Najwyższym szczytem Gorców jest Turbacz (1310 m n.p.m.), znajduje się on w centralnym punkcie pasma. Szczyt Turbacza nie jest objęty ochroną GPN. Stoi tutaj kamienny obelisk oraz żelazny krzyż z datami 1945–1985. Pod szczytem góry na polanie Wolnica (część Hali Długiej) stoi schronisko PTTK. Turbacz zaliczany jest do Korony Gór Polski.

Symbolem Gorczańskiego Parku Narodowego jest salamandra plamista, zwana też jaszczurem plamistym lub jaszczurem ognistym (Salamandra salamandra). Jest to największy i uznawany za jeden z najpiękniejszych polskich płazów. Ma bardzo charakterystyczne ubarwienie – czarną, błyszczącą skórę pokrywają kontrastujące – jaskrawożółte lub pomarańczowe plamy. Więcej informacji przeczytasz w art.: Salamandra plamista – jeden z najpiękniejszych polskich płazów. Salamandra plamista w Polsce podlega ochronie częściowej.

Jest to Pucołowski Stawek, znajduje się on na polanie Srokówki, na południowych stokach Wyżniej (1107 m). Jest jednym z najwyżej położonych beskidzkich jezior. Staw jest pięknie położony, można stąd podziwiać wspaniałą panoramę Tatr, Jeziora Czorsztyńskiego oraz Kotliny Nowotarskiej. Ze stawem związanych jest kilka ludowych legend. Wg jednych pojawiały się tutaj topielice, które zwodziły ludzi, wg innych podań ze stawku wychodziły dusze skazańców powieszonych na Szubienicznej Górze w Pieninach i przez Halę Długą szły do Diabelskiego Kamienia na Czole Turbacza. Opis trasy: Pucołowski Stawek

W 2015 r. wybudowano wieże widokowe na 3 gorczańskich szczytach: Lubaniu, Gorcu i Magurkach - projekt budowli nawiązuje do stylistyki drewnianych kościołów gotyckich tego regionu.

Widoczny ostaniec to „Kudłoński baca”, znajduje się on na północnych zboczach Kudłonia. Ludowe podania głoszą, że olbrzymi głaz pojawił się za sprawą złych mocy. Podobno kamień przyniósł diabeł, który chciał go zrzucić na kościół w pobliskim Lubomierzu. Inne podania mówią o złym bacy, który za karę, że źle traktował swoich juhasów został zamieniony w kamienny obelisk. Kudłoński Baca to jeden z największych w Gorcach skalny ostaniec. Opis wycieczki: Z Lubomierza do Kudłońskiego Bacy

Studenckie bazy namiotowe znajdują się na Lubaniu – na polanie Wierch Lubania oraz na polanie Gorc Gorcowski na Gorcu.

Bulandowa Kapliczka - biała, charakterystyczna kapliczka stoi u szczytu polany na Jaworzynie Kamienickiej, została wybudowana w 1904 roku przez Tomasza Chlipałę, zwanego Bulandą. Był to najsłynniejszy gorczański baca, ale też znachor i jak wieść gminna niesie, szaman i czarodziej. Według jednych podań Bulanda wybudował kapliczkę na prośbę swojej zmarłej córki, która pewnej nocy przyśniła mu się i poprosiła ojca by z materiałów, które znajdzie opodal wybudował kapliczkę. Inne przekazy mówią, że przyśniły mu się grzeszne dusze juhasów, zbójników i ludzi którzy zginęli w Gorcach, więc pobożny baca postanowił pomóc potępionym. Ale są też bardziej fantastyczne podania, o tym jakoby Bulanda znalazł na polanie ogromny skarb, i w tym miejscu wybudował kapliczkę. Wg innych legend , skarb znalazł, ale ukrył go w ziemi razem ze swoją magiczną księgą, wierzył bowiem, że pod świętym miejscem będzie on bezpieczny. Podobno przed śmiercią zdradził jednemu z juhasów miejsce ukrycia skarbu. Kiedy jednak chciwy góral wraz z kompanem postanowił go odkopać natrafił na kłębowisko żmij, które skutecznie odstraszyły śmiałków. Kapliczka jest najstarszym sakralnym zabytkiem GPN.

Najstarszy zachowany niesakralny zabytek w Gorcach to Kurnytowa Koliba. Na jego drzwiach znajduje się wyryta data 1839 r. Jest to dawny budynek mieszkalny rodziny Kurnytów i Czepieli (letni). Z uwagi na bardzo rozproszone gospodarstwa rolne rodziny z rejonu Ochotnicy Górnej posiadały dwa domy, jeden znajdujący się w dolinie i drugi sezonowy, w górach. Miejsce jest także związane z historią II wojny światowej. Na Kurtynowej Polanie w roku 1944 znajdowała się siedziba sztabu IV Batalionu I Pułku Strzelców Podhalańskich pod dowództwem kpt. Juliana Zapały – „Lamparta”. Oprócz Koliby partyzanci korzystali z nieistniejących już dzisiaj zabudowań gospodarczych. Po wojnie, w 1946 r. korzystał z tych kwater legendarny partyzant Józef Kuraś ps. „Ogień”. W bazie partyzantów na Kurnytowej Polanie ukrywano 9 członków załogi Liberatora. Obecnie jest to własność prywatna. Więcej informacji można znaleźć na stronie „Skansenu Studzionki” – poświęconemu Ochotnicy i Studzionkom.

Kaplica Matki Boskiej Królowej Gorców stoi na Polanie Rusnakowej pod Turbaczem. Kaplica nazywana jest też Kaplicą Papieską, Partyzancką lub Pasterską. Wybudowano ją w 1979 r. z okazji pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. Od maja do października, w niedziele, odprawiane są msze św., natomiast w każdą drugą niedzielę sierpnia odbywa się tu bardzo uroczyste nabożeństwo organizowane przez Związek Podhalan. Wielokrotnie brał w nich udział oraz wygłaszał kazania ks. profesor Józef Tischner. Kaplica ma bardzo symboliczny charakter. Zbudowana jest na planie krzyża Virtuti Militari, belkowanie drzwi ma kształt orła, łańcuch, który je zamyka symbolizuje Polskę w niewoli. Na oknach kaplicy znajdują się wizerunki 4 polskich orłów: pochodzące z czasów biskupa Stanisława ze Szczepanowa, z czasów konfederacji barskiej, z okresu II Rzeczypospolitej oraz armii polskiej w ZSRR (pozbawiony korony). Nad portretem Jana Pawła II umieszczono napis: „Pasterzowi pasterze”. Wokół kaplicy znajdują się ławki, dzwonnica i polowy ołtarz.

Amerykański bombowiec B-24 Liberator “California Rocket” rozbił się 18 grudnia 1944 roku obok Pańskiej Przehybki. Został ostrzelany przez artylerię przeciwlotniczą, kiedy leciał z bazy położonej we Włoszech w celu zbombardowania niemieckich zakładów w Oświęcimiu. Uszkodzona maszyna zaczęła spadać nad Gorcami. Z 10-cio osobowej załogi uratowało się 9 lotników. Amerykańscy spadochroniarze zostali odnalezieni przez partyzantów z AK, ogromną pomocą wykazali się też mieszkańcy Ochotnicy Górnej. W roku 1994, w 50. rocznicę wydarzeń w miejscu katastrofy utworzono zespół krajobrazowy „Uroczysko pamięci”. Z oryginalnych materiałów odtworzono fragment kadłuba samolotu oraz zarys skrzydła. Wybudowano też drewniany domek, na którym umocowano tablicę informacyjną o katastrofie oraz historię ruchu oporu działającego w Gorcach. W uroczystościach tych wzięli udział trzej żyjący amerykańscy lotnicy.

Tischnerówka, czyli Dom Pamięci Ks. Prof. Józefa Tischnera, mieści się w Łopusznej w drewnianym budynku dobudowanym do Gminnego Ośrodka Kultury. Otwarto ją w IV rocznicę śmierci Ks. Prof. Tischnera, 27 czerwca 2004 roku. Izbę stworzono z inicjatywy gminy Nowy Targ, rodziny Księdza Profesora oraz mieszkańców Łopusznej. Oprócz pamiątek osobistych księdza, rękopisów, książek i zdjęć, znajdują się tu liczne nagrania radiowe i telewizyjne z jego udziałem. Miejsce piękne i wyjątkowe, warte odwiedzenia nie tylko przez sympatyków ks. Profesora.

Samorody to skalisty cypel, który znajduje się pod szczytem Lubania, po południowej stronie polany Wierch Lubania.

“Papieżówka“ - schron, w którym w 1978 roku przebywał kardynał Karol Wojtyła jeszcze jako metropolita krakowski, znajduje się w Dolinie Kamienicy. Przed budynkiem jest stół i ławy, tablica informacyjna oraz pamiątkowy kamień. Jest to popularne miejsce spacerowe.

Jaskinia Zbójnicka Jama znajduje się niedaleko polany Jaworzyna Kamienicka, ok. 800 m od Bulandowej Kapliczki

Ruiny spalonych schronisk znajdują się w rejonie Lubania. Pierwsze schronisko wybudowało w latach 1936–1939 Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy - budynek na ok.100 miejscach noclegowych stanął przy Samorodach, na południowej stronie polany Wierch Lubania. W czasie II wojny światowej ukrywali się w nim partyzanci. W 1944 roku Niemcy spalili budynek, podczas tej akcji zastrzelili też dwóch partyzantów. Natomiast pod szczytem Lubania, w miejscu gdzie niebieski szlak z Kluszkowiec dochodzi do zielonego z Grywałdu, PTTK wybudowało w 1975 r. schronisko, które spłonęło w 1978 roku. Przy ścieżce znajdują się jego ruiny.

Schronisko PTTK na Turbaczu znajduje się na obrzeżach Gorczańskiego Parku Narodowego. Obiekt położony jest pod szczytem Turbacza, na wysokości 1283 m, na skraju polany Wolnica, która wchodzi w skład Hali Długiej. Obecny budynek został otwarty w 1958 r. posiada 110 miejsc noclegowych. Sprzed schroniska rozciąga się wspaniała panorama Tatr oraz Pienin.

Obserwatorium astronomiczne znajduje się na szczycie polany Suhora na wysokości 1000 m n.p.m., na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego. Działa od 1987 r., należy do Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, udostępniane jest sporadycznie zwiedzającym. Obiekt powstał w tym miejscu z uwagi na odpowiednie warunki otoczenia: brak dużych miejscowości oraz sąsiedztwo parku narodowego zapewniają czyste i nieoświetlone niebo. Obok budynku przebiega zielony szlak z Koninek na Turbacz. Jest to najwyżej położone obserwatorium astronomiczne w Polsce.

Droga Knurowska zwana jest „Gościńcem Barabów”. Wybudowana w 1911 r. droga jest zabytkiem wojskowej inżynierii drogowej. Powstała ona w miejscu średniowiecznego traktu, który był wykorzystywany jako skrót prowadzący ze Starego Sącza na Podhale. Na początku XX w. tereny te należały do Austro-Węgier. Zgodnie z planami militarnymi monarchii Droga Knurowska została zaprojektowana jako trakt wojskowy, który miał posłużyć do przerzutu dużego sprzętu wojskowego. Przy budowie pracowali robotnicy najmowani do robót rządowych i publicznych, których na Podhalu nazywano “barabami”, stąd też druga nazwa “Gościniec Barabów”. Więcej informacji na stronie Skansenu Studzionki.

"Piewcą Gorców" i "Dumacem z Gorców" nazywany jest Władysław Orkan (właśc. Franciszek Ksawery Smaciarz (Szmaciarz – 1875 - 1930) – pisarz tworzący w okresie Młodej Polski. Orkan urodził się w Porębie Wielkiej, tam też wybudował swój dom, w którym obecnie znajduje się Muzeum Biograficzne „Orkanówka” – poświęcone pamięci pisarza oraz jego matki. Jest to filia Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju (zdj. powyżej). "Orkanówka" znajduje się przy zielonym szlaku z Niedźwiedzia na Turbacz.

Diabelski Kamień znajduje się pod szczytem Czoła Turbacza, od jego południowej strony. Skała ma ok. 5 m długości i 1,7 m wysokości, od dawna też intrygowała miejscowych i turystów, tym bardziej, że widnieje na niej dziwny, nie odczytany do dzisiaj napis. Wykorzystał go nawet w swojej powieści Władysław Orkan. Wg bohatera książki kamień został przyniesiony przez Lucypera aż z Rzymu, a wyryty na skale napis brzmi: „Koldras Lacki”. Nad tym miejscem podobno pieczę obrał diabeł. Inne podania mówią o niezwykłych, ukrytych w tajemnej jaskini skarbach.

Najwyższym szczytem Beskidu Wyspowego jest Mogielica, ma ona 1170 m.

Największa polana w całym Beskidzie Wyspowym to Polana Stumorgowa, znajduje się ona ona na południowo-zachodnim grzbiecie łączącym Mogielicę z Krzystonowem (wys. ok. 1000-1100 m. Jej nazwa pochodzi od dawnej jednostki powierzchni – mórg (ok. 0,5 ha). Jest niezwykle widokowa, można z niej zobaczyć nie tylko okoliczne szczyty Beskidu Wyspowego, takie jak Luboń Wielki, Szczebel, Ćwilin, Łopień, Lubogoszcz i Śnieżnicę, grzbiet Jasienia i Krzystonowa, ale także pasmo Radziejowej, Dzwonkówkę, Kiczorę Kamienicką, Pieniny, pasmo Lubania, Gorce ze szczytami: Kudłoń, Kiczora i Turbacz, a nawet pasmo Tatr i szczyt Babiej Góry. W czasie II wojny światowej Hala Stumorgowa była miejscem zrzutów alianckich dla działających w tym rejonie partyzantów.

Pan Buk to okazały buk, największy w kostrzańskich lasach (jego pień ma 5,5 m obwodu) - pozostałości po 180-letnim drzewie zobaczymy przy zielonym szlaku na Kostrzę. Wg znawców regionu i przyrodników można zauważyć u jego podstawy ślady spalenia po uderzeniu pioruna - było to przyczyną jego obumarcia. Drzewo było pomnikiem przyrody.

“Zbójnicki Stół” – to ambona skalna na północnym stoku Mogielicy. Skała dzięki spłaszczonemu wierzchołkowi faktycznie wygląda jak stół, przy którym wg miejscowych legend zbójnicy liczyli swoje pieniądze. Nieodkryte skarby leżą do dzisiaj schowane w jaskiniach w rejonie Marszałkowej Studni i na polanie Skalne pod Jasieniem.

“Dziurawe Turnie” – to wysokie głazy, bloki skalne i ściana osuwiskowa oraz liczne schroniska skalne i jaskinie, największa z nich: „Jaskinia w Luboniu Wielkim” ma 26 m długości i deniwelację 9 m. Formacje te możemy zobaczyć w pełnej okazałości – przez obszar przechodzi żółty szlak turystyczny z Rabki-Zdrój Zaryte na szczyt Lubonia Wielkiego. Na terenie tym utworzono rezerwat przyrody „Luboń Wielki”.

Pod Szczeblem, przy czarnym szlaku turystycznym znajduje się jaskinia „Zimna Dziura” (wejście na wysokości 655 m n.p.m.). Zgodnie z nazwą jest to faktycznie spora kamienna dziura w lesie. Jaskinia była znana już od wieków, pierwszy jej opis pochodzi z 1882 roku. Jej rozmiary nie są imponujące, maksymalnie 25 długości korytarzy w większości wąskich szczelin. Wejście do jaskini prowadzi stromo w dół, można wejść na głębokość ok. 5 m do komory o rozmiarach 6 m na 3 m, nie jest tu konieczna latarka. „Zimna Dziura” zwana jest też „Grotą Lodową” - swoją drugą nazwę zawdzięcza utrzymującej się tu niższej temperaturze niż na zewnątrz. Ze względu na jej kształt i położenie zimne powietrze powoduje długie utrzymywanie się lodu w jej wnętrzu.

Urokliwe leśne jeziorko o nazwie Morskie Oko znajduje się na północno-wschodnim zboczu Lubogoszcza, obok Kasiny Wielkiej, oprócz nazwy nie ma nic wspólnego z tym tatrzańskim. Zbiornik jest stosunkowo niewielki, i możemy go lasem obejść dookoła. Od strony Lubogoszcza zasila go niewielki strumyk, a wypływ wody jest przegrodzony umocnioną obecnie groblą, z której woda spływa do głębokiego jaru. W dużej części zarośnięty jest szuwarami. Z przekazów wynika, że Morskie Oko istniało tu od dawna i było naturalnym jeziorkiem. Obecnie Lasy Państwowe w ramach projektu “Małej retencji górskiej” wzmocniło zamykającą staw groblę.

„Górą zakochanych” nazywana jest Modyń (1029 m). Do niedawna zalesiony i pozbawiony widoków szczyt nie należał do najpopularniejszych celów wycieczek, ale w czerwcu 2021 r. została oddana do użytku wieża widokowa, która przyciąga coraz większe rzesze odwiedzających. Z wieży można podziwiać wspaniałe panoramy – zobaczymy m.in. Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki, Gorce, Pieniny i Tatry.

W okresie międzywojennym na polanie znajdującej się na zachodnim stoku Lubogoszcza YMCA wybudowała basen pływacki o wymiarach 8×25 metrów. Powstał też stały obóz młodzieżowy - chatki, domek kierownika, jadalnia ze świetlicą oraz boisko sportowe i basen pływacki. Warto wybrać się tutaj, chociaż na krótką wycieczkę by zobaczyć „dzieło”, powstałe 90 lat temu. Baza Szkoleniowo- Wypoczynkowa “Lubogoszcz” działa cały rok, przyjmuje grupy zorganizowane (zielone szkoły, obozy, wycieczki szkolne, itp.), ale również turystów indywidualnych. Tutaj też odbywa się wiele wydarzeń związanych z akcją “Odkryj Beskid Wyspowy”.

Na wschodnim grzbiecie Grodziska, na wzniesieniu Klasztorówka znajduje się grodzisko zwane Klasztorzyskiem – wg niektórych badaczy prawdopodobnie w okresie średniowiecza istniał na nim klasztor benedyktynów.

Największe w Beskidzie Wyspowym gołoborze znajduje się na południowo-wschodnim stoku Lubonia Wielkiego, przy żółtym szlaku – tzw. Perci Borkowskiego.

Karol Bunsch w powieści historycznej „Dzikowy skarb” ulokował siedzibę tytułowego bohatera – Dzika na Grodzisku. Nazwa góry pochodzi od znajdującego się tu w okresie średniowiecza grodu.

Diabelski Kamień to ogromny głaz znajdujący się u wschodnich podnóży Grodziska (618 m) koło Szczyrzyca. Skała ma imponujące rozmiary, ale też ciekawą powierzchnią – występują tu liczne wnęki i pęknięcia, widocznych jest też 5 ciemniejszych zagłębień – wg lokalnych podań są to ślady czarcich pazurów! Pewnego smaczku tym legendom dodaje fakt, że „Diabelski kamień” sąsiaduje z „Pustelnią Szczyrzycką”, którą do niedawna zamieszkiwał pustelnik z klasztoru w Szczyrzycu.

Sceny do wymienionych filmów kręcono w XIX-wiecznym budynku stacji kolejowej w Kasinie Wielkiej - jest to najwyżej położona stacja na linii Chabówka – Nowy Sącz. Aktualnie w budynku znajdują się pokoje gościnne i apartamenty do wynajęcia.

Schronisko o charakterystycznym kształcie przypominającym domek Baby Jagi znajduje się na szczycie Lubonia Wielkiego. Zgodnie z zamiarem projektantów z okien z górnej sali można spoglądać na cztery strony świata. Budowę rozpoczęto w 1929 r., oddano go do użytku już w 1931 r. Powstał dzięki wysiłkom działaczy Oddziału PTT z Rabki. W jego budowę zaangażowanych było wiele osób, budowę wspierała również finansowo i „zadaniowo” ludność góralska. Pod koniec okupacji pojawiła się realna groźba spalenia budynku przez Niemców, którzy niszczyli obiekty turystyczne, jako potencjale bazy partyzantów. Na szczęście nie doszło do tego, zapobiegła mu ówczesna gospodyni schroniska Karolina Kaleciakowa. Wg opowieści, kiedy na początku 1945 r. na Luboniu pojawił się oddział hitlerowców, Karolina Kaleciakowa stanęła przed komendantem jednostki likwidacyjnej z niemowlęciem i flaszką wódki. Niemcy odstąpili od realizacji planu. Próbowali jeszcze później zniszczyć schronisko pociskami, ale bezskutecznie.

„Odkryj Beskid Wyspowy” to bardzo ciekawa akcja promująca region – przez całe lato organizowane są wycieczki na “beskidzkie wyspy”, ale też rajdy i wiele ciekawych wydarzeń folklorystycznych. Akcja została zainicjowana przez niezwykłego społecznika – Pana Czesława Szynalika w 2010 r.

Przełęcz Rydza Śmigłego znajduje się na Chyszówkach. Nazwa przełęczy i znajdujące się tu kamienny obelisk oraz krzyż odnoszą się do spektakularnego zwycięstwa Legionów Polskich nad Rosjanami. W listopadzie 1914 r. żołnierze polscy pod wodzą Rydza Śmigłego wzięli do niewoli oddział kawalerii rosyjskiej, który stacjonował na Chyszówkach. Zastosowali bardzo nietypową taktykę. Polscy żołnierze, ochotnicy z Kongresówki świetnie mówiący po rosyjsku podeszli w nocy pod chałupę, w której kwaterowali Rosjanie. Kłócąc się między sobą po rosyjsku zaskoczyli strażnika, który wziął ich za swoich i nie podniósł alarmu – Rosjanie poddali się prawie bez walki. Zwycięstwo na przełęczy w Chyszówkach było pierwszym od dłuższego czasu sukcesem wojsk austriackich na froncie rosyjskim. 2 grudnia rozpoczęła się bitwa pod Limanową, w której Austro-Węgry odniosły strategiczne zwycięstwo nad Rosją.

Niepozorny, liczący zaledwie 904 m n.p.m. szczyt Lubomir k. Wiśniowej posiada niezwykłą atrakcję – obserwatorium astronomiczne. Pierwszy obiekt powstał w tym miejscu w 1922 r. dzięki staraniom prof. Tadeusza Banachiewicza. Niestety, 5 września 1944 Niemcy, w odwecie za działalność partyzantów, spalili budynek, a sprzęt skonfiskowali. Odbudowę obserwatorium rozpoczęto dopiero w 2003 r. Oddano go do użytku w 2007 r. Oprócz zwiedzania, obserwatorium prowadzi wieczorne obserwacje nieba (przez cały rok, w określone dni tygodnia – dla osób prywatnych i dla grup zorganizowanych).

Ta wyjątkowa plenerowa droga krzyżowa – stacje męki Pana Jezusa rozmieszczone są w plenerze, znajduje się w Pasierbcu. W poszczególne stacje wplecione są postacie Polaków, jest to m.in.: papież Jan Paweł II, ks. kard. Stefan Wyszyński, ks. Jerzy Popiełuszko, ks. Franciszek Blachnicki, są też Stanisława Leszczyńska i Stanisława Łącka – więźniarki obozu koncentracyjnego Auschwitz – Birkenau. Grupy figuralne tworzące poszczególne stacje zostały zaprojektowane przez krakowskiego artystę prof. Wincentego Kućmę. Ponad dwumetrowe rzeźby zostały odlane z brązu.

Ta pięknie położona widokowa wiata turystyczna znajduje się nad Polaną Stumorgową pod Mogielicą.

To widokowe miejsce znajduje się na Polanie Skalne pod szczytem Kutrzycy (1053 m). Stoi tu mała kapliczka, jest też tablica informacyjna z mapą regionu. Otwierają się stąd piękne widoki na cały Beskid Sądecki, fragmenty Beskidu Wyspowego, wschodnią część Gorców z Lubaniem (1225 m) i Gorcem (1228 m), Małe Pieniny, Góry Lewockie (Słowacja) i Tatry Wysokie.

Widoczna na zdjęciu wieża widokowa znajduje się pod szczytem Jaworza, zwanego też Kretówką (921 m), który jest najwyższym szczytem Pasma Łososińskiego w Beskidzie Wyspowym. Pod jego szczytem, na wysokości około 800 m znajduje się drewniana wieża widokowa, która ma 20 m wysokości. Z góry rozciąga się piękny widok na Beskid Wyspowy, Pogórze Rożnowskie i Ciężkowickie, Beskid Niski i Beskid Sądecki, a przy bardzo dobrej pogodzie można zobaczyć nawet Tatry. Obok wieży znajduje się wiata oraz pole biwakowe z zadaszonym grillem.

Babia Góra to najwyższy szczyt Beskidu Żywieckiego.

Babia Góra ma 1725 m n.p.m., jest to najwyższy pozatatrzański szczyt w Polsce.

Symbolem Babiogórskiego Parku Narodowego jest okrzyn jeleni – okazała bylina dochodząca do 2 m wysokości. W Polsce występuje tylko w dwóch miejscach: na Babiej Górze, m.in. w rejonie Perci Przyrodników oraz na Malinowskiej Skale w Beskidzie Śląskim.

Schronisko turystyczne znajduje się u stóp Babiej Góry (od strony północnej) na polanie Markowe Szczawiny (1180 m n.p.m.). Schronisko zostało wybudowane w 1906 r. z inicjatywy dr Hugona Zapałowicza – prezesa Oddziału Babiogórskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Początkowo niewielki budynek (miał dwie izby sypialniane, kuchnię i jadalnię) był stopniowo rozbudowywany. W 1934 r. doprowadzono do niego wodociąg oraz linię telefoniczną. W 1950 r. schronisko przeszło pod opiekę PTTK. W 2007 r. z powodu złego stanu technicznego budynek został rozebrany, na jego miejscu wybudowano dwukondygnacyjne i nowoczesne schronisk, które oferuje 40 miejsc noclegowych. Znajduje się tutaj bufet, kuchnia turystyczna oraz wypożyczalnia sprzętu turystycznego (rakiety śnieżne, raki, lawinowe ABC). Od wielu lat organizowany jest Skiturowy Memoriał im. Edwarda Hudziaka - wieloletniego kierownika schroniska, ratownika GOPR i przewodnika górskiego.

Przełęcz Brona (słow. Brána; 1408 m) znajduje się pomiędzy Diablakiem i Małą Babią Górą. Przez grzbiet masywu Babiej Góry i Przełęcz Brona przebiega granica polsko-słowacka - polskie stoki przełęczy należą do Zawoi, słowackie do miejscowości Orawska Półgóra.

Diabla Kuchnia to wierzchołek znajdujący się pod kopułą szczytową Babiej Góry.

Wieża ta znajduje się na słowackiej polanie Stawiny (słow. Šťaviny) przy żółtym szlaku. Możemy stąd podziwiać panoramę otoczenia Jeziora Orawskiego.

Z uwagi na dużą zmienność warunków pogodowych Babia Góra zwana jest Matką Niepogód.

Inna nazwa Małej Babiej Góry to Cyl (słow. Malá Babia hora, 1516 m) - wg Władysława Midowicza jest to gwarowa nazwa wierzchołka używana przez mieszkańców Zawoi, który zimą w południe „celował” wprost w słońce (gwarowo cylował). Cyl to jeden z wierzchołków w masywie Babiej Góry, trzeci co do wysokości szczyt w polskich Beskidach (po Diablaku i Pilsku). Wierzchołek Małej Babiej Góry jest bardzo widokowy.

Szlak Percią Akademików jest okresowo zamykany zimą ze względu na zagrożenie lawinowe. Dokładna data otwarcia/zamknięcia podawana jest przez Babiogórski Park Narodowy. Perć Akademików jest szlakiem jednokierunkowym przeznaczonym tylko do podchodzenia!

„Perć Przyrodników” to zielono znakowany szlak łączący Górny Płaj z granią Babiej Góry pod szczytem Sokolicy (1367 m). Pełni on rolę łącznika o długości zaledwie 1,3 km, ale bardzo dużym przewyższeniu. W rejonie tym rośnie m.in. okrzyn jeleni – będący symbolem BgPN.

Taki widok zobaczymy z tarasu na Sokolicy. Szczyt Sokolicy stanowi spore wypłaszczenie, które jest wspaniałym punktem widokowym. Oprócz grzbietu Babiej Góry, zobaczymy też Baranią Górę, Skrzyczne, Pasmo Polic i Pasmo Jałowieckie, Beskid Makowski, Beskid Mały i Zawoję. Szczyt jest ogrodzony i wyłożony kamieniami.

Najwyżej położony staw w masywie Babiej Góry to Zimny Stawek, który leży na wysokości ok. 1560 m n.p.m. Stawek ma ok. 4,5 m długości i ok. 2 m szerokości, maksymalna głębokość wynosi ok. 0,2 m. Niestety, jest on oddalony od szlaku i mało widoczny, zakrywają go wysokie kosówki.

Figurka Matki Bożej Królowej Babiej Góry znajduje się przy żółtym szlaku (Perć Akademików) pod kopułą szczytową Diablaka. Została tu umieszczona przez ratowników GOPR w 1984 r. jako wyraz wdzięczności za ocalenie papieża Jana Pawła II z zamachu na jego życie.

Na trasie czerwonego szlaku z Przełęczy Krowiarki na szczyt Babiej Góry znajdują się trzy charakterystyczne szczyty: Sokolica – Kępa - Gówniak.

Czarny Dziób – to najtrudniejszy fragment Perci Akademików, który stanowi pionowa ścianka skalna o wysokości ok. 8 metrów. Jej pokonanie ułatwiają łańcuchy i stalowe klamry.

Trzy Piwniczki znajdują się w Zawoi Czatoża. Są to pozostałości po istniejącej tu większej grupie piwnic-magazynów, które służyły do przechowywania płodów rolnych. Piwnice budowano z kamienia, były one osadzone w ziemi, która była dodatkową izolacją.

Kaplica Zbójnicka (pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, XVIII w.), znajduje się w Zawoi Policzne. Według tradycji ufundowali ją zbójnicy, jako przebłagalne wotum za swoje grzechy. Kaplica jest pięknie położona – w otoczeniu imponujących, starych lip, które są pomnikami przyrody. Wyróżnia się także oryginalnym kształtem dachu, który w dolnej części ma cebulastą kopułę, cały pokrywa gontowy dach.

Mokry Stawek to największy naturalny zbiornik wodny w masywie babiogórskim. Jest to jezioro osuwiskowe, znajduje się u stóp Sokolicy od północnej strony, na wysokości 1025 m n.p.m., poniżej Górnego Płaju. Ma powierzchnię ok. 450 m² i średnią głębokość 2-2,5 m. Nie jest zarybiony, z większych organizmów żyją w nim płazy: traszki, kumak górski i żaba trawna.

Pierwsze schronisko na Babiej Górze zostało wybudowane w 1905 r. przez Beskidenverein w pobliżu źródła Głodna Woda (po stronie węgierskiej). Powstał jednopiętrowy murowany budynek z oszkloną werandą oraz drewniany domek dla gospodarzy, obórka dla krów i drobiu, szopa, stacja meteorologiczna i niewielka kapliczka. Do wybuchu II wojny światowej schronisko nosiło nazwę Schronisko Szczytowe „Leśnik” (prowadziła je spółdzielnia „Leśnik” ze Lwowa). W 1949 w niewyjaśnionych okolicznościach spłonęło. Ponieważ teren znalazł się pod ochroną przyrodniczą zrezygnowano z jego odbudowy, pozostałości budynku rozebrano w 1979 roku. Obecnie na ruinach dawnego schroniska powstał taras widokowy.

Górny Płaj to stara droga myśliwska na północnych stokach Babiej Góry, na wysokości 1000–1200 m n.p.m. Została wybudowana w II połowie XIX w. przez służbę leśną Habsburgów żywieckich, służyła do polowań i patrolowania lasów. Droga prowadzi z Zawoi Czatoży obok Grubej Jodły, przez Fickowe Rozstaje, Markowe Szczawiny i dalej przez Przełęcz Krowiarki schodzi do Zawoi Policzne. W 1967 r. została poszerzona, a w 2015 r. (na odcinku z Krowiarek do schroniska) wysypana tłuczniem i umocniona – aktualnie jest to szeroki, równy i bardzo wygodny trakt, popularny jako droga dojścia oraz droga transportowa do Schroniska na Markowych Szczawinach.

Gruba Jodła to niezwykle okazała jodła pospolita – jej obwód wynosił 6,76 m, a wysokość ok. 55-65 metrów. Szacuje się, że miała ponad 600 lat - była najstarszą jodłą na terenie całej Polski i największym znanym drzewem z terenu dzisiejszego Babiogórskiego Parku Narodowego. Jodła rosła na północnych stokach Babiej Góry, niedaleko polany Czarna Cyrhel, przebiega tędy żółty szlak z Zawoi Składy na Markowe Szczawiny. Uległa zniszczeniu pod koniec XIX w., najpierw uderzył w nią piorun, nie oszczędzili jej też pasterze, którzy w spróchniałym pniu rozpalili ognisko. W 1960 r. z inicjatywy prof. Władysława Szafera dokonano betonowej rekonstrukcji odziomka pnia „Grubej Jodły”.

Symbolem Bieszczadzkiego Parku Narodowego jest ryś. Z inicjatywy parku została wydana interesująca, ilustrowana książeczka dla dzieci pt. Przygoda wielka rysia Pędzelka, w której ukazano najmłodszym czytelnikom perypetie małego drapieżnika pragnącego zostać królem puszczy.

Serial sensacyjny o bieszczadzkiej Straży Granicznej to „Wataha”. Pierwszy sezon serialu został wyemitowany w 2014 r., do tej pory zrealizowano trzy sezony. Jego fabuła opowiada o kapitanie Straży Granicznej Wiktorze Rebrowie, który próbuje rozwikłać zagadkę śmierci jego przyjaciół ze służby. W serialu sportretowano wiele bieszczadzkich miejscowości – od Leska, przez Solinę po Ustrzyki Górne. Pokazano również ukraińską część Bieszczadów, m.in. przejazd koleją zakarpacką.

Najwyższym szczytem całych Bieszczadów jest Pikuj (1408 m), położony w znajdujących się obecnie w Ukrainie Bieszczadach Wschodnich.

Siklawa Ostrowskich znajduje się na potoku o nazwie Słowiański, w części Wetliny określanej jako Stare Sioło. Wodospad ma ok. 5 m wysokości. Swoją nazwę zawdzięcza rodzinie Ostrowskich, która od lat związana jest z bieszczadzką turystyką.

W piaskowcach i zlepieńcach składających się na warstwy fliszu karpackiego w okolicach Baligrodu występuje realgar. Ten rzadki minerał jest współcześnie poszukiwany jako kamień kolekcjonerski. Jest on związkiem arsenu i w związku z tym ma właściwości trujące. Realgar znajduje zastosowanie w przemyśle chemicznym i farmaceutycznym.

Trójstyk znajduje się na szczycie Krzemieniec (1221 m), który nazywany jest również Kremenarosem. Granice trzech państw zbiegły się w tym miejscu dopiero po II wojnie światowej. Pierwotnie był to trójstyk Polski, Czechosłowacji i ZSRR. Krzemieniec stanowi najdalej na wschód wysunięty punkt Słowacji. Przez szczyt prowadzi polski niebieski szlak turystyczny i słowacki szlak koloru czerwonego wiodący z miejscowości Nova Sedlica. W 2016 r. w pobliżu obelisku z okazji ukraińskiego Dnia Pogranicznika została zamurowana kapsuła czasu, a jej otwarcie zaplanowano na 2031 r.

Lipa rosnąca obok cerkwi w Łopience należy do najbardziej rozpoznawalnych drzew w Bieszczadach. Dzieje się tak za sprawą dziupli, która swoim kształtem przypominać ma łopieńską ikonę. Jak głosi legenda, na tym drzewie znaleziono otaczany później czcią obraz.

Niewielka Izba Pamięci ks. kardynała Stefana Wyszyńskiego została utworzona w klasztorze ss. Nazaretanek w Komańczy, w którym Prymas Tysiąclecia spędził ostatni rok swojego internowania.

Najgrubsza polska jodła rośnie w drzewostanie gospodarczym Nadleśnictwa Baligród; w pobliżu Jabłonek, w masywie Łopiennika, koło Baligrodu w Bieszczadach. Ma 35 m wysokości i 517 cm w obwodzie, jest pomnikiem przyrody. Prowadzi do niej licząca blisko półtora kilometra ścieżka przyrodnicza, przy której jest wita odpoczynkowa. Jodła nosi imię "Lasumiła", które zostało wybrane w ogólnopolskim konkursie.

Przełęcz Goprowska (1160 m) oddziela Tarnicę od Krzemienia. W latach 1964-2010 w okolicy rozbijana była sezonowa, namiotowa dyżurka GOPR. Obecnie na przełęczy znajduje się deszczochron zlokalizowany w pobliżu bijącego tu źródła.

Największy występujący w regionie i zarazem w całym kraju gatunek węża to wąż Eskulapa. Jego długość może przekroczyć nawet 2 metry. Wąż eskulapa nie jest jadowity, swoje ofiary chwyta pyskiem, dusi i połyka w całości. Nie należy się jednak go obawiać, gdyż podstawę jego diety stanowią gryzonie, jaszczurki, małe ptaki, a także jaja. Współcześnie jedyne stanowiska tego węża w Polsce stwierdzone są właśnie w Bieszczadach, przede wszystkim u podnóża pasma Otrytu. Tym samym region ten stanowi północną granicę występowania tego gatunku w Europie.

Kapliczka Pamięci zwana przez niektórych Zakapiorską Kapliczką znajduje się w Cisnej w pobliżu znanego baru Siekierezada. Pomysłodawcą takiego upamiętnienia jest redaktor Andrzej Potocki, autor licznych książek i filmów dokumentalnych poświęconych Bieszczadom. Kapliczkę zaprojektował krakowski witrażysta Jacek Ptyś, a postać Chrystusa Frasobliwego z kowbojskim kapeluszem wyrzeźbił Zdzisław Pękalski z Hoczwi. Na filarze umieszczone są nazwiska nieżyjących osób, które związane były z Bieszczadami. Co roku pod kapliczką odbywają się Zakapiorskie Zaduszki. Kapliczkę ufundowali Zdzisław Pękalski, Andrzej Potocki, Jacek Pyś i Tadeusz Wojnarowski.

Chociaż nie jest pierwszą rośliną kwitnącą wiosną w Bieszczadach, to za symbol tej pory roku uchodzi śnieżyca wiosenna. Najbardziej znanym jej stanowiskiem jest łąka nad Sanem w Dwerniczku. W 2001 r. utworzono tu chroniący śnieżycę rezerwat. Roślinę tę możemy licznie spotkać również w dolinie Terebowca (Ustrzyki Górne), okolicach Mucznego, Woli Postołowej oraz między Sękowcem a Rajskiem. W Bieszczadach występuje karpacki podgatunek śnieżycy. Wyróżnia go fakt, że bardzo często z jednej łodygi wyrastają 2 kwiaty. Śnieżyca kwitnie od marca do kwietnia. Często mylona jest z śnieżyczką przebiśniegiem, który kwitnie już w lutym.

Najwyższa wieża widokowa w Bieszczadach znajduje się na Jeleniowatym (okolice miejscowości Muczne). Jest to budowla o konstrukcji stalowo-drewnianej i wysokości 34 metrów. Na szczyt wieży prowadzi 170 schodów. Roztacza się stąd widok na najwyższe partie Bieszczadów po polskiej i ukraińskiej stronie oraz na dolinę Sanu. Wieża powstała z inicjatywy Nadleśnictwa Stuposiany.

Na Przysłupiu Caryńskim (785 m), przełęczy oddzielającej od siebie masyw Połoniny Caryńskiej i Magury Stuposiańskiej, powstała Koliba Studencka Politechniki Warszawskiej. Pierwsze schronisko, które wybudowano w latach 1972-1974 było mniejsze od współczesnego obiektu. W 2011 r. oddano do użytku nowe schronisko, które w tej samej lokalizacji zostało wybudowane od podstaw, a jego bryła nawiązuje do architektury przedwojennych schronisk w Karpatach. Obiekt jest całoroczny i oferuje 30 miejsc noclegowych. Przy schronisku można również rozbić namiot.

Najpopularniejszym miejscem do podziwiania kwitnących krokusów jest Dolina Chochołowska, która wiosną przeżywa prawdziwe oblężenie turystów.

Smreczyński Staw (1226 m) to polodowcowe jezioro morenowe, znajduje się u wylotu Doliny Pyszniańskiej i Hali Smreczyny, powyżej Doliny Kościeliskiej. Ma zupełnie inny charakter niż większość tatrzańskich stawów - położony jest na równinie i otoczony lasem, ma bagniste brzegi porośnięte roślinami bagiennymi. Jest też stosunkowo płytki – średnia głębokość wynosi 1,8 m., maksymalna 5,3 m. Znajduje się na obszarze ochrony ścisłej „Pyszna, Tomanowa, Pisana”. Prowadzi tutaj czarny szlak turystyczny – od Schroniska na Hali Ornak ok. 30 min. Nad jego brzegiem ustawiono kilka ławek, można tu usiąść i odpocząć.

Przysłop Miętusi (1190 m n.p.m.) to niewielka, szeroka przełęcz pomiędzy wzniesieniami: Skoruśniak i Hruby Regiel, które oddzielają Dolinę Małej Łąki od Doliny Miętusiej i Kościeliskiej. Na przełęczy znajduje się Miętusia Polana. Przełęcz jest dobrym punktem widokowym, roztaczają się stąd widoki m.in. na Giewont i Czerwone Wierchy. Przełęcz jest dobrym punktem widokowym, roztaczają się stąd widoki m.in. na: Giewont i Czerwone Wierchy.

Kapliczka zbójnicka stoi na polanie Stare Kościeliska (w Dolinie Kościeliskiej). Legenda podaje, że ufundowali ją zbójnicy. Faktycznie wybudowali ją górnicy i hutnicy pracujący w Tatrach. Na kapliczce znajduje się napis „Ave Marya” oraz emblematy górnicze – dwa skrzyżowane młotki. Przy słupkach ogrodzenia ustawione są rzeźbione sylwetki zbójnika i górnika.

Stojąca na skraju Polany Chochołowskiej kaplica jest pamiątką po “Janosiku”. Stojąca tu wcześniej mała kapliczka, którą wybudowali w 1958 r. górale została na potrzeby filmu rozbudowana. Po nakręceniu zdjęć nie została rozebrana, a wręcz przeciwnie, wyposażona i poświęcona. Jest to chyba jedyny przypadek budowy nowego obiektu sakralnego przez władze PRL. Obok kaplicy stoi zadaszona wiata i drewniany krzyż. Dla wielu turystów jest ona znana jako „kaplica Maryny i Janosika”.

Poszukiwania rudy uranu prowadzono w Dolinie Białego, w latach 1950-52. Podczas prac dolina została zamknięta dla turystów, wybudowano w niej kolejkę szynową i wykuto sztolnie – do dzisiaj zachowały się 2, jedna o dł. 270 m i druga 400 m. Otwór dolnej sztolni znajduje się przy żółtym szlaku i jest zagrodzony drewnianą kratą.

Wodogrzmoty Mickiewicza to imponujące kaskady wody utworzone na progach skalnych potoku Roztoka. Trzy większe kaskady noszą nazwę: Wyżni, Pośredni i Niżni, oprócz nich jest też kilka mniejszych, nienazwanych. Z kamiennego mostku znajdującego się na drodze do Morskiego Oka widoczny jest bardzo dobrze tylko Pośredni Wodogrzmot. Pierwotna, ludowa nazwa „Grzmoty” została zmieniona w 1891 roku z okazji sprowadzenia rok wcześniej prochów naszego wieszcza do kraju.

Widok Hali Gąsienicowej z szałasami pasterskimi oraz Kościelcem i Małym Kościelcem na pierwszym planie to jedna z najpopularniejszych tatrzańskich panoram. Miejsce zachwyca o każdej porze roku, ale spektakularny efekt można podziwiać latem, kiedy kwitnie tu obficie wierzbówka kiprzyca. Na Halę Gąsienicową i dalej do Schroniska Murowaniec dotrzemy z Kuźnic szlakiem żółtym przez Dolinę Jaworzynki lub niebieskim przez Boczań. W jednym i drugim przypadku czas przejścia wynosi ok. 2 godz.

Sarnia Skała (1378 m n.p.m.) pomimo niewielkiej wysokości, jest świetnym punktem widokowym na całe Podhale, a przede wszystkim na północne ściany Giewontu. Atrakcyjne są też drogi prowadzące na szczyt – przechodzimy bowiem przez jedne z piękniejszych dolinek tatrzańskich: Dolinę Białego i Dolinę Strążyską z wodospadem Siklawica, przy okazji robiąc zgrabną pętlę. Warto dodać, że dawniej Sarnią Skałę nazywano Małą Świnicą, Świniczką lub Świnią Skałą i była ona intensywnie penetrowana przez poszukiwaczy skarbów.

Jest to figura św. Katarzyny i znajduje się w Bramie Kraszewskiego w Dolinie Kościeliskiej. Umieszczono ją w 1897 roku jako votum wdzięczności za uratowanie życia leśniczemu, który spadł ze skały w czasie usuwania drzewa.

Od lat powojennych z miejscem tym związana jest rodzina Łapińskich. W latach 1945-1980 prowadzili je Wanda i Czesław Łapiński (taternik, alpinista i ratownik tatrzański). Potem ich syn Wojciech, a po jego przedwczesnej śmierci, jego żona Maria – ona też, wraz z córką i synem kieruje schroniskiem do dzisiaj.

Jest to jedno z Okien Pawlikowskiego w Jaskini Mylnej, nazwane na cześć Jana Gwalberta Pawlikowskiego - pierwszego badacza jaskiń w Dolinie Kościeliskiej.

Rusinowa Polana to miejsce, skąd można podziwiać jedną z najpiękniejszych panoram tatrzańskich. Zobaczymy stąd m.in. Lodowy szczyt, Baranie Rogi, Gerlach i Rysy. Latem na polanie prowadzony jest wypas owiec, a w bacówce można kupić oscypki. Będąc już na Rusinowej Polanie warto podejść na Gęsią Szyję (również piękne widoki!) oraz na “Wiktorówki”, gdzie znajduje się słynne Sanktuarium Matki Bożej Jaworzyńskiej. Rusinowa Polana jest też łatwo dostępna - można tu dotrzeć m.in. niebieskim szlakiem przez Wiktorówki, lub zielonym z Wierch Porońca (obydwie trasy to 1:15 h w jedną stronę).

Schronisko Górskie PTTK na Hali Ornak znajduje się na Małej Polance Ornaczańskiej, w górnej części Doliny Kościeliskiej, na wysokości 1100 m n.p.m. Słynie z kultowych spotkań i imprez, takich jak m.in. „Letnie wieczory na Hali Ornak” oraz „W stronę Pysznej i tatrzańskiej Poezji”. Nosi imię prof. Walerego Goetela, działacza ochrony przyrody. Schronisko na Hali Ornak jest dopełnieniem wycieczki dla turystów odwiedzających Dolinę Kościeliską - w sezonie letnim pojawiają się tutaj prawdziwe tłumy. Ze schroniskiem związana jest rodzina Krzeptowskich.

“Deser Chochołowski” to pyszny jabłecznik z sosem jagodowym i śmietaną, który jest serwowany w Schronisku na Polanie Chochołowskiej.