: ok 7 h w obie strony (wg mapy.com Spiterstulen→ Galdhøpiggen 4:18 podejście, 2:59 zejście).

Tego dnia mieliśmy najbardziej zabójcze wstawanie – wyjazd o 5:00, aby około 7:00 dotrzeć pod Galdhopiggen. Tylko tak mieliśmy szansę wejść na ten „Dach Norwegii” (2469 m), a następnie jeszcze podjechać na Kannesteinen – fotogeniczną skałkę nad morzem.
Na początku szlak wiedzie w postaci ścieżki, a za rzeką widać schronisko Spiterstulen. Niestety, dość szybko kończy się ścieżka, a pojawia się rumowisko skalne, po którym idzie się już do końca. Ogólnie 6 km podejścia i 1385 m przewyższenia, czyli non stop średnio 23% nachylenie. Daje popalić. Ze schroniska są też możliwe drogi wspinaczkowe, oczywiście z zaleceniem skorzystania z usług przewodnika.

Mniej więcej po dotarciu do grzbietu, za którym znika rzeka, pojawia się pierwsze pole śnieżne – śliskie. Dalej chwila wypłaszczenia, tu operuje słońce i nie ma śniegu.

Norweskie „śmigło” w powietrzu – kogoś tam mieli podczepionego, może ratownika.

Dochodzimy do południowej granicy kotła lodowca Styggebreen (po norwesku to znaczy „brzydki lodowiec”).

„Fałszywy wierzchołek” (Keilhaus Topp, 2355 m n.p.m.) przy obejściu lodowca – z niego trzeba zejść i iść na następny. Ku naszemu zdziwieniu na tej wysokości można spotkać zwierzątka.

Wycieczka turystów ze schroniska Juvasshytta

Schodzimy z fałszywego wierzchołka. A przez lodowiec wędruje wycieczka ze schroniska Juvasshytta. Idą tak gęsiego bo zasady poruszania po lodowcu wymuszają wiązanie liną (jak ktoś wpada w szczelinę, inni się przewracają i wyhamowują). Wycieczki organizowane są w miesiącach letnich (od czerwca do połowy września), pierwsze ruszają o 10:00 rano, wcześniej warto zarezerwować miejsce.

Zbliżenie nawisu i widok na Spiterhoe (2033 m).

Po lewej zbliżenie Spiterhoe. Na zdjęciu po prawej już widać szczyt! Na wierzchołku znajduje się mała kafejka. Knut Voles hytte.

Po zażyciu żelu energetycznego docieramy na miejsce. Norweskie 2469 m padło. Panorama gór za schroniskiem.

Na szczycie tarcza z oznaczonymi kierunkami szczytów panoramy. Za pomocą lunetki można wycelować w obiekt, którego nazwę chcemy poznać. Droga powrotna taka jak podejście. Co ciekawe, do schroniska Spiterstulen droga dla samochodów jest ekstra płatna – i to poza automatycznymi systemami płatności, trzeba uważać.

Post Galdhøpiggen – „Dach Norwegii” pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Warto dodać, że Skały Prachowskie należą do prywatnych właścicieli – zarządza nimi rodzina Schlików, które zwrócono tereny w ramach restytucji.

Zdjęcia: Waldemar Rusek

Prachowskie Skały – trasy turystyczne

• żółty szlak – długość 1,5 km, czas przejścia ok.  0:45 h. Na trasie znajduje się m.in. Mysia Dziura – najwęższe miejsce w Prachowskich Skałach oraz punkty widokowe: Czeski Raj i Míru, z którego widać centralną część Prachowskich Skał. Trasa jest łatwa, polecana nawet małym dzieciom.
• czerwony szlak – długość 2,5 km, czas przejścia ok. 1:30 h. Trasa prowadzi przez kilka punktów widokowych, m.in. Czeski Raj (z piękną panoramą Czeskiego Raju) , Křížkovského oraz Míru. Szlak przebiega też przez skrzyżowanie Nad Císařskou chodbou (Korytarz Cesarski nazwany na cześć cesarza Franciszka I i jego wizyty w 1813 roku). Ze szlaku można też zobaczyć najwyższą skałę Mnich. Na trasie znajduje się też ciekawy wąwóz skalny – Fortna.
  Trasa polecana starszym dzieciom oraz seniorom. Należy zachować szczególną ostrożność podczas chodzenia po schodach, które są bardzo śliskie oraz na punktach widokowych na skałach.
• zielony szlak – najdłuższy ale też najciekawszy wariant zwiedzania Prachowskich Skał. Trasa liczy 3,5 km i przebiega przez liczne punkty widokowe, m.in.: Hakenova i Rumcajsova vyhlídka, Žikmá věž, Míru, Všeteč, Šlik oraz Hlaholská vyhlídka – najwyższy punkt widokowy Prachowskich Skał (460 m n.p.m.). Dużą atrakcją dla turystów będzie też przejście przez prawdziwy skalny labirynt oraz po licznych kamiennych schodach.
  Długość 3,5 km, czas przejścia ok. 2 h.
• niebieski szlak – to trasa, na którą można wybrać się z wózkiem dziecięcym (polecany jest wózek sportowy). Szlak rozpoczyna się przy kasie biletowej i prowadzi leśną ścieżką, którą można dotrzeć do kilku punktów widokowych.Na stronie Prachowskich Skał znajduje się mapa szlaków wraz z opisem punktów widokowych: https://prachovskeskaly.com/cs/turistika.
  Jeżeli tylko pozwoli nam czas to warto połączyć kilka szlaków, tak by zobaczyć jak najwięcej atrakcji.
  

Prachowskie Skały – informacje praktyczne

• odwiedzających obowiązują bilety wstępu (można je kupić w kasie oraz w Centrum Informacji Turystycznej). Można płacić kartą lub gotówką.
• szczegółowy cennik (bilety wstępu oraz ceny parkingu): Cennik https://prachovskeskaly.com/en/prices
• sezon turystyczny – miejsce jest otwarte cały rok, ale sezon turystyczny (czynna pełna infrastruktura: kasy biletowe, punkt informacji turystycznej, sklep z pamiątkami, punkty gastronomiczne) trwa zazwyczaj od 1 kwietnia do 31 października. W święta czynne jest w godzinach 8:00-18:00. Od kwietnia do czerwca oraz od września do października czynne jest w godzinach 9:00-17:00.Miejsce można odwiedzać również poza głównym sezonem turystycznym, ale nie zaleca się wejścia przy ośnieżonych i oblodzonych trasach  – skalne ścieżki są wtedy bardzo śliskie.
• parking (płatny) – główny parking znajduje się przy Schronisku Turystycznym (miejsce wejścia na szlaki). Dla turystów, którzy chcą zwiedzić skały z wózkiem dziecięcym zalecane jest zaparkowanie w miejscowości Prachov i dotarcie do skał przez Horní Pokladní.
• pies – można wejść na teren z psem, musi być na smyczy, trzeba za niego uiścić opłatę.
• rower – obowiązuje zakaz jazdy na rowerze na trasach zwiedzania. Dla osób, które posiadają rower jest możliwość przechowania go (informacje dostępne są w centrum informacji).
• wspinaczka jest dozwolona wyłącznie za zgodą rodziny Schlików, która jest właścicielem tych terenów oraz przy ścisłym przestrzeganiu obowiązujących zasad.

Prachowskie Skały – zdjęcia z trasy

Post Prachowskie Skały – jedno z najciekawszych skalnych miast w Czeskim Raju pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Autor fotorelacji: Przemysław Borys

O górach tych dowiedziałem się zupełnie przypadkowo kiedy ktoś gdzieś w internecie wspomniał o podobnych formacjach w Gruzji w okolicy klasztoru David Garedża. Tam niestety nie udało się nam dojechać z powodu ograniczeń czasowych (za długo staliśmy na ormiańskiej granicy), ale to co zobaczyliśmy w Azerbejdżanie w zupełności nam zrekompensowało apetyt. Wypad w Góry Cukierkowe z okolic Baku to wycieczka do zrobienia w jeden dzień, około 1 godziny dojazdu, a na miejscu – ile zapragniemy, ale nie trzeba odchodzić daleko od drogi i parkingu – my skorzystaliśmy z parkingu przy muzeum Mikayıl Müşfiq – Xatirə müzeyi.

Tuż obok parkingu jest tabliczka informująca o szlaku na Bəybeyim Dağı (935 m), ale jeśli chcemy tylko pooglądać kolorowe formacje skalne, nie musimy iść tak daleko. Tym bardziej, że znaki ostrzegają przed skorpionami i wężami w porze letniej.

Skały na podejściu szlakiem do Bəybeyim Dağı. Szybko stąd zeszliśmy, bo szlak prowadził bardzo niewyraźnie

Niesamowicie kolorowe góry zbudowane ze skał osadowych / gliny, które w zależności od oddziaływania z wodami wybarwiły się na różne kolory. Powoli przemieszczamy się w kierunku zachodnim do ciekawie wyglądających formacji, gdzie zrobiliśmy fajną pętelkę, którą oznaczyliśmy jako „polish loop” w Openstreet Map.

Przejście ze szlaku na „polish loop”

Zeszliśmy prawie do poziomu drogi, w pewnym momencie za naszymi plecami otworzył się widok na ładne zapadlisko

Po zejściu z masywu na dół przed nami pojawiła się kolorowa góra, wzdłuż zbocza której ukośnie pięła się ścieżka. Postanowiliśmy sprawdzić jak daleko się nam uda tą ścieżką zajść i był to strzał w dziesiątkę.

Pierwszy punkt widokowy na siodełku z lewej strony widocznej kopuły

Widok na zbocze góry ze ścieżką (w głębi po prawej)

Po dotarciu do siodełka po lewej stronie kopuły widocznej na fotografii powyżej, otwarła się droga wyżej i możliwość wykonania pętli w lewą stronę. Tak też zrobiliśmy.

Z góry otwierał się szerszy widok, m.in. na siodełko z którego wyruszyliśmy i na kolorową okolicę.

Na szczytowym wypłaszczeniu trochę się jeszcze pokręciliśmy i powoli zaczęliśmy wracać. Upał był spory i wszyscy już myśleli o ochłodzie w Morzu Kaspijskim – planowaliśmy udać się na plażę w Sumgaicie.

Post Góry cukierkowe w Azerbejdżanie – Candy Cane Mountains pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.