Lubogoszcz – 13 atrakcji i ciekawostek

Lubogoszcz to jeden ze szczytów Beskidu Wyspowego, znany jest głównie z ulokowanej na jego zachodnim stoku Bazy Szkoleniowo – Wypoczynkowej, która została wybudowana w okresie międzywojennym przez międzynarodową organizację YMCA. Ale góra ma o wiele więcej atrakcji i ciekawych miejsc wartych odwiedzenia. Wiele z nich może świetnym pretekstem do zaplanowania górskiego spaceru, a nawet dłuższej wycieczki.

Lubogoszcz znajduje się ok. 50 km od Krakowa, jest więc świetnym celem wycieczek dla mieszkańców tego miasta.

Lubogoszcz i jej atrakcje

1. Lubogoszcz – górujący nad Mszaną Dolną, Kasinką Małą i Kasiną Wielką szczyt ma charakterystyczny, trapezowaty kształt. W jego grzbiecie wyróżnić można trzy wierzchołki: Zapadlisko (766 m), Lubogoszcz Zachodni (953 m,) i Lubogoszcz (968 m). Kiedyś, na szczytowych polanach prowadzono pasterstwo, obecnie są one zarośnięte. Widoki można podziwiać z podejścia, np. czerwonym szlakiem od Kasiny Wielkiej.

2. Szczyt Lubogoszcza (968 m) – jest zalesiony, niestety, nie zobaczymy z niego widoków. Stoi tutaj metalowy krzyż, który jest repliką krzyża ze szczytu Sass Pordoi we włoskich Dolomitach, obok są drewniane ławki i stół – dobre miejsce do odpoczynku.
Znajduje się tutaj także tablica poświęcona zmarłemu w 2014 r. Andrzejowi Cyrwusowi – znanemu społecznikowi z Mszany Dolnej, który wspierał i pomagał w organizacji akcji Odkryj Beskid Wyspowy.

3. Legendy związane z Lubogoszczem – dawni mieszkańcy opowiadali o 99 źródłach wypływających z Lubogoszcza. Aktualnie znajdują się tu tylko 2 stawki: „Morskie Oko” i „Żabie Oko”. Według miejscowych legend górę upodobały sobie demoniczne istoty: czarty, płanetnicy, boginki i utopce. Lubogoszcz odwiedzali też zbójnicy.

4. „Morskie Oko” – znajduje się na północno-wschodnim zboczu Lubogoszcza, obok Kasiny Wielkiej. Zbiornik jest stosunkowo niewielki, i możemy go lasem obejść dookoła. Od strony Lubogoszcza zasila go niewielki strumyk, a wypływ wody jest przegrodzony umocnioną obecnie groblą, z której woda spływa do głębokiego jaru. W dużej części zarośnięty jest szuwarami, ale w widocznej tafli wody pięknie odbijają się rosnące dookoła drzewa. Miejsce szczególnie urokliwe jest jesienią ze względu na różnobarwne otoczenie. Z przekazów wynika, że Morskie Oko istniało tu od dawna i było naturalnym jeziorkiem. Obecnie Lasy Państwowe w ramach projektu “Małej retencji górskiej” wzmocniło zamykającą staw groblę.

Warto dodać, że na Lubogoszczy występują również wody mineralne; przed II wojną światową odkryto niewielkie źródła solankowe, ale badania wykazały brak opłacalności ich eksploatacji oraz budowy bazy balneologicznej.

Mapa i opis dojścia: Wycieczka nad Morskie Oko… w Beskidzie Wyspowym

5. „Żabie Oko” – jeziorko ma dzisiaj postać młaki, ale mimo to może być atrakcją turystyczną, szczególnie w kontekście niezwykłej historii z lat międzywojennych. Wg niektórych informacji „Żabie Oko” zostało zauważone przez działaczy YMCA podczas przelotu samolotem po I wojnie światowej i to zaważyło na decyzji o budowie ośrodka wypoczynkowego w tym miejscu. Jeziorko było dawniej nazywane przez miejscowych Stawiskiem, obecną nazwę nadali mu turyści.

6. Baza Szkoleniowo – wypoczynkowa „Lubogoszcz” – jest to dawne obozowisko międzynarodowej organizacji chrześcijańskiej o nazwie YMCA (Young Men’s Christian Association). Aby poznać niezwykłą historie tego miejsca warto cofnąć się do lat międzywojennych XX w. Wtedy bowiem, pojawiła się tutaj grupa Polaków i Amerykanów, przedstawicieli organizacji YMCA, którzy na polanie znajdującej się na zachodnim stoku Lubogoszcza, tuż koło jeziorka nazywanego przez miejscowych “Żabim Okiem”, założyli w 1924 r. stały obóz młodzieżowy. Kiedy kilka lat później, na skutek suszy, “Żabie Oko” zniknęło wybudowano basen pływacki o wymiarach 8×25 metrów. Powstały też chatki, domek kierownika, jadalnia ze świetlicą, boisko sportowe. Dzisiaj basen jest pusty i nieużywany, ale i tak warto wybrać się tutaj, chociaż na krótką wycieczkę i zobaczyć „dzieło”, powstałe 90 lat temu.
YMCA – Young Men’s Christian Association – Chrześcijańskie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej, stowarzyszenie powołane w 1844 roku w Wielkiej Brytanii, którego celem jest służenie harmonijnemu rozwojowi fizycznemu, umysłowemu i duchowemu. Warto wiedzieć, że to właśnie w YMCA powstały zasady gry w koszykówkę i siatkówkę.
Adres bazy: http://www.lubogoszcz.pl

7. Zamczysko lub Gródek – miejsce nazywane tak przez miejscowych znajdujące się na stoku nad Kasiną Wielką. Badania archeologiczne nie wykazały jednak żadnych śladów prehistorycznej osady.

8. Na północno-wschodnim stoku jest jedno z dwóch stanowisk rzadkiej paproci języcznika zwyczajnego (phyllitis scolopendrium) w Beskidzie Wyspowym, drugie stanowisko znajduje się na Kostrzy (720 m). Liczy ono ok. 500 egzemplarzy.

9. Na Lubogoszczu rośnie bardzo cenny drzewostan, zwłaszcza jodły, najstarsze drzewa mają prawie 50 m wysokości. Pozyskuje się stąd szyszki i nasiona, które są gromadzone w centralnym banku nasion.

10. Pomnik na polanie Mogiła – oryginalny pomnik wykonano w latach 90. XX w. z wieży czołgu typu Vickers. Czołg został zniszczony w czasie walk wrześniowych i jeszcze po wojnie stał w korycie potoku. Natomiast wieżę zabrał za zgodą Niemców jeden z miejscowych gospodarzy, twierdząc, że chce z niej wykonać ocembrowanie studni. W latach 90. XX w. wieża posłużyła jako materiał na pomnik, przyspawano do niej cierniem koronowaną głowę Chrystusa.
Pomnik powstał ku czci poległych tu w trakcie kampanii wrześniowej żołnierzy 24 pułku ułanów. Stoi na polanie mogiła przy drodze z Kasiny Wielkiej do Mszany Dolnej.
Jest kilka teorii pochodzenia nazwy polany „Mogiła”. Wg jednych źródeł było to miejsce pochówku zwierząt gospodarskich podczas XIX-wiecznych epidemii, wg innych – były tu groby konfederatów barskich).

11. Szczepanówka – to stojący na stoku Lubogoszcza drewniany dom, w którym mieszkał i tworzył wybitny pisarz Jan Józef Szczepański.

12. Szlaki na Lubogoszcz
– czerwony od strony Kasiny Wielkiej – Widokowy wariant wejścia na Lubogoszcz
– zielony z Mszany Dolnej
– czarny z Kasinki Małej – Początek wiosny na Lubogoszczu

13. Nazwa „Lubogoszcz”

Wyraz „Lubogoszcz” jest rzeczownikiem rodzaju męskiego. I taki rodzaj, męski, utrwalił się w mowie mieszkańców Mszany, Słomki i okolicy. Mówiono: spod (do, od) „Lubogoszcza”, ku „Lubogoszczowi”, pod „Lubogoszczem”, w „Lubogoszczu”. Dopiero w ostatnich latach, kiedy poszerzyło się grono użytkowników języka literackiego, nastąpiło rozchwianie tej odmiany.
Nazwa „Lubogoszcz” jest tzw. nazwą dzierżawczą, mówiącą, do kogo należy dany obiekt, kto jest jego właścicielem, kto go „dzierży”. Właścicielem Lubogoszcza był jakiś człowiek, mężczyzna, zwany „Lubogost”. Nazwa ta jest nazwą złożoną z czasownika „lubić” i rzeczownika „gość” (gost). A więc tę nazwę, nazwę człowieka, możemy odczytać jako ‘lubiący (kochający) gości’. Imię „Lubogost” jest poświadczone w starych dokumentach. Ów Lubogost był więc posiadaczem tej pięknej góry, której od swojego miana, chcąc zaznaczyć, że on jest jej właścicielem, nadał nazwę „Lubogoszcz”.

Oprac. na podst. materiałów “Odkryj Beskid Wyspowy”.

Wyjaśnienie nazwy „Lubogoszcz” – na podst. oprac. prof. dr hab. Józefy Kobylińskiej, polonistki, dialektolog i językoznawcy. Źródło: Zagórzańskie Dziedziny.