Warto dodać, że Skały Prachowskie należą do prywatnych właścicieli – zarządza nimi rodzina Schlików, które zwrócono tereny w ramach restytucji.

Zdjęcia: Waldemar Rusek

Prachowskie Skały – trasy turystyczne

• żółty szlak – długość 1,5 km, czas przejścia ok.  0:45 h. Na trasie znajduje się m.in. Mysia Dziura – najwęższe miejsce w Prachowskich Skałach oraz punkty widokowe: Czeski Raj i Míru, z którego widać centralną część Prachowskich Skał. Trasa jest łatwa, polecana nawet małym dzieciom.
• czerwony szlak – długość 2,5 km, czas przejścia ok. 1:30 h. Trasa prowadzi przez kilka punktów widokowych, m.in. Czeski Raj (z piękną panoramą Czeskiego Raju) , Křížkovského oraz Míru. Szlak przebiega też przez skrzyżowanie Nad Císařskou chodbou (Korytarz Cesarski nazwany na cześć cesarza Franciszka I i jego wizyty w 1813 roku). Ze szlaku można też zobaczyć najwyższą skałę Mnich. Na trasie znajduje się też ciekawy wąwóz skalny – Fortna.
  Trasa polecana starszym dzieciom oraz seniorom. Należy zachować szczególną ostrożność podczas chodzenia po schodach, które są bardzo śliskie oraz na punktach widokowych na skałach.
• zielony szlak – najdłuższy ale też najciekawszy wariant zwiedzania Prachowskich Skał. Trasa liczy 3,5 km i przebiega przez liczne punkty widokowe, m.in.: Hakenova i Rumcajsova vyhlídka, Žikmá věž, Míru, Všeteč, Šlik oraz Hlaholská vyhlídka – najwyższy punkt widokowy Prachowskich Skał (460 m n.p.m.). Dużą atrakcją dla turystów będzie też przejście przez prawdziwy skalny labirynt oraz po licznych kamiennych schodach.
  Długość 3,5 km, czas przejścia ok. 2 h.
• niebieski szlak – to trasa, na którą można wybrać się z wózkiem dziecięcym (polecany jest wózek sportowy). Szlak rozpoczyna się przy kasie biletowej i prowadzi leśną ścieżką, którą można dotrzeć do kilku punktów widokowych.Na stronie Prachowskich Skał znajduje się mapa szlaków wraz z opisem punktów widokowych: https://prachovskeskaly.com/cs/turistika.
  Jeżeli tylko pozwoli nam czas to warto połączyć kilka szlaków, tak by zobaczyć jak najwięcej atrakcji.
  

Prachowskie Skały – informacje praktyczne

• odwiedzających obowiązują bilety wstępu (można je kupić w kasie oraz w Centrum Informacji Turystycznej). Można płacić kartą lub gotówką.
• szczegółowy cennik (bilety wstępu oraz ceny parkingu): Cennik https://prachovskeskaly.com/en/prices
• sezon turystyczny – miejsce jest otwarte cały rok, ale sezon turystyczny (czynna pełna infrastruktura: kasy biletowe, punkt informacji turystycznej, sklep z pamiątkami, punkty gastronomiczne) trwa zazwyczaj od 1 kwietnia do 31 października. W święta czynne jest w godzinach 8:00-18:00. Od kwietnia do czerwca oraz od września do października czynne jest w godzinach 9:00-17:00.Miejsce można odwiedzać również poza głównym sezonem turystycznym, ale nie zaleca się wejścia przy ośnieżonych i oblodzonych trasach  – skalne ścieżki są wtedy bardzo śliskie.
• parking (płatny) – główny parking znajduje się przy Schronisku Turystycznym (miejsce wejścia na szlaki). Dla turystów, którzy chcą zwiedzić skały z wózkiem dziecięcym zalecane jest zaparkowanie w miejscowości Prachov i dotarcie do skał przez Horní Pokladní.
• pies – można wejść na teren z psem, musi być na smyczy, trzeba za niego uiścić opłatę.
• rower – obowiązuje zakaz jazdy na rowerze na trasach zwiedzania. Dla osób, które posiadają rower jest możliwość przechowania go (informacje dostępne są w centrum informacji).
• wspinaczka jest dozwolona wyłącznie za zgodą rodziny Schlików, która jest właścicielem tych terenów oraz przy ścisłym przestrzeganiu obowiązujących zasad.

Prachowskie Skały – zdjęcia z trasy

Post Prachowskie Skały – jedno z najciekawszych skalnych miast w Czeskim Raju pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Autor fotorelacji: Przemysław Borys

O górach tych dowiedziałem się zupełnie przypadkowo kiedy ktoś gdzieś w internecie wspomniał o podobnych formacjach w Gruzji w okolicy klasztoru David Garedża. Tam niestety nie udało się nam dojechać z powodu ograniczeń czasowych (za długo staliśmy na ormiańskiej granicy), ale to co zobaczyliśmy w Azerbejdżanie w zupełności nam zrekompensowało apetyt. Wypad w Góry Cukierkowe z okolic Baku to wycieczka do zrobienia w jeden dzień, około 1 godziny dojazdu, a na miejscu – ile zapragniemy, ale nie trzeba odchodzić daleko od drogi i parkingu – my skorzystaliśmy z parkingu przy muzeum Mikayıl Müşfiq – Xatirə müzeyi.

Tuż obok parkingu jest tabliczka informująca o szlaku na Bəybeyim Dağı (935 m), ale jeśli chcemy tylko pooglądać kolorowe formacje skalne, nie musimy iść tak daleko. Tym bardziej, że znaki ostrzegają przed skorpionami i wężami w porze letniej.

Skały na podejściu szlakiem do Bəybeyim Dağı. Szybko stąd zeszliśmy, bo szlak prowadził bardzo niewyraźnie

Niesamowicie kolorowe góry zbudowane ze skał osadowych / gliny, które w zależności od oddziaływania z wodami wybarwiły się na różne kolory. Powoli przemieszczamy się w kierunku zachodnim do ciekawie wyglądających formacji, gdzie zrobiliśmy fajną pętelkę, którą oznaczyliśmy jako „polish loop” w Openstreet Map.

Przejście ze szlaku na „polish loop”

Zeszliśmy prawie do poziomu drogi, w pewnym momencie za naszymi plecami otworzył się widok na ładne zapadlisko

Po zejściu z masywu na dół przed nami pojawiła się kolorowa góra, wzdłuż zbocza której ukośnie pięła się ścieżka. Postanowiliśmy sprawdzić jak daleko się nam uda tą ścieżką zajść i był to strzał w dziesiątkę.

Pierwszy punkt widokowy na siodełku z lewej strony widocznej kopuły

Widok na zbocze góry ze ścieżką (w głębi po prawej)

Po dotarciu do siodełka po lewej stronie kopuły widocznej na fotografii powyżej, otwarła się droga wyżej i możliwość wykonania pętli w lewą stronę. Tak też zrobiliśmy.

Z góry otwierał się szerszy widok, m.in. na siodełko z którego wyruszyliśmy i na kolorową okolicę.

Na szczytowym wypłaszczeniu trochę się jeszcze pokręciliśmy i powoli zaczęliśmy wracać. Upał był spory i wszyscy już myśleli o ochłodzie w Morzu Kaspijskim – planowaliśmy udać się na plażę w Sumgaicie.

Post Góry cukierkowe w Azerbejdżanie – Candy Cane Mountains pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Aragac nie jest tak wysoki jak Ararat (leżący za miedzą w obecnej Turcji), ale jest 4-tysięcznikiem i można się na niego wspiąć bez specjalnych zezwoleń, wynajmowania przewodnika, bez dodatkowych kosztów, czy wreszcie – jak w przypadku gruzińskiego Kazbeka, gdzie przewodnik nie jest obligatoryjny i nie potrzeba specjalnych zezwoleń – bez umiejętności poruszania się w terenie lodowcowym.

Autor: Przemysław Borys

Dojazd nad Jezioro Kari (3100 m n.p.m.) pod Aragacem – prowadzi tu asfaltowa droga, a na szczycie znajdziemy parking

Historia tego dnia zaczęła się po południu dnia poprzedniego – przekroczyliśmy granicę Gruzji z Armenią (gdzie zaliczyliśmy 3 godziny oczekiwania – bo trzeba było kupić ormiańskie ubezpieczenie na samochód, a internet celnikowi odmówił posłuszeństwa). W końcu przeprawiliśmy się, ale przez opóźnienie nie udało się zrealizować pierwszego punktu planu wyprawy.

Mieliśmy mianowicie nagrane z firmą camp.am (ma przedstawicielstwo w Erywaniu) wypożyczenie namiotów, w których mieliśmy spać przed podejściem na Aragac. Aragac to 4-tysięcznik, więc przed próbą jego zdobycia wymagana jest chociaż krótka aklimatyzacja. Niestety, przekroczyliśmy granicę zbyt późno i przedstawicielstwo firmy było już zamknięte. Wobec takiego obrotu sprawy postanowiliśmy pojechać nad Jezioro Kari (typowy punkt wypadowy na Aragac, 3200 m n.p.m.) i tam przenocować w samochodzie w nadziei, że nikomu to nie będzie przeszkadzać. Niestety, niedoszacowanie opóźnień na granicy było naszym błędem i może warto rozważyć jednak zabranie namiotów z Polski – tym bardziej, że „dwójka” może ważyć nawet poniżej 2 kg i może nie zrujnuje naszego budżetu lotniczego.

Ostatecznie – mieliśmy dużo szczęścia. Postanowiliśmy „spróbować” zapytać w hotelo-restauracji obok czy mają wolne miejsca…. I mieli! 3200 m n.p.m. za 30000 dramów, w przeliczeniu 300 zł, za 5 osób w 2 pokojach z łazienką. To na Łomnicy na 2600 m za jedną osobę trzeba zapłacić blisko 3000 zł… Na szczęście dla nas Ormianie jeszcze nie wiedzą co mają i jak na tym zarabiać. Niestety, przy planowaniu wyprawy nie udało mi się zdobyć namiarów elektronicznych na tę restaurację. Udało mi się znaleźć (Google Maps) numer telefonu (+37493396182), jednak z racji, że nie mówię po ormiańsku, wysłałem tam wiadomość przez whatsapp – i nie dostałem odpowiedzi. Może Czytelnicy będą mieli więcej szczęścia – bo jeśli udałoby się zarezerwować tam nocleg, to zdobywanie Aragaca można wykonać iście po królewsku. Aktualnie znalazłem jeszcze profil na Facebooku (https://www.facebook.com/profile.php?id=100081911935573&ref=ig_profile_ac) oraz na Instagramie (https://www.instagram.com/mount___aragats/#).

Warto zauważyć, że po przybyciu na miejsce odczuwaliśmy (przynajmniej ja odczuwałem) – gwałtowną zmianę wysokości. Serce mi waliło jak młotem nawet po położeniu się do łóżka w bezruchu. Nad ranem się uspokoiło (chociaż w takim czasie nie ma tak naprawdę szans na aklimatyzację w sensie wyprodukowania dodatkowych czerwonych krwinek, itd).

Wyruszamy znad Jeziora Kari. Wszędzie wkoło rozstawione namioty, nad samym jeziorem – jeśli się przyjrzeć – widać bryłę kamiennego hotelu, w którym nocowaliśmy

Widok na Aragac Zachodni (4007 m n.p.m.) oraz na prawo od przełęczy – masyw Aragacu Południowego 3879 m n.p.m.)

Z samego rana – o 6:00 – wyruszyliśmy. Wg opisów dojście do wierzchołka zachodniego (który ma 4007 m) – powinno zabrać 3-4 h, drugie tyle potrzeba na powrót. A od 14:00 na ten dzień mieliśmy prognozy burz. To był jeden z powodów, dla których nie próbowaliśmy atakować najwyższego wierzchołka Aragacu Północnego – 4090 m – idzie się tam 6-8 h + powrót. Gdyby ktoś chciał skalkulować własne czasy przejścia na podstawie naszych – po Tatrach zwykle chodzimy zgodnie, lub nieco wolniej niż drogowskazy (zazwyczaj z powodu robienia zdjęć). Szlak do przełęczy jest w pewnym stopniu oznakowany kamiennymi kopczykami, ale najlepiej pokonać go pod kontrolą nawigacji GPS.

Przerwa na przełęczy (3765 m n.p.m.)

Zostało niecałe 250 m w pionie

Po około 2 godzinach dotarliśmy do przełęczy między wierzchołkiem południowym i zachodnim. Tu krótka pauza na picie i ruszyliśmy w górę. Ścieżka zrobiła się niestety nieczytelna, a bateria w telefonie padła. Co gorsza, powerbank dziwnie zareagował bo zamiast podładować telefon – wyssał z niego ostatnie procenty energii… Potem się okazało, że to przez różnicę temperatur powerbanka i telefonu. No, ale szliśmy na wierzchołek już na oparach baterii i z kontrolą GPS tylko „co jakiś czas” – a tutaj ona akurat byłaby pożądana w trybie ciągłym – bo łatwo zboczyć z tej ledwo widocznej ścieżki i wpakować się w jakieś nieciekawe miejsce (czyt. urwisko). Że powerbank jednak jest sprawny – o tym przekonaliśmy się dopiero po zejściu z przełęczy…

„Ścieżka” z przełęczy na Aragac Zachodni

Widok wstecz na popularny wśród Ormian Aragac Południowy

Po niecałej godzinie z przełęczy docieramy pod grań szczytową. Tutaj trzeba się trochę wspiąć, a następnie po pokonaniu grani jeszcze trochę wspiąć na sam szczyt.

Podejście pod grań szczytową i małe wspinanie na samą grań

Małe wspinanie na grań

Grań Aragacu Zachodniego

Wspinaczka na kopułę szczytową

I to na tyle. Pokonaliśmy magiczną barierę 4000 m. Udało się faktycznie zdobyć zachodni wierzchołek Aragacu w czasie 3 godzin, startując znad Jeziora Kari. Z wierzchołka możemy spojrzeć też na Aragac Północny, ten najwyższy, 4090 m n.p.m. Możemy też zobaczyć, że prowadzi do niego bardzo nieprzyjemna droga piargiem przez krater. To dlatego wyprawa na ten wierzchołek zajmuje cały dzień. Albo dwa – jeśli wybrać wariant z noclegiem w kraterze (tak, trzeba wówczas stracić nieco wysokości zdobytej na przełęczy).

Krzyż na szczycie Aragacu Zachodniego (4007 m n.p.m.)

Zachodni wierzchołek Aragacu

Widok na Aragac Północny (4090 m n.p.m.) i jego piarżyste zbocze

Panorama z zachodniego wierzchołka Aragacu

Po krótkim relaksie na szczycie rozpoczęliśmy schodzenie. Trzeba uważać na piargu aż do przełęczy, potem robi się łatwiej. Popatrzyliśmy jeszcze z góry na Jezioro Kari, a już blisko jeziora
– na ludzi atakujących wierzchołek południowy.

„Pielgrzymka” Ormian na Aragac Południowy – ta góra jest tutaj bardzo popularna

Post Aragac w Armenii: sposób na 4-tysięcznik bez turystyki lodowcowej pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Ale warto dodać, że w latach 90. XX w. Caminito del Rey uważany był za jeden z najbardziej niebezpiecznych szlaków pieszych na świecie. Zniszczona, niekompletna i pozbawiona barierek ścieżka stała się wyzwaniem dla wielu chcących ją pokonać śmiałków, których nie zrażały ani niebezpieczne wypadki, ani wysokie kary. W 1999 i 200 roku miały tu miejsce 4 wypadki śmiertelne, wtedy lokalne władze zdecydowały o zamknięciu szlaku.

Zdjęcia: Rosiek Sławomir

Caminito del Rey prowadzi w większości prawą ścianą wąwozu (prawy brzeg rzeki), po pomostach przymocowanych do prawie pionowych skał. W przeciwległej ścianie kanionu znajdują się mosty oraz wydrążone tunele, którymi przebiega linia kolejowa.

Ten niezwykły szlak turystyczny narodził się niejako „przy okazji”. Podczas budowy elektrowni i zapory wodnej, w latach 1901-1905, wybudowano  pomost łączący obie ściany kanionu Los Gaitanes (Desfiladero de los Gaitanes), aby ułatwić dostęp dla budowniczych oraz transport materiałów. Przy realizacji kolejnego projektu, podczas budowy zbiornika wodnego, odnowiono most łączący obie strony wąwozu. Kiedy w 1921 roku król Alfons XIII z okazji uroczystego otwarcia zapory wodnej przebył tę trasę szlak zaczęto nazywać Caminito del Rey – „Ścieżką Króla”.

Okolicę zamieszkuje wiele ciekawych gatunków zwierząt: w niższych partiach wąwozu żyją koziorożce, wysoko w górze ptaki drapieżne, takie jak sępy płowe i orły.

Ścieżka Króla – informacje praktyczne

• Trasa ścieżki ma długość 7,7 kilometra. Czas przejścia: około 3-4 godziny.
• Ścieżka ma przebieg jednokierunkowy – z północy na południe. Wejście znajduje się w miejscowości Ardales (północ) i kończy się w El Chorro (południe).
• Odwiedzających obowiązują określone zasady, m.in. każda osoba otrzymuje kask ochronny, obowiązuje zakaz używania parasoli w czasie deszczu, wysięgników do selfi, dronów – szczegóły: https://www.caminitodelrey.info/
• Aby przejść Caminito, konieczne jest zakupienie biletu, który można zarezerwować za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej: https://www.caminitodelrey.info/.
• Warto mieć wygodne buty, latem butelkę wody oraz krem ochronny.
• Ścieżkę można przejść indywidualnie (10€ ograniczona liczba biletów) lub z przewodnikiem (18€).
• Na ścieżkę nie mogą wejść dzieci poniżej 8 r.ż.
• Caminito del Rey można zwiedzać przez cały rok, od wtorku do niedzieli, z wyjątkiem 1 stycznia oraz 24, 25 i 31 grudnia. Wymagana jest wcześniejsza rezerwacja.
  – w okresie letnim: od 1 kwietnia do 24 października – od 10:00 do 17:00
  – w okresie zimowym: od 25 października do 27 marca – od 10:00 do 14:00.
• Przed planowaną wycieczką warto sprawdzić komunikaty pogodowe, przy złych warunkach (silny wiatr, opady) szlak może zostać zamknięty.

Dojazd, parkingi, rezerwacja biletów, regulamin dla odwiedzających: https://www.caminitodelrey.info/.

Post Caminito del Rey – Ścieżka Króla pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Czerwone Wierchy są piękne o każdej porze roku, ale najbardziej efektownie wyglądają późnym latem i jesienią, kiedy porastająca ich zbocza sit skucina przebarwia się na rudo i czerwono. Stosunkowo niewielkie przewyższenie oraz brak trudności technicznych powoduje, że trasa jest bardzo popularna, ale należy pamiętać, że przy ograniczonej widoczności bardzo łatwo jest zgubić szlak, co jest to przyczyną wielu wypadków.
Dodatkową atrakcją jest sam wyjazd kolejką linową na Kasprowy Wierch.

Ciekawostka: Nazwa Czerwonych Wierchów pochodzi od rośliny o nazwie sit skucina, która od późnego lata przebarwia się nadając całym zboczom kolor czerwonobrązowy. Oprócz niej występuje tu licznie boimka dwurzędowa, kosmatka brunatna i inne. Pamiętajmy, by podczas wędrówek nie niszczyć kolejnych warstw skąpej roślinności.

Widok z Kopy Kondrackiej w kierunku Małołączniaka

Trasa: Stacja kolejki na Kasprowy Wierch – Kasprowy Wierch – Przeł. pod Kopą Kondracką – Kopa Kondracka – Małołączniak – Krzesanica – Ciemniak – Chuda Przełączka – Polana Zahradziska – Dolina Kościeliska – Kiry

Rejon: Tatry Zachodnie
Punkt wyjścia: Kasprowy Wierch
Punkt powrotu: Kiry – wejście do Doliny Kościeliskiej
Suma wzniesień: ok. 550 m
Długość trasy: ok. 12,7 km
Czas wyprawy (sam przemarsz bez odpoczynków): ok. 6:25 h
Trudności: przy dobrych warunkach pogodowych trasa nie ma trudności. Przy ograniczonej widoczności bardzo łatwo jest zgubić szlak, co jest to przyczyną wielu wypadków. Zimą zdarzają się tu lawiny.

Zobacz dodatkowe informacje:

Mapa online: Tatry Polskie

DOJAZD      EKWIPUNEK      POGODA

UBEZPIECZENIA online

Czerwone Wierchy z Kasprowego Wierchu schemat trasy

Granią Czerwonych Wierchów z Kasprowego Wierchu – opis trasy

Kasprowy Wierch (1987 m)

Górna stacja kolejki (1959 m) – szlak zielony – 0,0 km 0:00 h

Na szczyt Kasprowego Wierchu możemy dostać się z Kuźnic kolejką linową lub wejść zielonym szlakiem turystycznym (980 m przewyższenia; 3:00 h marszu).
Rozkład jazdy i cennik kolejki znajdziemy na stronie: http://www.pkl.pl/kasprowy-wierch/kasprowy.html

Jeżeli wybraliśmy wjazd kolejką, to zaraz za wyjściem z budynku górnej stacji kolei na Kasprowym Wierchu, skręcamy w prawo do góry i po kamiennych schodach podchodzimy do budynku obserwatorium meteorologicznego i dalej na sam szczyt (1987 m).

Ciekawostka: Pod szczytem znajduje się wybudowany w latach 1936-1937 najwyżej położony w Polsce budynek. Mieści się tu Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne IMGW-PIB na Kasprowym Wierchu, gdzie prowadzone są bieżące pomiary synoptyczne, klimatyczne i inne.

Na samym wierzchołku stoi niewielka stalowa konstrukcja z dzwonem, który dawniej był używany do sygnalizacji przy słabej widoczności.

Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne IMGW-PIB na Kasprowym Wierchu (1987 m) – jest to najwyżej położony budynek w Polsce

Ze szczytu  Kasprowego Wierchu mamy świetny widok na otoczenie Doliny Gąsienicowej z górującym szczytem Świnicy (2301 m), Dolinę Cichą i Liptowskie Kopy, a nad nimi majestatyczny wierzchołek Krywania (2494 m). W kierunku zachodnim widać ciąg szczytów głównej grani Tatr – od Czerwonych Wierchów przez Bystrą (2248 m), aż po Pachoł (2167), a bliżej nas, po prawej, Giewont (1895 m) i Dolinę Goryczkową.

Spod dzwonu stojącego na samym szczycie ruszamy w kierunku zachodnim ścieżką czerwonego szlaku, który przez większość trasy biegnie granicą polsko-słowacką. Z lewej, od strony Suchej Przełęczy, dołącza ścieżka okrążająca wierzchołek Kasprowego Wierchu. Droga prowadzi cały czas granią, obniża się najpierw do Goryczkowej Przełęczy nad Zakosy (1816 m), a potem od południa trawersuje zbocza Pośredniego Wierchu Goryczkowego (1874 m) i wyprowadza nas na Goryczkową Przełęcz Świńską (1801 m). Posuwając się granią cały czas po lewej mamy piękne widoki na Cichą Dolinę i Liptowskie Kopy po jej drugiej stronie. Ścieżka ponownie południową stroną omija szczyt Goryczkowej Czuby (1913 m) i dalej przez Suchy Wierch Kondracki (1890 m) schodzi północną stroną grani na Przełęcz pod Kopą Kondracką.

Goryczkowa Czuba na tle Kopy Kondrackiej, Małołączniaka i Krzesanicy

Kasprowy Wierch widziany z Przełęczy Nad Zakosy (1918 m)

Ścieżka szlaku omija trawersem Goryczkową Czubę, w tle Kasprowy Wierch i Świnica

Przełęcz pod Kopą Kondracką (1863 m) – szlak czerwony  – 3,6 km 1:35 h

Od tego miejsca ścieżka przypomina bardziej szeroki wydeptany trakt, którym będziemy się poruszać przez całą grań Czerwonych Wierchów.
Jest to jedna z najbardziej uczęszczanych tras w Tatrach Zachodnich. Przy dobrych warunkach pogodowych nie napotkamy tu żadnych trudności, ale przy ograniczonej widoczności (mgły, chmury) można tu zupełnie stracić orientację. Istnieje wówczas bardzo realne niebezpieczeństwo zabłądzenia, szczególnie na wzniesieniach, gdzie bez wyraźnej ścieżki stok opada we wszystkich kierunkach identycznie. Nie mając kompasu jedynymi punktami orientacyjnymi mogą być tyczki oznaczenia szlaków lub słupki graniczne. Patrząc na obłe i łagodne stoki wydaje się to mało prawdopodobne, ale  w tym rejonie zabłądzenie jest jednym z najczęstszych przyczyn wypadków, niestety również śmiertelnych, ponieważ łagodne u góry zbocza często podcięte są niżej pionowymi przepaściami.

Ważne! W przypadku zabłądzenia, dobrze jest pamiętać numer ostatnio mijanego słupka granicznego (wszystkie są ponumerowane) i w razie potrzeby podać go ratownikom w celu dokładnej identyfikacji naszego położenia.

Przełęcz pod Kopą Kondracką (1863 m)

Z przełęczy, stromym podejściem, w 20 minut zdobywamy szczyt Kopy Kondrackiej.

Podejście na Kopę Kondracką

Podejście na Kopę Kondracką

Kopa Kondracka (2005 m) – szlak czerwony –  4,2 km 1:55 h

Nazwa Kopy Kondrackiej idealnie charakteryzuje kształt szczytu. Dodatkowo jest on z trzech stron otoczony ścieżkami „na skróty”, wydeptanymi przez turystów omijających szczyt. Najniższa z masywu Czerwonych Wierchów, Kopa Kondracka, zapewnia wspaniałe widoki, szczególnie na Dolinę Cichą i opadające do niej skalne zerwy południowych zboczy Krzesanicy (2122 m) oraz na grań Giewontu widzianą „od tyłu” w stosunku do popularnego widoku od strony Zakopanego. Z góry widać sieć  ścieżek (szlaków), na Kondrackiej Przełęczy.

Widok z Kopy Kondrackiej w kierunku Małołączniaka

Widok z Kopy Kondrackiej w kierunku Małołączniaka

Dalej obniżamy się na Małołącką Przełęcz (1924 m) i ponownie stromo podchodzimy na szczyt Małołączniaka.

Małołączniak (2096 m) – szlak czerwony –  5,3 km 2:35 h

Kopuła szczytowa podobna do Kopy Kondrackiej jest od niej wyższa i całkowicie otwarta, co powoduje, że nawet lekki wiatr może być dokuczliwy. Małołączniak jest świetnym punktem widokowym. Panorama jest bardzo rozległa, od praktycznie całych Tatr Zachodnich po Lodowy Szczyt (2627 m) i Gerlach (2655 m) w Tatrach Wysokich, a nawet fragment Tatr Bielskich z Hawraniem (2152 m). Szczególnie ciekawie prezentuje się stąd sylwetka Krywania (płd.-wsch.) i Giewontu (płn.-wsch.).

Giewont widziany (od tyłu) spod szczytu Małołączniaka (2096 m)

Panorama Tatr Wysokich z Małołączniaka (2096 m)

Zbocza Małołączniaka opadające do Doliny Małej Łąki

Czerwony Grzbiet i szczyt Małołączniaka

Ze szczytu Małołączniaka ruszamy na zachód schodząc do poziomu 2037 m Litworowej Przełęczy. Północne (prawe) zbocza grani są tu bardziej strome i urywają się pionowymi ścianami spadającymi do Dolinki Litworowej. Z przełęczy podchodzimy na szczyt Krzesanicy.

Widok ze szczytu Małołączniaka (2096 m) na Krzesanicę (2122 m)

Krzesanica (2122 m) – szlak czerwony

Krzesanica jest najwyższa wśród Czerwonych Wierchów i różni się nieco od poprzednich wzniesień. Szczyt jest prawie całkiem płaski i kamienisty. Od północnej strony jest podcięty pionowymi zerwami o wysokości prawie 200 m, które opadają do Dolinki Mułowej.

Nazwa szczytu, jak nie trudno się domyślić, wywodzi się od „skrzesanej”, czyli ściętej północnej ściany. Odcinek od Litworowej Przełęczy aż do Ciemniaka przy słabej widoczności lub oblodzenia jest bardzo niebezpieczny. Pierwszy udokumentowany wypadek miał miejsce 8 lipca 1912 roku. W okolicach Krzesanicy zaginęła 21 letnia turystka, która odłączyła się od grupy. Poszukiwania trwały prawie miesiąc i zakończyły się odnalezieniem jej ciała w, jednym ze żlebów. Niestety, podobne wypadki powtarzają się.

Szczyt Krzesanicy to kolejny dobry punkt widokowy, tym razem głównie w kierunku zachodnim. Widać stąd prawie wszystkie szczyty Tatr Zachodnich od Ciemniaka (2096 m) aż po Salatyn (2048 m).

Widok z Krzesanicy na Ciemniak i Tatry Zachodnie

Litworowa Przełęcz i ściany Krzesanicy

Północne ściany Krzesanicy (2122 m) opadające do Dolinki Mułowej

Panorama Tatr Wysokich z Krzesanicy

Znowu schodzimy, tym razem na wysokość 2067 m na Mułową Przełęcz, spod której na południe opadają do Mułowej Dolinki pionowe urwiska. Ścieżka miejscami biegnie blisko krawędzi przepaści, więc należy zachować ostrożność (wszędzie można bezpiecznie przejść lewą stroną, południowym łagodnym zboczem).

Przed nami ostatnie podejście i jesteśmy na Ciemniaku.

Ciemniak (2096 m) – szlak czerwony – 6,7 km 3:20 h

Ciemniak jest ostatnim szczytem Czerwonych Wierchów. Głowna grań Tatr i równocześnie granica polsko-słowacka skręcają tu pod kątem prostym na południe i przez Stoły (1956 m) opadają na Tomanową Przełęcz (1686 m). Do wcześniej oglądanych widoków dołącza teraz panorama Doliny Pyszniańskiej i Tomanowej.

Nazwa wywodzi się prawdopodobnie od dawnej nazwy Dolinki Mułowej (Dolinka Ciemna). W rejonie Ciemniaka znajduje się wiele jaskiń, w tym Jaskinia Lodowa w Ciemniaku, jedna z większych jaskiń lodowych w Polsce (nie jest dostępna dla ruchu turystycznego).

Widok z Ciemniaka na Małołączniak i Giewont

Panorama Tatr Zachodnich z Ciemniaka (2096 m)

Widok z Ciemniaka na Babią Górę i Pilsko

Widok spod szczytu Ciemniaka na Tatry Wysokie

Ze szczytu schodzimy stromo opadającą granią Twardego Upłazu na Chudą Przełączkę (1851 m).

Ściany Krzesanicy (2122 m) i Ciemniaka (2096 m) opadające do Dolinki Mułowej

Chuda Przełączka (1851 m) – szlak czerwony – 7,7 km 3:50 h

Na przełączce, z lewej strony, dołącza zielony szlak z Tomanowej Doliny, którym można zejść do Schroniska na Hali Ornak (od 1 grudnia do 15 maja szlak jest zamknięty). Nasza ścieżka omija Chudą Turnię (1858 m) i obniża się równomiernie, najpierw przez kosówki i dalej przez las górnoreglowy. Podczas zejścia można po wschodniej stronie grani oglądać z góry odsłaniające się wnętrze dolinek Mułowej i Litworowej oraz ściany Krzesanicy, a poniżej Wielką Świstówkę w Dolinie Miętusiej.

Na zachód widzimy otoczenie Doliny Kościeliskiej z charakterystycznym Murem Raptawickim oraz Wąwóz Kraków ze skalnym grzebieniem Wysokiej Turni nad przełęczą Wysokie Siodło. Pod nami (dosłownie) znajdują się kolejne systemy jaskiń (m.in. Jaskinia Miętusia).

Chuda Przełączka (1850 m) i Chuda Turnia (1858 m)

Widok spod Chudej Przełączki na Grzebień Wysokiej Turni

Mur Raptawicki

Ściany Krzesanicy widziane spod Chudej Przełączki

Polana Upłaz

Ścieżka przecina Polanę Upłaz (ślady pasterstwa) i przez las zbiega na dno Doliny Miętusiej, gdzie na skraju Polany Zahradziska przekracza potok i łączy się z czarnym szlakiem z Przysłopu Miętusiego. Po paru minutach marszu wchodzimy do Doliny Kościeliskiej.

Dolina Kościeliska – wylot Doliny Miętusiej – szlak czerwony / zielony – 11,4 km 6:05 h

Szeroką drogą idziemy w dół Doliny Kościeliskiej. Przechodzimy przez polanę Wyżnią Kirę Miętusią i Niżnią Kościeliską Bramę (Brama Kantaka).

Masyw Czerwonych Wierchów widziany spod Hrubego Regla (1339 m)

Kiry – wejście do Doliny Kościeliskiej – szlak zielony – 12,7 km 6:25 h

Wycieczkę kończymy w Kirach, gdzie znajdują się parkingi, restauracje i przystanek busów dojeżdżających do centrum Zakopanego.

Post Czerwone Wierchy z Kasprowego Wierchu pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Kraj: Polska
Rejon: Beskid Wyspowy
Punkt wyjścia (powrotu): Przełęcz Glisne
Czas: 1/2 dnia
Pora roku: wiosna, lato, jesień, zima
Trudności: brak trudności technicznych, ale po opadach deszczu lub śniegu kamieniste odcinki leśne mogą być śliskie
Suma wzniesień: ok. 400 m
Długość trasy: ok. 2,1 km
Czas wyprawy (sam przemarsz) – ok. 0:45 h w górę i 0:35 h w dół, zimą czas przejścia może być znacznie dłuższy.
Mapa Beskidu Wyspowego online: Beskid Wyspowy

Dodatkowe informacje o wyprawie: pogoda, ekwipunek, bezpieczeństwo

Ważne: zimą należy uwzględnić warunki śniegowe (czas i możliwość przejścia).

Polecamy też inne trasy:

• Luboń Wielki przez Polanę Surówki
• Luboń Wielki i Dziurawe Turnie
• Luboń Wielki zimą
• ciekawostki o Perć Borkowskiego – atrakcyjny szlak na Luboń Wielki

Przełęcz Glisne znajduje się pomiędzy Szczeblem a Luboniem Wielkim na wysokości 634 m. Samochodem możemy tu dojechać od strony „Zakopianki” z Lubnia lub z Mszany Dolnej. Na przełęcz kursują też autobusy (rozkład jazdy komunikacji autobusowej: https://komunikacja.powiat.limanowski.pl/przystanek.html?sa=1&idb=650) Na samej przełęczy niestety nie ma wyznaczonego parkingu, możliwe jest jedynie parkowanie wzdłuż drogi.
Na przełęczy krzyżują się szlaki – czerwony z Mszany Dolnej na Luboń Wielki oraz zielony z Raby Niżnej na Szczebel.
Pierwszy etap szlaku od przełęczy Glisne jest łatwy, droga prowadzi przez łąki – latem kolorowe i kwitnące. Z trasy można zobaczyć szczyty Beskidu Wyspowego – Lubogoszcz, …

Kolejny etap, trudniejszy, to kamienista i stroma droga, ale praktycznie cały ten odcinek jest zalesiony, więc nawet w słoneczny letni dzień nie odczujemy dużego upału.

Pod samym szczytem nasz czerwony szlak łączy się z żółtym, którym  – słynną Percią Borkowskiego, która prowadzi przez ogromne gołoborze oraz Rezerwat Przyrody Luboń Wielki. Po niecałej godzinie od startu na przełęczy Glisne docieramy na szczyt Lubonia Wielkiego.
Znajduje się tutaj Schronisko PTTK, wieża przekaźnikowa, drewniana kaplica i punkt meteorologiczny. Są też ławy i stoły, jest też duży grill (miejsce na ognisko), przy którym można upiec kiełbaskę. Warto zrobić sobie tutaj postój i skorzystać z oferty kulinarnej schroniska, szczególnym powodzeniem cieszy się tutaj bigos i kwaśnica.

Schronisko PTTK na Luboniu Wielkim im. Stanisława Dunin-Borkowskiego ma charakterystyczny kształt, przypominający domek Baby Jagi. Zgodnie z zamiarem projektantów z okien z górnej sali można spoglądać na cztery strony świata. Budowę rozpoczęto w 1929 r., oddano go do użytku już w 1931 r. Powstał dzięki wysiłkom działaczy Oddziału PTT z Rabki. W jego budowę zaangażowanych było wiele osób, m.in. Jerzy Czoponowski i Stanisław Dunin-Borkowski – autorzy projektu, ks. Jan Surowiak, który wydzielił parcelę pod budowę z lasów kościelnych i pokrył koszty transportu kamienia, a także ks. J. Bulanda i Władysław Grochala. Budowę wspierała również finansowo i „zadaniowo” ludność góralska. Pod koniec okupacji pojawiła się realna groźba spalenia budynku przez Niemców, którzy niszczyli obiekty turystyczne, jako potencjale bazy partyzantów. Na szczęście nie doszło do tego, zapobiegła mu ówczesna gospodyni schroniska Karolina Kaleciakowa. Wg opowieści, kiedy na początku 1945 r. na Luboniu pojawił się oddział hitlerowców, Karolina Kaleciakowa stanęła przed komendantem jednostki likwidacyjnej z niemowlęciem i flaszką wódki. Niemcy odstąpili od realizacji planu. Próbowali jeszcze później zniszczyć schronisko pociskami, ale bezskutecznie.
Aktualnie schronisko dysponuje 25 miejscami noclegowymi. Aktualnym gospodarzem jest Krzysztof Knofliczek.
Informacje szczegółowe: http://www.lubon.pttk.pl/home.htm

Natomiast wieża przekaźnikowa na szczycie została wybudowana w 1961 r., w celu poprowadzenia transmisji mistrzostw świata FIS w Zakopanem w 1962 r. Obecnie jest przekaźnikiem dla telewizji oraz telefonii komórkowej.

Ze szczytu Lubonia Wielkiego rozciąga się piękna panorama w kierunku północnym i zachodnim.

Jeżeli zostawiliśmy samochód na przełęczy Glisne to ze szczytu Lubonia Wielkiego schodzimy tą samą trasą. Podczas zejścia możemy podziwiać widok na

Szlaki turystyczne prowadzące na szczyt Lubonia Wielkiego

• niebieski z Rabki-Zdrój – Zaryte – czas przejścia ok. 1:50 h, odległość – 3,5 km, przewyższenie – ok. 550 m
• zielony z Rabki-Zdrój Śmietanowa – czas przejścia ok. 2:10 h, odległość – 5,1 km, przewyższenie – ok. 530 m
• żółty z Rabki – Zaryte („Perć Borkowskiego”) – czas przejścia ok. 2 h, odległość – 3,5 km, przewyższenie – ok. 550 m. Opis: Luboń Wielki i Dziurawe Turnie
• czerwony od Przełęczy Glisne – 1:10 h, odległość – 2,2 km, przewyższenie – ok. 380 m. Opis trasy:
• czerwony z Mszany Dolnej, ok. 3:30 h, odległość – 9 km, przewyższenie – ok. 700 m
• niebieski z Naprawy (przystanek PKS Luboń Mały), ok. 2:30 h, odległość – 7,3 km, przewyższenie – 430 m. Opis trasy: Na Luboń Wielki przez Polanę Surówki

Post Luboń Wielki z przełęczy Glisne pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Trasa należy do jednych z najpiękniejszych w Gorcach. Wiosną możemy podziwiać krokusy na polanach, latem pasące się owce pod Turbaczem, jesienią kolorowe bukowe lasy.  Ciekawym wariantem tej wycieczki jest rozłożenie wędrówki na 2 dni  z noclegiem w jednym z bardziej znanych gorczańskich schronisk – na Turbaczu. Taką propozycję polecamy szczególnie tym, którzy szukają pomysłu na niespieszne poznawanie Gorców, ale też na wycieczki z dziećmi – wówczas wycieczka ma kilka istotnych atutów: niezbyt długie i urozmaicone etapy wyprawy oraz sporo ciekawostek po drodze. Warto oczywiście wcześniej przygotować się z historii o Bulandzie, Zbójnickiej Jamie i innych okolicznych niezwykłościach.
Opisywaną trasę można też przejść w 1 dzień, ale wymaga to dobrej kondycji – cała trasa liczy ok. 30 km, ok. 1350 m przewyższenia, czas samej wędrówki to ok. 10 h.

Poniżej mapa turystyczna Gorców Wydawnictwa Compass

Z Przełęczy Przysłop na Turbacz – pierwszy dzień

Trasa: Przełęcz Przysłop – Jaworzynka – polana Podskały – Gorc Troszacki – Kudłoń (Kudłoński Baca) – Przełęcz Borek – Czoło Turbacza – Hala Turbacz – Schronisko na Turbaczu

Parametry trasy – 1 dzień

Punkt wyjścia: Przełęcz Przysłop
Punkt docelowy: Schronisko PTTK na Turbaczu
Pora roku: wiosna, lato, jesień, zima
Trudności: brak trudności technicznych
Suma podejść: ok. 900 m
Długość trasy: ok. 12,5 km
Czas wyprawy (sam przemarsz): ok. 4:40  h (zimą czas przejścia może być znacznie dłuższy).

Wycieczkę zaczynamy na Przełęczy Przysłop, przez którą prowadzi droga nr 968 z Mszany Dolnej do Szczawy i dalej do Zabrzeża i Krościenka. Dokładny opis trasy dojazdu oraz możliwości parkowania znajduje się na końcu opisy wycieczki.

Dojazd do parkingu Trusiówka

Jadąc od strony Krakowa zjeżdżamy z Zakopianki w Lubniu na drogę nr 968 do Mszany Dolnej. I dalej drogą nr 968 kierujemy się na Zabrzeż. Po ok.15 km od Mszany mijamy po prawej stację narciarską i wjeżdżamy na przełęcz – ostatni przystanek we wsi Lubomierz – Przysłop.
Koło przystanku po lewej stronie znajduje się plac, na którym możemy zostawić nasz samochód, ale wygodniejszym i bezpieczniejszym rozwiązaniem jest podjechanie na parking w Dolinie Kamienicy. Bezpośrednio z przełęczy skręcamy w prawo w wąską asfaltową drogę, która po ok. 1,2 km zaprowadzi nas na parking i pole biwakowe Trusiówka.

Z przełęczy cofamy się szosą ok. 100 m w kierunku stacji narciarskiej, gdzie żółty szlak na Kudłoń skręca w lewo w górę. Asfaltowo – szutrowa droga prowadzi pomiędzy kolejnymi domami, skrajem lasu i obok ośrodka wypoczynku „Gorczańskie Zacisze”, aż na grań. Już stąd otwierają się widoki na otoczenie Doliny Kamienicy oraz na Jasień, Kutrzycę i Mogielicę. Dalej ścieżka prowadzi przez las i polanę Cyrla, po czym wyprowadza nas na szczyt Jaworzynki (1026 m). Dzięki tablicy informacyjnej GPN z opisaną panoramą możemy dokładnie podziwiać widoki Beskidu Wyspowego z Mogielicą (1171 m) na pierwszym planie. Podejście na Jaworzynkę nie zajmie nam więcej niż ok. 1 godziny.

Podejście żółtym szlakiem z Przełęczy Przysłop na szczyt Jaworzynki (1026 m)

Wieża widokowa na Gorcu widziana z podejścia na Jaworzynkę (1026 m)

Tablica informacyjna GPN na szczycie Jaworzynki (1026 m)

Widok z Jaworzynki (1026 m) na szczyty Beskidu Wyspowego: Ćwilin, Jasień i Mogielicę

Widok z Jaworzynki (1026 m) na Mogielicę

Z Jaworzynki żółty szlak prowadzi nieco w dół do początku polany Podskały. Jest to malownicza łąka położona w szerokim siodle grani. Miejsce to jest częstym tematem zdjęć ilustrujących gorczańską przyrodę. Ścieżka przeprowadza nas na drugą stronę siodła i przez las oraz małą polankę Adamówka zaczyna wspinać się zboczami Gorca Troszackiego. Przy szlaku między drzewami można dostrzec fragmenty wychodni skalnych.

Droga z Jaworzynki (1026 m) na Polanę Podskały

Polana Podskały

Polana Podskały i Adamówka na grani Kudłonia

Polana Podskały

Krokusy na polanie Podskały

Po ok. 0:40 h od Polany Podskały stajemy na brzegu polany Gorc Troszacki pod szczytem (1253 m) o tej samej nazwie. W lewo, w dół zbiega ścieżka zielonego szlaku prowadzącego przez piękną Polanę Stawieniec do Doliny Kamienicy.

Z polany Podskały szlak biegnie w górę na Gorc Troszacki

Podejście z Polany Podskały na Gorc Troszacki

Widok z podejścia na Gorc Troszacki na Mogielicę i Pasmo Łososińskie

Wychodnie skalne pod szczytem Gorca Troszackiego

Z Gorca Troszackiego roztaczają się piękne widoki na otoczenie Doliny Kamienicy (wprawnym okiem dostrzeżemy nawet Bulandową Kapliczkę na Jaworzynie Kamienickiej), Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki, a przy dobrej widoczności Magurę Spiską i Tatry.

Widok spod Gorca Troszackiego na Gorc, Lubań i Beskid Sądecki

Panorama Tatr z Gorca Troszackiego

Po zasłużonym odpoczynku ruszamy dalej żółtym szlakiem, przechodzimy wzdłuż polany i dalej ok. 500 m lekko w górę przez las, gdzie dołącza do nas czarny szlak z Lubomierza. Szczyt Kudłonia znajduje się nieco w bok od żółtego szlaku, więc aby go zdobyć musimy przejść ok. 50 m ścieżką czarnego szlaku. Kudłoń (1274 m) jest czwartym co do wysokości szczytem Gorców, ale sam wierzchołek znajduje się w gęstym lesie, więc na widoki nie ma co liczyć. Będąc jednak tak blisko warto podejść, by zdobyć szczyt.

Na szczycie Kudłonia (1274 m)

Tuż poniżej szczytu od strony północnej znajduje się „Kudłoński Baca” – najsłynniejszy ostaniec skalny w Gorcach o wysokości 16 m. Dotrzemy tu schodząc nieco czarnym szlakiem w kierunku Lubomierza.

Wracamy na żółty szlak i przez las w parę minut schodzimy na widokową Polanę Pustak. Z najwyższego jej punktu przy tablicy informacyjnej GPN, roztaczają się wspaniałe widoki na gorczańskie szczyty – Jaworzynę Kamienicką (1288 m), Kiczorę (1282 m), Halę Długą, Turbacz (1310 m), Mostownicę (1251 m) i Czoło Turbacza (1259 m). Na horyzoncie widoczna jest prawie cała grań Tatr.
Nieco niżej, w prawo, odbija czarny szlak prowadzący przez równie piękne polany (Polana Kopa) do wsi Konina Halamy.
Schodzimy dalej przez polanę Pustak mając przed sobą widok na na Turbacz i Mostownicę, by po krótkim zarośniętym lasem odcinku przejść na kolejną Polanę Przysłopek. Stąd widoki są już nieco ograniczone, ale sama polana z charakterystycznym pagórkiem i bacówką jest bardzo malowniczym miejscem.

Tablica informacyjna GPN na polanie Pustak

Widok z polany Pustak na Turbacz i Mostownicę

Drogowskazy szlaków na polanie Pustak (czarny szlak do Koniny Halamy)

Polana Przysłopek

Polana Przysłopek

Drogowskazy na Polanie Przysłopek

Polana Przysłopek

Przed nami ostatni odcinek grani Kudłonia, dosyć strome zejście przez las o długości 1 km.

Po przejściu (licząc od Przełęczy Przysłop) ok. 9,5 km / 3:10 h / 610 m podejść schodzimy na zalesioną Przełęcz Borek (1009 m). Oddziela ona masyw Kudłonia od Mostownicy (1251 m), leży w obszarze Gorczańskiego Parku Narodowego. W rejonie mają stanowiska rzadkie rośliny: zarzyczka górska i ostrożeń lepki, znajdują się też ostoje rysia.

Przełęcz Borek

Drogowskazy na Przełęczy Borek

Na przełęczy znajduje  się ławki, tablica informacyjna i drogowskazy z krzyżującymi się tutaj szlakami: żółtym w kierunku Hali Turbacz i Turbacza, niebieski w dół Doliny Kamienicy w kierunku Rzek, oraz żółty w kierunku szczytu Kudłonia (1276 m), którym będziemy kontynuowali nasza wycieczkę.
Przełęcz Borek jest bardzo głęboko wcięta w grzbiet gór, schodzi prawie do dna potoku. Dawniej korzystali z niej kłusownicy i zbójnicy, a podczas drugiej wojny światowej partyzanci.

Ciekawostka – zbocza przełęczy po wschodniej stronie opadają do doliny Kamienickiego Potoku (zlewnia Dunajca), a po zachodniej do potoku Konina – zlewnia Raby). Ponieważ doliny tych potoków w rejonie przełęczy oddalone są od siebie o kilkaset metrów, istnieje możliwość kaptażu – czyli przechwycenia wód Kamienickiego Potoku przez Koninę.

Na przełęcz Borek można dojść również z Koniny Halamy link lub z Rzek dnem Doliny Kamienicy.

Z Przełęczy ruszamy żółtym szlakiem w kierunku zachodnim, wzdłuż górnej części doliny potoku Kamienica. Ścieżka prowadzi częściowo lasem, częściowo przez wiatrołomy trawersując południowe zbocza Mostownicy. Podchodząc mijamy teren źródliskowy dopływów potoku Kamienickiego. Dzięki wiatrołomom otwiera się obecnie widok na wznoszącą się powyżej w kierunku południowym Halę Długą z widocznym budynkiem Metysówki w jej wschodniej części (Hala Wzorowa).

Widok z Hali Turbacz na Halę Długą i budynek „Metysówki”

W niecałą godzinę docieramy na skraj lasu, gdzie zaczyna się Hala Turbacz, a z prawej granią zbiega tu ścieżka ze szczytu Mostownicy (1251 m, obszar Mostownicy jest chroniony i obowiązuje zakaz wejścia). Wchodzimy na piękną, długą i prawie równą Halę Turbacz, która znajduje się poza obszarem Gorczańskiego Parku Narodowego. Podchodzimy do centralnej części polany, gdzie znajduje się rozwidlenie szlaków.

Hala Turbacz

W prawo możemy podejść kilkanaście metrów za niebieskimi i zielonymi znakami  w kierunku północnym na niewybitny szczyt Czoła Turbacza (1259 m). Znajduje się tu tzw. Diabelski Kamień z tablicą upamiętniającą ratowników GOPR. Pod szczytem znajduje się  tablica informacyjna z opisem panoramy oraz ławostół, gdzie możemy odpocząć i dodatkowo zobaczyć Beskid Wyspowy z jego najwyższym szczytem – Mogielicą. Właściwy, skalny szczyt Czoła Turbacza znajduje się kilkanaście metrów w lesie, który zasłania nam kolejne widoki.

Legendy o Diabelskim Kamieniu

Diabelski Kamień to wychodnia skalna, długości ok. 5 m i wysokości 1,7 m, z którą związanych jest wiele ciekawych legend, wszystkie opowiadają o ogromnych, ukrytych pod nią skarbach. Większość podań wiąże historię kamienia z grasującymi w Gorcach zbójnikami, którzy w różnych miejscach w górach chowali zrabowane dobra. Wg podań kamień „otwierał się” tylko w Niedzielę Palmową. Skarbów strzegły oczywiście diabły.

Jedna z legend opowiada o kobiecie z Koniny, która szukając skarbu przyszła w Niedzielę Palmową pod Diabelski kamień, zabrała też ze sobą swoją 4-letnią córką. Kiedy otworzyło się wejście do pieczary kobieta włożyła do zapaski tyle pieniędzy ile zdołała unieść, ale nie mogła już zabrać ze sobą córki. Zostawiła więc dziecko w środku, kiedy jednak chciała wrócić po nią kamień zamknął już wejście do środka jaskini. Zrozpaczona matka nie mogła odzyskać dziecka. W następnym roku, w Niedzielę Palmową kobieta przybiegła ponownie pod Diabelski Kamień, kiedy wejście się otworzyło weszła do środka. Tam zobaczyła córkę bawiącą się pieniędzmi. Zabrała ją szybko ze sobą, nie biorąc już pieniędzy ze sobą i uciekła. Od tej pory nikt nie chodził już do tego miejsca. 

Na kamieniu widnieje napis, nie odczytany do dzisiaj, ale przez to bardziej intrygujący. Napis ten pojawił się nawet w tekście powieści „Władysława Orkana (pisarz związany z tym regionem). „Wspomniał” o nim jeden z bohaterów powieści W Roztokach”. Wg niego kamień został przyniesiony przez Lucypera aż z Rzymu. Diabeł też obrał pieczę nad tym miejscem. Widniejący na skale tajemniczy napis pozwoliłby otworzyć wejście temu, kto go odczyta. Wg bohatera powieści wyryty na skale napis brzmi: „Koldras Lacki”.
Wg Kazimierza Sosnowskiego napis został wyryty przez konfederatów barskich, którzy obozowali w tej okolicy i pod kamieniem pochowali swojego towarzysza.

Na kamieniu znajduje się tabliczka z tekstem „Pamięci Ratowników Grupy Podhalańskiej GOPR Gorce 2001”.

„Diabelski Kamień” na Hali Turbacz

Idziemy dalej środkiem Hali Turbacz. Z grani otwiera się wspaniała gorczańska panorama.  Zobaczymy stąd m.in. Gorc, Jaworzynę Kamienicką, Kiczorę, Halę Długą, Turbacz i odległą Babią Górę.

W zachodniej części polany mijamy Szałasowy Ołtarz.
Szałasowy Ołtarz na Hali Turbacz – polowy ołtarz ustawiono na polanie w 2003 r., stanął on na miejscu dawnego szałasu pasterskiego, w którym ksiądz Karol Wojtyła 17 września 1953 r. odprawił mszę świętą. Wyjątkowość tego nabożeństwa polegała na tym, że ksiądz Wojtyła odprawił mszę św. po raz pierwszy stojąc zwrócony twarzą do wiernych (tą zmianę w liturgii mszy św. wprowadzono dopiero po Soborze Watykańskim II w 1963 r.).

Ołtarz Szałasowy na Hali Turbacz

Na końcu polany wchodzimy na leśny trakt, którym w kilkanaście minut dotrzemy do Schroniska PTTK na Turbaczu, a dokładnie to pod jego szczytem, ale o tym za chwilę.

Droga z Hali Turbacz do schroniska

Turbacz i Schronisko PTTK im. Władysława Orkana na Turbaczu

Schronisko na Turbaczu jest jednym z największych w Beskidach, posiada 110 miejsc noclegowych w pokojach 2-, 3-, 4-, 6- i wieloosobowych. Miejsce słynie z dobrej kuchni, oferuje m.in. dania regionalne. W budynku znajduje się całoroczna stacja ratunkowa Grupy Podhalańskiej GOPR. Tutaj też jest ekspozycja Gorczańskiego Ośrodka Historii Turystyki Górskiej – prezentowane są fotografie nieistniejących już karpackich schronisk, materiały związane z pisarzem – Władysławem Orkanem oraz opis działalności ruchu oporu w tym rejonie w okresie II wojny światowej. Wystawa dostępna jest codziennie, wstęp jest bezpłatny.
Przy schronisku jest największy w Gorcach węzeł szlaków turystycznych – pieszych, rowerowych, konnych i ścieżek dydaktycznych. Prowadzą tu szlaki m.in. na Kudłoń, Gorc, Stare Wierchy, do Koninek, Niedźwiedzia, Nowego Targu i Rabki.
Obecne schronisko jest trzecim wybudowanym w rejonie Turbacza. Pierwszy obiekt powstał na polanie Wisielakówka, w 1933 r. został spalony prawdopodobnie przez kłusowników, którym „przeszkadzali” turyści. Następny, którego budowę przerwał wybuch II wojny światowej, został zniszczony przez partyzantów, którzy chcieli w ten sposób zapobiec zajęciu go przez niemieckie patrole. Trzeci, obecnie funkcjonujący, wybudowany został w latach 50-tych na polanie Wolnica (część hali Długiej). Oficjalne otwarcie schroniska miało miejsce 21 sierpnia 1958 r.

Widok sprzed Schroniska na Turbaczu na Halę Długą i „Metysówkę”

Spod budynku schroniska, ścieżką czerwonego szlaku dotrzemy na szczyt Turbacza, podejście zajmie nam ok. 10 minut.
Turbacz (1310 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Gorców, zaliczany jest do Korony Gór Polski.  Na górze stoi kamienny obelisk oraz żelazny krzyż z datami 1945–1985. Umieszczona została też tablica informacyjna Gorczańskiego Parku Narodowego.
Do niedawna szczyt nie był atrakcyjny widokowo, ale wichury zniszczyły dużą połać lasu, dzięki czemu odsłonił się widok w kierunku północnym i zachodnim. Zobaczymy stąd m.in całe Tatry, Góry Choczańskie, Małą Fatrę, Magurę Orawską, Pilsko, Babią Górę, Pasmo Policy, Beskid Makowski, Beskid Wyspowy, Gorce, Pasmo Przehyby i Radziejowej w Beskidzie Sądeckim, Pieniny, Magurę Spiską i Góry Lewockie.

Więcej informacji o Turbaczu, schronisku oraz ciekawych miejscach w rejonie szczytu: Turbacz – najwyższy szczyt Gorców

Krzyż i obelisk na szczycie Turbacza

Z Turbacza na Przełęcz Przysłop – drugi dzień

Trasa: Schronisko na Turbaczu – Hala Długa – Jaworzyna Kamienicka – Polana Przysłop Górny – Gorc – Przełęcz Przysłop

Punkt wyjścia: Schronisko PTTK na Turbaczu
Punkt docelowy: Przełęcz Przysłop
Pora roku: wiosna, lato, jesień, zima
Trudności: brak trudności technicznych
Suma podejść: ok. 440 m
Długość trasy: ok. 17,4 km
Czas wyprawy (sam przemarsz): ok. 5 h (zimą czas przejścia może być znacznie dłuższy).

Z Turbacza ruszamy w kierunku Gorca, najpierw czerwonym szlakiem przez Halę Długą w kierunku Kiczory.
Hala Długa (1160-1270 m n.p.m.) to wielka polana na grzbiecie Turbacza, ma powierzchnię 33,77 ha. Składa się z 3 polan: Wolnica (na skraju której stoi schronisko), Wzorowa (północna część) i Wierchy Zarębskie (południowa część). Leży na terenie GPN.
Jest to świetne miejsce widokowe. Zobaczymy stąd przede wszystkim wspaniałą panoramę Tatr od Łomnicy po Wołowiec i Gorce (szczyty: Turbacz, Czoło Turbacza, Mostownica, Gorc, Trzy Kopce). Z wyższego fragmentu hali (Wolnica) pod schroniskiem dodatkowo widać Mogielicę w Beskidzie Wyspowym i fragmenty Beskidu Sądeckiego.

W środkowej części Hali Długiej (na Hali Wzorowej) znajduje się bacówka, gdzie od 2003 roku prowadzony jest kulturowy wypas owiec. Można tu kupić oscypki i żętycę, a przede wszystkim zobaczyć stado wypasanych owiec w ich naturalnym górskim środowisku.

Kulturowy wypas owiec na Hali Długiej pod Turbaczem

Owce na Hali Długiej pod Turbaczem

Owce na Hali Długiej pod Turbaczem

Hala Długa jest również znana z zakwitających tu wiosną krokusów, które w całości pokrywają polanę fioletowym dywanem (gorczańskie polany, na których rosną krokusy: Mapa beskidzkich krokusów).

Na końcu (wschodnia część) Hali Długiej znajduje się ciekawie obudowane źródełko i obok drogowskaz do Chatki GPN, która mieści się w dawnej Metysówce. Warto podejść i zobaczyć, nawet jeśli będzie zamknięta, bo jest bardzo ładnym budynkiem o ciekawej historii.

Metysówka, zwana też Chatką u Metysa, to budynek dawnej owczarni należący do Stacji Hodowli Owiec w Bielance. W latach 70. XX wieku Akademia Rolnicza w Krakowie dzierżawiła część pomieszczeń, które przystosowano do noclegów. W 2002 r. budynek ten został zakupiony przez Gorczański Park Narodowy. W 2006 r. wykonano jego gruntowny remont. Obecnie pełni rolę edukacyjno – wystawienniczą GPN. Park nie udostępnia go do celów turystycznych. Nazywany jest „owczarnią”.
Nazwa “Metysówka” pochodzi od jej nieformalnego gospodarza – Romana Fremi „Metysa”, który mieszkał tutaj w latach 90. XX w. i prowadził chatkę turystyczną (mieściła się w części mieszkalnej “owczarni”). Pomimo niskiego standardu – w budynku nie było prądu, wody, ani toalety, miejsce było chętnie odwiedzane przez turystów, “Metys” słynął z dużej gościnności. W 1996 chatka została zamknięta.

Ścieżka czerwonego szlaku prowadzi dalej przez las i niewielką polanę Gabrowską do miejsca, gdzie czerwony szlak skręca w prawo na Kiczorę, a my odbijamy nieco w lewo i za zielonymi znakami idziemy w kierunku Jaworzyny Kamienickiej.

Na szlaku pomiędzy Halą Długą, a Jaworzyną Kamienicką

Mijamy miejsce oznaczone jako Trzy Kopce (szczyt Trzech Kopców znajduje się nieco wyżej w kierunku Kiczory, na wys. 1281 m) – była to historyczna granica trzech własności – dóbr Kamienicy, Łopusznej i majątku Ochotnicy. Mijamy połączenie z zieloną ścieżką edukacyjną z Kiczory i dalej przez las, w 20 minut, docieramy na skraj polany Jaworzyna Kamienicka, gdzie znajduje się jedna  z najsłynniejszych kapliczek beskidzkich – Bulandowa Kapliczka (czas dojścia ze Schroniska na Turbaczu to ok. 1 h). Kapliczka została zbudowana w 1904 r. na zlecenie Tomasza Chlipały zwanego Bulandą. Był to nie tylko słynny baca, ale też znachor i czarownik.
Ciekawostki oraz legendy związane z tym miejscem – Bulandowa Kapliczka – gorczański symbol

Słynna Bulandowa Kapliczka na Jaworzynie Kamienickiej

Spod Bulandowej Kapliczki rozciągają się piękne widoki na Gorce i Beskid Wyspowy. Zobaczymy stąd na pierwszym planie Kudłoń, Gorc i Przysłop (Gorce), a w Beskidzie Wyspowym Ciecień, Śnieżnicę, Ćwilin, Mogielicę,  Sałasz, Jaworz i Modyń oraz fragment pasma Radziejowej i Jaworzyny Krynickiej w Beskidzie Sądeckim.

Spod kapliczki w lewo w dół przez polanę biegnie czerwona ścieżka edukacyjna Doliną Kamienicy do Papieżówki (2:30 h), a w kierunku  zachodnim odnoga czerwonej ścieżki edukacyjnej zaprowadzi nas do Zbójeckiej Jamy, w której, wg legendy ukrywali się zbójnicy oraz pankowie – ziemne duchy z naroślami na twarzach. Wg innej legendy jaskinia połączona jest podziemnym korytarzem z Mogielicą, co udowodnili kiedyś juhasi – wpuścili do otworu kozę, która wyszła aż pod najwyższym szczytem Beskidu Wyspowego.

Nieco powyżej polany, przy szlaku którym przechodziliśmy w lesie, znajduje się szczyt Jaworzyny Kamienickiej (1288 m).

Widoki z polany Jaworzyna Kamienicka

Jaworzyna Kamienicka jest jedną z najpiękniejszych gorczańskich polan. Jest znana nie tylko ze stojącej tu słynnej Bulandowej Kapliczki, ale też z pięknego widoku na Gorce, Beskid Wyspowy oraz Dolinę Kamienicy.

Gorc widziany z polany Jaworzyna Kamienicka

Grań Kudłonia widziana z Jaworzyny Kamienickiej

Polana Przysłop Górny – widok z Jaworzyny Kamienickiej

Ruszamy dalej zielonym szlakiem, który prowadzi aż do samego Gorca zalesioną granią przecinając kolejne polany. Po ok. 0:30 h mijamy po lewej pawie zupełnie zarośniętą już polanę Średniak, a po kolejnych 10 minutach polanę Przysłop Górny, gdzie warto zatrzymać się na dłużej.
Polana jest to wyjątkowo piękna, rozciąga się z niej wspaniała panorama – widok na Beskid Sądecki, Pasmo Przehyby i Radziejowej, Gorce z wyraźną wieżą na szczycie Lubania, drugą wieżą na Magurkach, a w tle świetnie widoczne są Tatry.
Na polanie stoi nowa bacówka wybudowana przez Gorczański Park Narodowy, niestety, nie jest ona zgodna z oryginałem, która służyła głównie w celach pasterskich.
Poniżej bacówki znajduje się niewielkie źródełko, które obecnie prawie całkiem zanikło.

Bacówka GPN na polanie pod Przysłopem Górnym

Polana Przysłop Górny wiosenną porą

Polana jest wyjątkowo atrakcyjna wiosną, kiedy kwitną tu przebiśniegi i krokusy.

Krokusy na polanie Przysłop Górny

Z polany Przysłop Górny na szczyt Gorca

Po odpoczynku wracamy na szlak i idziemy dalej zielonym szlakiem w kierunku wschodnim. Po drodze mijamy ukryty w lesie nieco powyżej nas szczyt Przysłop Górny 1187 m. Pomiędzy „przerzedzonymi” przez szkodniki i wiatr drzewami można zobaczyć leżący po drugiej stronie Doliny Kamienicy Kudłoń (1276 m) i nieco oddalony szczyt Mogielicy w Beskidzie Wyspowym.

Przysłop Górny (1187 m) na trasie zielonego szlaku z Jaworzyny Kamienickiej na Gorc

Szczyt Mogielicy (1170 m) widoczny spod szczytu Przysłop (1187 m)

Nieco dalej wychodzimy z lasu na polanę Przysłop Dolny, która obecnie zarasta lasem, przez co nie oferuje już tak pięknych widoków. Kilkadziesiąt lat temu prowadzony był tutaj wypas i stały bacówki. W środku polany dołącza do nas żółty szlak, który prowadzi do centrum Ochotnicy Górnej (ok. 2 h). W przeciwną stronę, w kierunku północnym, zaczyna się polana Bieniowe leżąca już na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego (tablica GPN z opisem polan). Po przejściu polany możemy na chwilę zatrzymać się w punkcie widokowym przy ławeczkach i tablicy informacyjnej GPN. Znów możemy zobaczyć panoramę Tatr z trochę innej perspektywy.

Przysłop Dolny – połączenie z polaną Bieniowe

Stoły przy żółtym szlaku na Przysłopie Dolnym

Idziemy dalej zielonym szlakiem, po drodze mijamy (obok szlaku) mogiłę partyzancką. Jest to grób partyzanta AK plutonowego Władysława Pisarskiego ps. „Piwonia”, który został zabity przez Niemców w październiku 1944 r. podczas wycofywania się partyzantów ze Skałki i Przysłopu.

Razem z zielonym szlakiem oznakowany jest też szlak konny (pomarańczowe znaki).

Mijamy pozostałości po prawie w całości zarośniętej polanie Hyzikowej i niewidoczny szczyt Średniak (1080 m). Czeka nas teraz ok. 2 km marszu zalesionym grzbietem. Przed nami, spomiędzy drzew, zobaczyć można już wieżę na szczycie Gorca.

Wieża widokowa na Gorcu z zielonego szlaku koło Średniaka (1080 m)

Droga zielonego szlaku wznosi się stromo brzegiem wiatrołomu, a powyżej dociera do początku niebieskiego szlaku – znaki zielone zbiegają w prawo w dół na Hale Gorcowe, a my za niebieskimi znakami, w  parę minut, wchodzimy na szczyt Gorca (1228 m) (z Turbacza ok. 11,3 km / 3:30 h / 370 m).

Podejście na szczyt Gorca zielonym szlakiem od strony Jaworzyny Kamienickiej

Ławeczka pod wieżą widokową na Gorcu

Mapa Szlaku Kultury Wołoskiej na szczycie Gorca

Wieża widokowa na Gorcu

Na szczycie Gorca znajduje się wieża widokowa, która została wybudowana w 2014 r., dzięki czemu zalesiony szczyt stał się ogromną atrakcją i zyskał rzeszę odwiedzających.  Jej bardzo stabilna konstrukcja umożliwia wygodne i bezpieczne wejście na górę nawet dzieciom i osobom starszym. Z górnego tarasu możemy podziwiać wspaniałe panoramy Tatr, Gorców, Beskidu Żywieckiego (Babia Góra, Pilsko), Beskidu Małego, Beskidu Wyspowego, Pieniny, cały Beskid Sądecki, aż po Beskid Niski i Magurę Spiską.

Widok z wieży widokowej na Gorcu w kierunku Mogielicy, w dole polana Gorc Kamienicki

Panorama z wieży widokowej na szczycie Gorca (1228 m) – na północ

Panorama z wieży widokowej na szczycie Gorca (1228 m) – na północny zachód

Panorama z wieży widokowej na szczycie Gorca (1228 m) – na wschód

Panorama z wieży widokowej na szczycie Gorca (1228 m) – na południe

Ze szczytu Gorca schodzimy niebieskim szlakiem leśną ścieżką, która w kilkanaście minut wyprowadza nas na piękną polanę Gorc Kamienicki.

Roztaczają się stąd wspaniałe widoki w głąb Gorców, aż po Turbacz i Mostownicę, a w przeciwną stronę na otoczenie Szczawy i Kamienicy. Znajduje się tu kilka prywatnych bacówek i droga, którą właściciele terenówkami dojeżdżają do swoich posesji (polana nie leży na obszarze GPN).
Z Gorca Kamienickiego wyraźnie widać ponad lasem szczyt wieży widokowej na Gorcu.

Wieża widokowa na Gorcu widziana z Gorca Kamienickiego

Widok z Gorca Kamienickiego na Luboń Wielki (1022 m) i Lubogoszcz (968 m)

Widok z Gorca Kamienickiego na Mogielicę (1171 m) i Kiczorę Kamienicką (1007 m) z masztem przekaźnika

Na środku polany, przy skrzyżowaniu dróg, stoi kapliczka (obraz) Matki Boskiej Królowej Gorców.

Matka Boska Królowa Gorców na Gorcu Kamienieckim

Przechodzimy wzdłuż całej polany i po krótkim odcinku przez las wychodzimy na kolejną, tym razem małą polankę o nazwie Świnkówka. Znajduje się tu tablica informacyjna GPN z między innymi opisana panoramą. Uwaga! Cała polana znajduje się już na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego.

Tablica informacyjna GPN na polanie Świnkówka

Dalej schodzimy przez las granią Łysiny (1081 m), a potem stromo w dół na Nową Polanę. Biegnie tędy szeroka droga szutrowa (tzw. stokówka), którą dalej w dół prowadzi niebieski szlak. Nieco niżej ścieżka szlaku skręca w prawo i stromym skrótem sprowadza nas do doliny potoku Czerwonka, skąd szutrowa droga prowadzi  prosto na most na rzece Kamienica.

Po przekroczeniu mostu możemy dalej za niebieskimi znakami iść w lewo (w górę rzeki) do parkingu na Trusiówce lub w prawo do głównej drogi, którą (w lewo) wyjdziemy wprost na Przełęcz Przysłop, gdzie rozpoczęliśmy wędrówkę na Kudłoń. Zejście z Gorca zajmie nam ok. 2 h.

Koryto Kamienicy we wsi Rzeki

Post Kudłoń, Turbacz, Gorc – wokół Doliny Kamienicy pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

• Siklawa to najwyższy wodospad w Polsce (około 70 metrów wysokości)
• Dolina Pięciu Stawów Polskich uważana jest za najpiękniejszą w Tatrach
• Wielki Staw Polski w Dolinie Pięciu Stawów to najdłuższe i najgłębsze jezioro tatrzańskie
• Schronisko PTTK, które stoi nad Przednim Stawem, na wys. 1671 m n.p.m., jest najwyżej położonym schroniskiem górskim w Polsce
• Z doliny można wyruszyć na ograniczający od  północy dolinę Kozi Wierch, który jest najwyższym nie granicznym szczytem (2291 m n.p.m.) w całości położonym w Polsce.

Jak dojść do Siklawy?

Trasa: Palenica Białczańska (czerwony szlak) –  Wodogrzmoty Mickiewicza – Dolina Roztoki (zielony szlak) – Siklawa

Najpopularniejszą trasą do Siklawy jest czerwony szlak prowadzący z Palenicy Białczańskiej (parking, punkt kasowy TPN). Z parkingu wychodzimy asfaltową drogą, która wznosi się powoli w górę. Naszym pierwszym przystankiem będą Wodogrzmoty Mickiewicza. Ten odcinek pokonujemy szybko i przyjemnie, z parkingu przejście trwa ok. 50 min. Po lewej stronie pojawiają się prześwity na Dolinę Białej Wody oraz panoramy tatrzańskich szczytów, m.in. widoczny jest stąd Gerlach.
Wodogrzmoty Mickiewicza to imponujące kaskady wody utworzone na progach skalnych potoku Roztoka (wypływa z Wielkiego Stawu  w Dolinie Pięciu Stawów Polskich). 3 większe noszą nazwę: Wyżni, Pośredni i Niżni, oprócz nich jest też kilka mniejszych, nienazwanych. Z kamiennego mostku znajdującego się na drodze do Morskiego Oka widoczny jest bardzo dobrze tylko Pośredni Wodogrzmot.

Wodogrzmoty Mickiewicza

Za mostkiem po lewej stronie jest duży plac – w lewo, w dół szlak (zielony) biegnie do Schroniska PTTK w Roztoce (zaledwie 10 minut ), a my skręcamy w prawo, do góry, do Doliny Roztoki i również zielonym szlakiem idziemy w kierunku Doliny Pięciu Stawów Polskich, przed nami ok. 2 h marszu.

Zielony szlak do Pięciu Stawów

Teraz czeka nas już kamienny trakt, droga początkowo prowadzi przez las, w pewnych miejscach mocno przerzedzony, na tym odcinku przekraczamy też potok Roztoka.

Po ok. 30 min. dochodzimy do szałasu na Polanie Nowa Roztoka – tutaj większość turystów robi odpoczynek. Stąd też zaczynają się fajne widoki – z prawej strony ukazują się nam szczyty grani Wołoszyna. Słychać też dobrze szum potoku Roztoka.

Buczynowa Strażnica widziana z dna Doliny Roztoki

Buczynowa Siklawa

Nasza trasa cały czas wznosi się do góry i prowadzi pośród wysokich kosówek. W niecałe półtorej godziny dochodzimy do rozwidlenia szlaków. Po prawej stronie mijamy dolną stację wyciągu towarowego, którym dostarczane jest zaopatrzenie do Schroniska w Dolinie Pięciu Stawów. W lewo, ostro pod górę odchodzi czarny szlak prowadzący bezpośrednio pod Niżną Kopę, którą trawersuje w prawo wprost do schroniska nad Przednim Stawem. Jest to zalecany wariant zimowy, kiedy występuje oblodzenie na podejściu koło Siklawy (obejście Niżnej Kopy z lewej, dojście do niebieskiego szlaku na Świstówkę i nim dalej do schroniska).

Rozwidlenie szlaków w Dolinie Roztoki – czarny szlak do schroniska przy Przednim Stawie polecany jest zimą

My kierujemy się dalej za zielonym znakami i docieramy do celu naszej wędrówki.

Siklawa – najwyższy wodospad w Polsce

Siklawa to najwyższy wodospad w Polsce, woda opada z wysokiego na prawie 70 m progu skalnego, oddzielającego Dolinę Pięciu Stawów Polskich i Dolinę Roztoki.
Wodospad jest przepiękny, imponująco wygląda szczególnie w słonecznym dniu, kiedy rozpryskująca się woda tworzy wielobarwną tęczę oraz po większych opadach deszczu, kiedy ze skał spadają ogromne kaskady wody.
Okolica wokół Siklawy jest oczywistym miejscem odpoczynku turystów wędrujących do Doliny Pięciu Stawów Polskich.
Wodospad był bardzo chętnie odwiedzany od dawna, już na początku XIX w. przychodzili tu zauroczeni niezwykłym miejscem malarze i poeci.

Warto zwrócić uwagę na wyoblone kamienie, które znajdują się na ścieżce w okolicach wodospadu. Są to tzw. Danielki – wygładzenia polodowcowe, bardzo niebezpieczne przy oblodzeniu.
Nazwa „Danielki” pochodzi od nazwiska przewodnika tatrzańskiego Jana Gąsienicy Daniela, który w grudniu 1924 r. podczas wędrówki z turystą poślizgnął się tutaj i zginął. Umierając zdołał jeszcze wskazać swojemu towarzyszowi bezpieczną drogę do schroniska. Śmierć przewodnika stała się tematem wielu utworów poetów, m.in. Władysława Orkana i Jana Kasprowicza.

Ścieżka nad Siklawą przy tzw. Danielkach – wygładzeniach polodowcowych

Siklawa i co dalej?

Wodospad Siklawa jest najczęściej odwiedzany „po drodze” lub „przy okazji” wycieczki do Doliny Pięciu Stawów Polskich – doliny uważanej za najpiękniejszą w Tatrach i absolutnie wartej zobaczenia. Oczywiście możliwości atrakcji i dalszych wycieczek jest więcej, m.in.:

• spacer wokół stawów. Przy okazji warto dodać, że w Dolinie Pięciu Stawów Polskich znajduje się tak naprawdę 6 stawów: Wielki, Zadni, Czarny, Mały, Przedni i Wole Oko – które jest jeziorem okresowym, stąd też nie uwzględnionym w nazwie Doliny.
• podejście do Pustej Dolinki , która znajduje się tuż pod ścianą Zamarłej Turni
• odwiedziny kultowego schroniska PTTK, które stoi nad Przednim Stawem, na wys. 1671 m n.p.m. i jest najwyżej położonym schroniskiem górskim w Polsce i które słynie z pysznej szarlotki
• Z doliny można wyruszyć w wyższe partie Tatr:
  – na Kozi Wierch, który jest najwyższym nie granicznym szczytem (2291 m n.p.m.) w całości położonym w Polsce.
  – na  (Szpiglasowy Wierch) i dalej do Morskiego Oka: Szpiglasowy Wierch z “5” do Morskiego Oka
  – do Morskiego Oka przez Świstówkę (szlak czynny od połowy maja do końca listopada)
  – na  Halę Gąsienicową przez Przełęcz Zawrat
  – na Halę Gąsienicową przez Kozią Przełęcz (przez Pustą Dolinkę)
  – na Halę Gąsienicową przez Przełęcz Krzyżne (z Doliny Pańszczyca można iść na Rówień Waksmundzką i Rusinową Polanę)
  – na poszczególne odcinki Orlej Perci od Przełęczy Krzyżne przez Kozi Wierch, Kozią Przełęcz i Zawrat
  – przez Przełęcz Zawrat na Świnicę i dalej na Kasprowy Wierch

Najczęściej wybiera jest oczywiście Dolina Pięciu Stawów Polskich i zasłużony odpoczynek w schronisku. Aby tam dojść czeka nas najpierw krótkie, ale strome podejście od wodospadu i wychodzimy na próg doliny, na wprost Wielkiego Stawu. Stąd, w 10 minut niebieskim szlakiem biegnącym przy Małym Stawie i wzdłuż Przedniego Stawu, dotrzemy do Schroniska w Pięciu Stawach.

Dolina Pięciu Stawów Polskich – stawy: Mały i Wielki

Schronisko PTTK im. Leopolda Świerza w Dolinie Pięciu Stawów. Schronisko stoi nad Przednim Stawem, na wys. 1671 m n.p.m., jest to najwyżej położone schronisko górskie w Polsce. Miejsce słynie między innymi z pysznej szarlotki

Więcej informacji o Dolinie Pięciu Stawów Polskich:

Dolina Pięciu Stawów Polskich

Zimowa Dolina Pięciu Stawów i Pusta Dolinka

Dolina Pięciu Stawów Polskich – stawy: Wielki, Mały i Przedni, widziane z drogi na Szpiglasową Przełęcz

Wodospad Siklawa – informacje praktyczne

Szlak do wodospadu – najpopularniejsza trasa prowadzi z Palenicy Białczańskiej – czerwony szlak przechodzi m.in. obok słynnych Wodogrzmotów Mickiewicza i dalej Doliną Roztoki. Czas przejścia do Wodogrzmotów – 0:50 h. Dalej idziemy zielonym szlakiem, który prowadzi Doliną Roztoki. Czas przejścia od Wodogrzmotów Mickiewicza – 1:50 h.

Dla dojeżdżających samochodem najlepszym wyborem jest parking na Palenicy Białczańskiej – szczegółowy opis: dojazd, warunki, cennik – Parking na Palenicy Białczańskiej (rejon Morskiego Oka) wyłącznie z e-biletem!

Na Palenicę Białczańską można też dojechać busem z Zakopanego.

Bilety wstępu do parku – Siklawa znajduje się na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego, obowiązują bilety wstępu do parku (2024 r.: 10 zł osoba dorosła, 5 zł – dziecko).

Trudności – szlak prowadzący do wodospadu Siklawa nie jest trudny, przy dobrych warunkach pogodowych trasę można polecić osobom początkującym, jak i rodzinom z większymi dziećmi. Ale należy pamiętać, że w gorszych warunkach pogodowych – po opadach deszczu, przy oblodzeniu – szlak może być śliski, szczególnie w okolicach wodospadu, gdzie występują „Danielki” – wygładzenia polodowcowe.

Ważne – zimą nie zaleca się przejścia koło Siklawy z uwagi na ryzyko zejścia lawin!
Turyści, którzy zimą chcą przejść do Doliny Pięciu Stawów Polskich powinni wybrać czarny szlak, który dochodzi pod budynek Schroniska w Dolinie Pięciu Stawów Polskich.

Szlaki do Schroniska w Dolinie Pięciu Stawów Polskich

Ciekawostka: Wielka Siklawa jest najwyższym wodospadem w Tatrach Polskich. Ale najwyższym wodospad w całych Tatrach jest Ciężka Siklawa (słow. Ťažký vodopád), ma około 100 m wysokości. Wodospad spada z progu Ciężkiej Doliny. Widać go ze szlaku z Łysej Polany na Polski Grzebień.

Najwyższy wodospad w całych Tatrach to Ciężka Siklawa (słow. Ťažký vodopád), ma około 100 m wysokości. Wodospad spada z progu Ciężkiej Doliny. Widać go ze szlaku z Łysej Polany na Polski Grzebień.

Post Siklawa – najwyższy wodospad w Tatrach Polskich pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.