Należą do największych europejskich gryzoni.  Mają od 45 do 65 cm długości, masa dorosłego samca waha się od ok. 3 kg na wiosnę i aż do ponad 6 kg jesienią. Są roślinożerne, odżywiają się  kłączami, bulwami roślin, nasionami traw. Dorosły osobnik przeciętnie zjada 1–1,5 kg roślin dziennie!

Świstaki są zwierzętami stadnymi, żyją w rodzinach liczących od kilku do kilkunastu osobników. Każda z rodzin zajmuje określone terytorium, na którym mieszka i żeruje. Zdarza się, że kilka rodzin bytuje blisko siebie tworząc kolonię. Mieszkają w głębokich norach, które najczęściej budują w rejonie rumoszu skalnego, stanowi on nie tylko bezpieczny punkt do obserwacji, ale też umożliwia szybką ucieczkę w sytuacji zagrożenia. Preferują stoki nasłonecznione – o wystawie południowej, południowo-wschodniej i wschodniej, gdzie łatwiej znaleźć pożywienie i gdzie może się wygrzewać.

Ciekawostka: ochronę świstaków wprowadzono w 1868 r., wtedy to Sejm Krajowy we Lwowie wprowadził ustawę zakazującą: „łapania, wytępienia i sprzedawania zwierząt alpejskich właściwych Tatrom, świstaka i dzikich kóz”. Była to pierwsza na świecie parlamentarna ustawa o ochronie gatunkowej zwierząt.

Ciekawostki o świstakach:

• występowanie – w Polsce występują tylko w Tatrach. Tatrzańska populacja to endemiczny podgatunek świstaka alpejskiego
• liczebność: w całych Tatrach żyje około tysiąc osobników, większość po stronie słowackiej
• tryb życia – zwierzęta są aktywne w ciągu dnia, ok. 60–70% czasu spędzają na żerowaniu. Pozostały czas stanowi odpoczynek i zabawa
• rozmnażanie – okres godowy rozpoczyna się na wiosnę, ciąża trwa ok. 33 dni. Samica rodzi do 6 młodych, najczęściej 2-3 osobników. Przez miesiąc pozostają one pod opieką matki w norze
• hibernacja – świstaki hibernują przez całą zimę, najczęściej już od października, a legowiska opuszczają w kwietniu, maju. Podczas hibernacji temperatura ich ciała spada z 37,7 stopni Celsjusza do ok. 8–10 stopni, praca serca – z 220 skurczów do 30 na minutę, a ilość oddechów zmniejsza się z 16 do 2–3 na minutę
• ochrona – w Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową
• historia ochrony: są pod ochroną od 1868 roku. Zwierzęta zostały prawie całkowicie wytępione w XIX w. – polowano na nie w celu pozyskania sadła, które stosowano przy różnych dolegliwościach.  W 1868 roku sejm galicyjski uchwalił ustawę chroniącą świstaki i kozice przed niemal całkowitym wytępieniem (kłusownictwo dla „sadła świstaczego”)
• nazwa jego pochodzi od charakterystycznego świstu, jaki wydaje, aby ostrzec inne osobniki przed zbliżającym się niebezpieczeństwem
• nazwy topograficzne w Tatrach związane ze świstakami: Świstówka, Świstowa Czuba, Świstowa Dolina itd., co potwierdza fakt ich licznego występowania w tych rejonach.

Post Świstak – jeden z symboli Tatr  pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Lubogoszcz znajduje się ok. 50 km od Krakowa, jest więc świetnym celem wycieczek dla mieszkańców tego miasta.

Lubogoszcz i jej atrakcje

1. Lubogoszcz – górujący nad Mszaną Dolną, Kasinką Małą i Kasiną Wielką szczyt ma charakterystyczny, trapezowaty kształt. W jego grzbiecie wyróżnić można trzy wierzchołki: Zapadlisko (766 m), Lubogoszcz Zachodni (953 m,) i Lubogoszcz (968 m). Kiedyś, na szczytowych polanach prowadzono pasterstwo, obecnie są one zarośnięte. Widoki można podziwiać z podejścia, np. czerwonym szlakiem od Kasiny Wielkiej.

Widok na Lubogoszcz z osiedla Pańskie w Kasinie Wielkiej

2. Szczyt Lubogoszcza (968 m) – jest zalesiony, niestety, nie zobaczymy z niego widoków. Stoi tutaj metalowy krzyż, który jest repliką krzyża ze szczytu Sass Pordoi we włoskich Dolomitach, obok są drewniane ławki i stół – dobre miejsce do odpoczynku.
Znajduje się tutaj także tablica poświęcona zmarłemu w 2014 r. Andrzejowi Cyrwusowi – znanemu społecznikowi z Mszany Dolnej, który wspierał i pomagał w organizacji akcji Odkryj Beskid Wyspowy.

3. Legendy związane z Lubogoszczem – dawni mieszkańcy opowiadali o 99 źródłach wypływających z Lubogoszcza. Aktualnie znajdują się tu tylko 2 stawki: „Morskie Oko” i „Żabie Oko”. Według miejscowych legend górę upodobały sobie demoniczne istoty: czarty, płanetnicy, boginki i utopce. Lubogoszcz odwiedzali też zbójnicy.

4. „Morskie Oko” – znajduje się na północno-wschodnim zboczu Lubogoszcza, obok Kasiny Wielkiej. Zbiornik jest stosunkowo niewielki, i możemy go lasem obejść dookoła. Od strony Lubogoszcza zasila go niewielki strumyk, a wypływ wody jest przegrodzony umocnioną obecnie groblą, z której woda spływa do głębokiego jaru. W dużej części zarośnięty jest szuwarami, ale w widocznej tafli wody pięknie odbijają się rosnące dookoła drzewa. Miejsce szczególnie urokliwe jest jesienią ze względu na różnobarwne otoczenie. Z przekazów wynika, że Morskie Oko istniało tu od dawna i było naturalnym jeziorkiem. Obecnie Lasy Państwowe w ramach projektu “Małej retencji górskiej” wzmocniło zamykającą staw groblę.

Warto dodać, że na Lubogoszczy występują również wody mineralne; przed II wojną światową odkryto niewielkie źródła solankowe, ale badania wykazały brak opłacalności ich eksploatacji oraz budowy bazy balneologicznej.

Mapa i opis dojścia: Wycieczka nad Morskie Oko… w Beskidzie Wyspowym

5. „Żabie Oko” – jeziorko ma dzisiaj postać młaki, ale mimo to może być atrakcją turystyczną, szczególnie w kontekście niezwykłej historii z lat międzywojennych. Wg niektórych informacji „Żabie Oko” zostało zauważone przez działaczy YMCA podczas przelotu samolotem po I wojnie światowej i to zaważyło na decyzji o budowie ośrodka wypoczynkowego w tym miejscu. Jeziorko było dawniej nazywane przez miejscowych Stawiskiem, obecną nazwę nadali mu turyści.

Żabie Oko (575 m) – niewielki osuwiskowy staw na południowo-zachodnich stokach Lubogoszczy

6. Baza Szkoleniowo – wypoczynkowa „Lubogoszcz” – jest to dawne obozowisko międzynarodowej organizacji chrześcijańskiej o nazwie YMCA (Young Men’s Christian Association). Aby poznać niezwykłą historie tego miejsca warto cofnąć się do lat międzywojennych XX w. Wtedy bowiem, pojawiła się tutaj grupa Polaków i Amerykanów, przedstawicieli organizacji YMCA, którzy na polanie znajdującej się na zachodnim stoku Lubogoszcza, tuż koło jeziorka nazywanego przez miejscowych “Żabim Okiem”, założyli w 1924 r. stały obóz młodzieżowy. Kiedy kilka lat później, na skutek suszy, “Żabie Oko” zniknęło wybudowano basen pływacki o wymiarach 8×25 metrów. Powstały też chatki, domek kierownika, jadalnia ze świetlicą, boisko sportowe. Dzisiaj basen jest pusty i nieużywany, ale i tak warto wybrać się tutaj, chociaż na krótką wycieczkę i zobaczyć „dzieło”, powstałe 90 lat temu.
YMCA – Young Men’s Christian Association – Chrześcijańskie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej, stowarzyszenie powołane w 1844 roku w Wielkiej Brytanii, którego celem jest służenie harmonijnemu rozwojowi fizycznemu, umysłowemu i duchowemu. Warto wiedzieć, że to właśnie w YMCA powstały zasady gry w koszykówkę i siatkówkę.
Adres bazy: http://www.lubogoszcz.pl

Baza Szkoleniowo-Wypoczynkowa „Lubogoszcz” obecnie

Baza Lubogoszcz – 1953 r. – zdj. arch. ze zbiorów Bazy Szkolno-Wypoczynkowej “Lubogoszcz”

7. Zamczysko lub Gródek – miejsce nazywane tak przez miejscowych znajdujące się na stoku nad Kasiną Wielką. Badania archeologiczne nie wykazały jednak żadnych śladów prehistorycznej osady.

8. Na północno-wschodnim stoku jest jedno z dwóch stanowisk rzadkiej paproci języcznika zwyczajnego (phyllitis scolopendrium) w Beskidzie Wyspowym, drugie stanowisko znajduje się na Kostrzy (720 m). Liczy ono ok. 500 egzemplarzy.

9. Na Lubogoszczu rośnie bardzo cenny drzewostan, zwłaszcza jodły, najstarsze drzewa mają prawie 50 m wysokości. Pozyskuje się stąd szyszki i nasiona, które są gromadzone w centralnym banku nasion.

10. Pomnik na polanie Mogiła – oryginalny pomnik wykonano w latach 90. XX w. z wieży czołgu typu Vickers. Czołg został zniszczony w czasie walk wrześniowych i jeszcze po wojnie stał w korycie potoku. Natomiast wieżę zabrał za zgodą Niemców jeden z miejscowych gospodarzy, twierdząc, że chce z niej wykonać ocembrowanie studni. W latach 90. XX w. wieża posłużyła jako materiał na pomnik, przyspawano do niej cierniem koronowaną głowę Chrystusa.
Pomnik powstał ku czci poległych tu w trakcie kampanii wrześniowej żołnierzy 24 pułku ułanów. Stoi na polanie mogiła przy drodze z Kasiny Wielkiej do Mszany Dolnej.
Jest kilka teorii pochodzenia nazwy polany „Mogiła”. Wg jednych źródeł było to miejsce pochówku zwierząt gospodarskich podczas XIX-wiecznych epidemii, wg innych – były tu groby konfederatów barskich).

11. Szczepanówka – to stojący na stoku Lubogoszcza drewniany dom, w którym mieszkał i tworzył wybitny pisarz Jan Józef Szczepański.

12. Szlaki na Lubogoszcz
– czerwony od strony Kasiny Wielkiej – Widokowy wariant wejścia na Lubogoszcz
– zielony z Mszany Dolnej
– czarny z Kasinki Małej – Początek wiosny na Lubogoszczu

13. Nazwa „Lubogoszcz”

Wyraz „Lubogoszcz” jest rzeczownikiem rodzaju męskiego. I taki rodzaj, męski, utrwalił się w mowie mieszkańców Mszany, Słomki i okolicy. Mówiono: spod (do, od) „Lubogoszcza”, ku „Lubogoszczowi”, pod „Lubogoszczem”, w „Lubogoszczu”. Dopiero w ostatnich latach, kiedy poszerzyło się grono użytkowników języka literackiego, nastąpiło rozchwianie tej odmiany.
Nazwa „Lubogoszcz” jest tzw. nazwą dzierżawczą, mówiącą, do kogo należy dany obiekt, kto jest jego właścicielem, kto go „dzierży”. Właścicielem Lubogoszcza był jakiś człowiek, mężczyzna, zwany „Lubogost”. Nazwa ta jest nazwą złożoną z czasownika „lubić” i rzeczownika „gość” (gost). A więc tę nazwę, nazwę człowieka, możemy odczytać jako ‘lubiący (kochający) gości’. Imię „Lubogost” jest poświadczone w starych dokumentach. Ów Lubogost był więc posiadaczem tej pięknej góry, której od swojego miana, chcąc zaznaczyć, że on jest jej właścicielem, nadał nazwę „Lubogoszcz”.

Oprac. na podst. materiałów “Odkryj Beskid Wyspowy”.

Wyjaśnienie nazwy „Lubogoszcz” – na podst. oprac. prof. dr hab. Józefy Kobylińskiej, polonistki, dialektolog i językoznawcy. Źródło: Zagórzańskie Dziedziny.

Post Lubogoszcz – 13 atrakcji i ciekawostek pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Świątynia Wang – Kościół Górski Naszego Zbawiciela

Świątynia powstała na przełomie XII i XIII wieku w miejscowości Vang leżącej nad jeziorem Vangsmjøsa w Norwegii. Została zbudowana z sosnowych bali, ma  konstrukcję słupowo-klepkową (norw. stavkirke). Według szacunków w średniowieczu powstało w Norwegii około tysiąca takich kościołów słupowych, do dzisiaj przetrwało jedynie kilkadziesiąt obiektów.

W XIX w. okazało się, że kościół jest za mały na potrzeby lokalnej społeczności i konieczna jest budowa nowej świątyni. Zdecydowano o sprzedaży starego obiektu, aby za pozyskane środki spłacić zaciągniętą pożyczkę na nową budowę. Za namową norweskiego malarza Jana Krystiana Dahla kościółek kupił król pruski Fryderyk Wilhelm IV za kwotę 427 marek. Początkowo miał on trafić do berlińskiego muzeum, ale zaprzyjaźniona z królem hrabina Fryderyka von Reden z Bukowca przekonała go, by ulokować go w Karkonoszach, by tam służył wiernym jako świątynia.

Finalnie stanęła w Karpaczu Górnym, w 1842 r. Ponieważ oryginalna budowla była bardzo zniszczona i niekompletna budowniczowie na podstawie rysunków dorabiali brakujące elementy, m.in. wybudowano krużganki i wieżę, wykonano też okna w krużgankach i w ścianach wewnętrznych, których nie było w oryginalnej budowli. Zrekonstruowano również kolumny stojące przed ołtarzem, przedstawiające zwycięstwo Dawida nad Goliatem oraz proroka Daniela w jaskini lwów – ich autorem jest rzeźbiarz Jakub z Janowic. On też wykonał w 1844 r. z jednego pnia dębowego krzyż i wyrzeźbił w drewnie lipowym postać Chrystusa.
Do drewnianego kościółka dobudowano też kamienną wieżę, która ma chronić obiekt przed silnymi porywami wiatru.
Konstrukcja kościoła została wykonana wyłącznie przy pomocy drewnianych złączy ciesielskich, bez użycia gwoździ.

Oryginalne rzeźbienia (XII w.) są przykładem wspaniałej sztuki nordyckiej, zobaczyć można m.in. postaci zwierząt (lwy, węże), roślin i maszkaronów, ale też twarze Wikingów.
Na portalu północnym znajduje się pismo runiczne – prawdopodobnie jest to podpis artysty, który wykonał ten portal.

Poświęcenie świątyni odbyło się 28 lipca 1844. W uroczystościach wziął udział m.in. król z małżonką.

Obok kościółka znajduje się plebania parafii ewangelicko-augsburskiej oraz cmentarz przykościelny, na którym pochowany jest m.in. Tadeusz Różewicz.
W latach 1963-1965 przeprowadzono prace konserwatorskie, m.in. wymieniono pokrycie dachowe – usunięto łupek, a położono gont, odmalowano też elementy drewniane.

Zwiedzanie świątyni Wang

Kościół Wang  jest czynną świątynią, służy miejscowej Parafii Ewangelicko – Augsburskiej Wang. Są tu odprawiane nabożeństwa, dlatego zwiedzanie odbywa się w określonych porach:

od godz. 9.00 do 18.00 – (15.04 – 31.10)
od godz. 9.00 do 17.00 – (1.11 – 14.04)

W niedziele i święta o godz. 10.00 odprawiane są nabożeństwa. Zwiedzanie kościoła jest wtedy możliwe po godz. 11.30.
Obowiązują bilety wstępu. Szczegółowe informacje, godziny otwarcia, cennik: zwiedzanie Świątyni Wang

Źródło: strona Parafii Ewangelicko-Augsburskiej: www.wang.com.pl.

Polecamy wycieczki w tym rejonie:

Zimowa wycieczka z Karpacza do Samotni

Spacerem po Karkonoszach – do Samotni i Luční bouda

Post Świątynia Wang w Karpaczu. Historia niezwykłego kościoła pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Pierwsza forteca powstała tutaj w XIII w., w XV w. została zdobyta przez Turków osmańskich. Obecny kształt zawdzięcza rozbudowie na początku XIX w. przeprowadzonej przez możnowładcę osmańskiego Alego Paszę z Tepeleny. To właśnie on dobudował wieżę zegarową, dokończył fortyfikację wzniesienia oraz zbudował akwedukt doprowadzający wodę z górskich źródeł do cystern w cytadeli.
W czasach reżimu komunistycznego było tu więzienie dla więźniów politycznych.
Twierdza w Gjirokastrze jest świetnym punktem widokowym – zobaczymy stąd nie tylko leżące w dole miasto oraz otaczające je góry, ale też szeroką panoramę doliny rzeki Drinos.

Zdjęcia – Waldemar Rusek

Twierdza w Gjirokastrze (alb. Kalaja e Gjirokastrës lub Kalaja e Argjirosë)

Obecnie w zamku mieści się muzeum wojskowe, gdzie zgromadzono militaria z okresu II wojny światowej. Znajduje się tutaj również zdobyczny amerykański samolot zwiadowczy Lockheed T-33, który w 1957 lądował awaryjnie na terytorium Albanii.
Istnieją dwie wersje dotyczące tej historii. Wg przekazu Amerykanów pilot lecąc do bazy we Włoszech zmuszony był lądować awaryjnie, ponieważ skończyło mu się paliwo. Natomiast wg albańskiej propagandy był to samolot szpiegowski, który został przechwycony przez albańskie siły powietrzne.

Muzeum militarne w twierdzy w Gjirokastrze

Ciekawostki:

• Co 4 lata odbywa się na zamku Narodowy Festiwal Folkloru. Pierwszy festiwal został zorganizowany w 1968 roku, aby uczcić urodziny Envera Hodży – komunistycznego przywódcy Albanii, który urodził się właśnie w Gjirokastrze.
• Twierdza zwana jest też Twierdzą Argjiro – nazwa ta pochodzi od imienia księżniczki, która wg lokalnej legendy żyła w Gjirokastrze w XV wieku, i która chcąc uniknąć pojmania przez Osmanów skoczyła z murów zamku wraz ze swoim dzieckiem.

Więcej atrakcji w mieście Gjirokastra – Gjirokastra – miasto tysiąca schodów

Z twierdzy można podziwiać szeroką panoramę okolicy

Twierdza jest obowiązkowym puntem zwiedzania turystów odwiedzających  Gjirokastrę

Post Twierdza w Gjirokastrze – jedna z największych zachowanych twierdz w Albanii pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Vlkolínec uważany jest za najlepiej zachowaną tego typu osadę w całym Łuku Karpat. O wielkiej wartości etnograficznej świadczy fakt, że w 1977 r. miejsce zostało ogłoszone jako rezerwat zabytków architektury ludowej, natomiast w 1993 r. wieś została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

Vlkolínec położony jest pod wzgórzem Sidorovo, na wysokości 718 m n.p.m. Administracyjnie należy do miasta Rużomberk. Nazwa wsi pochodzi od wilków, które w przeszłości licznie tu występowały.

Wieś Vlkolínec

Wieś może pochwalić się długą historią. Pierwsza bezpośrednia pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1461 roku, natomiast już w 1376 roku nazwa ta została odnotowana pośrednio – przy opisie Ružomberoka. Sama osada Vlkolínec zaczęła powstawać w drugiej połowie XIV wieku, zbudowali ją prawdopodobnie mieszkańcy pobliskiego Białego Potoku.
Według spisu ludności z 1766 r. Vlkolínec liczył 117 mieszkańców, w 1825 r. było ich już 334, obecnie mieszka tu ok. trzydziestu osób.
Mieszkańcy Vlkolíneca byli w przeszłości sławnymi stolarzami, budowali drewniane domy nawet we wsiach dolnego Liptowa, przygotowywali gonty, zajmowali się rzeźbieniem. Utrzymywali się też z rolnictwa – głównie hodowli owiec i produkcji wyrobów mlecznych (serów, bryndzy).
W czasie II wojny światowej, w wyniku ostrzału moździerzowego, spłonęło kilka domów w górnej części osady, które nie nie zostały później odbudowane.

Po prawej stronie widoczna jest drewniana dzwonnica z 1770 r. – jest to najstarszy zachowany budynek we wsi.

Obecnie we wsi znajduje się 49 budynków. Większość to drewniane, kolorowo malowane chałupy mieszkalne oraz budynki gospodarcze (stajnie i stodoły). Ponadto jest tutaj też kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Marii Panny z 1875 r. oraz murowana szkoła z końca XIX w, która obecnie pełni funkcję galerii sztuki ludowej. W centrum wsi stoi oryginalna studnia o głębokości 13 m z kołowrotem z 1860 r. – dawniej studnia ta była jedynym źródłem wody pitnej (dziś wieś posiada wodociąg).
Najstarszym zachowanym budynkiem we wsi jest drewniana dzwonnica z 1770 r. Służyła ona do wezwania na modlitwę, za pomocą dzwonu informowano też publicznie o śmierci jednego z mieszkańców Vlkolína.

Jeden z domów to „Dom UNESCO” – utworzono w nim ekspozycję, która przedstawia historię wsi.

Drewniana studnia głębinowa – znajduje się ona w centrum Vlkolíńca, niedaleko dzwonnicy – ​​została zbudowana w 1860 roku – w przeszłości służyła miejscowej ludności jako jedyne źródło wody pitnej.

Dom UNESCO

Drewniana dzwonnica z 1770 r. jest najstarszym zachowanym budynkiem we wsi.

Murowana szkoła z końca XIX w. (obecnie galeria sztuki ludowej) i w głębi widoczny kościół pw Nawiedzenia Marii Panny z 1875 r.

Kościół pw Nawiedzenia Marii Panny z 1875 r. Obok znajduje się cmentarz

Budynki mieszkalne  zbudowane są z drewnianych bali w klasycznym stylu liptowskim, ułożonych na kamiennym fundamencie, dachy pokryte są gontem drewnianym. Są to domy trzyizbowe, składające się z przedpokoju, który służył za kuchnię, pomieszczenia do przechowywania żywności i narzędzi oraz głównej izby, w której toczyło się całe życie rodzinne.
Unikalną cechą Vlkolínca jest fakt, że domy te pomalowane są kolorową powłoką wapienną, dominują tu kolory biały, żółty, jasna ochra i niebieski.

Przez środek wioski przepływa potok, który ma swój początek na zboczu wzgórza Sidorovo. Wieś została zelektryfikowana w 1956 roku.

Zwiedzanie Vlkolínca

WEJŚCIE do Vlkolínca jest BEZPŁATNE. Płatne są tylko same ekspozycje (m.in. dom i podwórko gospodarza, spichlerz, dom ludowy).
Dom UNESCO Vlkolínec zwiedza się bezpłatnie.

• Cennik zwiedzania wystaw: https://www.vlkolinec.sk/informacie/vstupne/
• Godziny otwarcia: https://www.vlkolinec.sk/informacie/otvaracie-hodiny/

We wsi znajdują się również restauracja, galeria oraz sklep z pamiątkami.

Poniżej wsi znajduje się parking.

Dojazd do wsi Vlkolínec

Vlkolínec jest oddalony od centrum Ružomberka o ok 10 km. Do wsi najlepiej dojechać własnym samochodem. Z Ružomberka dojedziemy drogą 59 (E77) w kierunku południowym (kierunek Bańska Bystrzyca). Na końcu osiedla Biely Potok po ok. 5,5 km od centrum Ružomberka skręcamy w prawo, droga przechodzi przez most na rzece Revúca, za którym skręcamy w lewo. Po ok. 500 metrach przy replice dzwonnicy Vlkolín skręcamy w prawo i wąską, asfaltową drogą, ostro wspinająca się w górę docieramy do celu. Prezd wejściem do wsi znajduje się parking.
Uwaga! Podczas podjazdu należy zwrócić uwagę na pieszych oraz rowerzystów. Odwiedzającym Vlkolínec nie wolno wjeżdżać bezpośrednio do wioski.

Do wsi można też dojechać rowerem oraz dojść szlakiem pieszym: https://www.vlkolinec.sk/informacie/doprava/

Vlkolínec – widok znad parkingu na wzniesienia Wielkiej Fatry

Vlkolínec – drogowskazy znaków znajdujące się opodal cmentarza

I jeszcze kilka ujęć ze wsi Vlkolínec

Vlkolínec – oryginalna dekoracja w starym drewnianym oknie

Vlkolínec zachwyca wspaniałą górską panoramą

Vlkolínec – odwiedzającym nie wolno wjeżdżać bezpośrednio do wioski.

Vlkolínec – kolorowo malowane domy oraz drewniane zabudowania gospodarcze

Vlkolinec – widok na góry

Vlkolinec – we wsi mieszka aktualnie ok. 30 osób. Na co dzień toczy się tu normalne życie.

Post Vlkolínec – najpiękniejsza wieś Słowacji pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

W 1960 r. z inicjatywy prof. Władysława Szafera dokonano betonowej rekonstrukcji odziomka pnia „Grubej Jodły” – potężny pień został częściowo odtworzony z betonu i kamieni, dzięki czemu można zobaczyć naturalne rozmiary drzewa.

Zrekonstruowany odziomek pnia „Grubej Jodły”

Obok znajdują się ławostoły i duży drewniany deszczoschron na kamiennej podmurówce oraz tablice ze zdjęciami i informacjami o Grubej Jodle.

Wiata turystyczna obok Grubej Jodły

Do Grubej Jodły dojdziemy żółtym szlakiem z Zawoi Składów, który prowadzi na Markowe Szczawiny.

Ścieżka prowadząca do Grubej Jodły

Okolica Grubej Jodły

Dokładny opis szlaku prowadzącego do Grubej Jodły, ale też inne atrakcje, ciekawostki i informacje praktyczne związane z Babią Górą znajdują się w przewodniku opisującym wszystkie warianty wejścia na Babią Górę.

Post Gruba Jodła – atrakcja na trasie na Babią Górę pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Nazwa „Papieżówka” odnosi się zarówno do polany, jak i stojącego na nim drewnianego szałasu, w którym, latem 1976 roku, przez 2 tygodnie, mieszkał nierozpoznany przez nikogo kardynał Karol Wojtyła. Warto dodać, że Doliną Kamienicy spacerowała też spędzająca wakacje w tej okolicy nasza noblistka – Wisława Szymborska.

Miejsce znajduje się na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego (do parku obowiązują  bilety wstępu). Na odcinku od polany  Trusiówka do „Papieżówki” można wędrować z psem.

Wejście do Doliny Kamienicy

Rejon: Gorce
Punkt wyjścia (powrotu): parking na polanie Trusiówka (Lubomierz-Rzeki przy drodze z Mszany Dolnej dolnej do Kamienicy)
Suma wzniesień: ok. 70 m
Długość trasy: ok. 3,6 km (tam i z powrotem)
Czas przejścia: (tam i z powrotem): ok. 1:10 h 

Wycieczkę zaczynamy przy polanie Trusiówka w miejscowości Lubomierz-Rzeki nad Kamienicą. Stąd do „Papieżówki” czeka nas krótki spacer – ok. 0:35 h. Trasa jest wygodna i bezpieczna, jest bowiem wyłączona z ruchu samochodowego.
Przekraczamy bramę parku i rozpoczynamy wędrówkę ścieżką edukacyjną „Dolina Kamienicy”.  Razem ze ścieżką edukacyjną biegnie też niebieski szlak pieszy (na przełęcz Borek), czerwony szlak rowerowy oraz szlak konny.

Drogowskaz do Papieżówki na polanie Trusiówka

Biegnąca wzdłuż górskiego potoku ze skalnymi progami, otoczona wysokimi drzewami droga nawet w upalny dzień jest bardzo przyjemna. Dodatkową atrakcją są oczka wodne i stawy – zbiorniki wody utworzone przez GPN do ochrony płazów (są to siedliska traszki górskiej i karpackiej oraz żaby trawnej). Nad wodą można zaobserwować ważki. Drewniane pomosty wystające nad lustrem wody są dobrym miejscem do obserwacji żyjących tu zwierząt.

Kamienicki Potok w Dolinie Kamienicy

Stawy dla płazów w Dolinie Kamienicy

Stawy dla płazów w Dolinie Kamienicy

Stawy dla płazów w Dolinie Kamienicy

Z polany Trusiówka do Papieżówki prowadzi wygodna, asfaltowa droga

„Papieżówka”

Polana do niedawna wykorzystywana była jako skład drewna, a stojący tu szałas służył jako schron dla pracowników leśnych. W 2005 r. ustawiono tu kamienny obelisk z pamiątkową tablicą poświęconą wizytom Karola Wojtyły w Gorcach.
Obok szałasu znajduje się drewniany stół oraz ławki, jest to świetne miejsce do odpoczynku.
„Papieżówka” to 7 przystanek ścieżki edukacyjnej „Dolina Kamienicy”. W schronie znajduje się niewielka ekspozycja poświęcona Karolowi Wojtyle oraz geologii Gorców. Kilka lat temu budynek został zdewastowany, dlatego obecnie jest na co dzień zamknięty, ale można go zobaczyć po wcześniejszym umówieniu się z dyrekcją Gorczańskiego Parku Narodowego w Porębie Wielkiej lub z leśniczym, który opiekuje się tym rejonem.

Papieżówka w Dolinie Kamienicy

Jeżeli interesuje nas tylko to miejsce, nie planujemy dalszej wędrówki lub jesteśmy np. w towarzystwie małych dzieci i z wózkiem dziecięcym, to na polanę Trusiówka wracamy tą samą drogą.

Ścieżka edukacyjna „Dolina Kamienicy”

Wycieczkę możemy przedłużyć i urozmaicić wracając na Trusiówkę  ścieżką edukacyjną „Dolina Kamienicy”. Spod Papieżówki najpierw wracamy ok. 500 metrów drogą asfaltową, a następnie kierując się za znakami ścieżki edukacyjnej „Dolina Kamienicy” skręcamy w prawo. Teraz przechodzimy drogą stokową, po drodze mijając jeszcze jeden sztuczny zbiornik dla płazów (8 przystanek ścieżki) oraz duży blok skalny i odkrywki fliszu karpackiego. Na ostatnim odcinku schodzimy dosyć stromym zboczem Gorca Kamienickiego (drewniane schodki) i zamykając trasę w pętlę docieramy na polanę Trusiówka.

Ścieżka edukacyjna „Dolina Kamienicy”

Na polanie Trusiówka znajduje się parking oraz pole biwakowe GPN.

Pole biwakowe na polanie Trusiówka

„Papieżówka”, jak i ścieżka edukacyjna „Dolina Kamienicy” znajdują się na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego – należy pamiętać o przestrzeganiu zasad obowiązujących w parkach narodowych.

Post Papieżówka w Dolinie Kamienicy pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Zbudowana jest z ławicy piaskowca ciężkowickiego. W 1963 roku skalny grzyb został uznany za pomnik przyrody nieożywionej.

Oryginalny kształt skałki to efekt różnej odporności dolnej i górnej części na procesy wietrzenia. Dodatkowo dolna część narażona była na podmywanie wód okresowych, co przyśpieszało proces wietrzenia. W efekcie tego powstała w dolnej części wąska „nóżka” i nad nią szeroka czapa.

Natomiast ludowe przekazy wskazują na zupełnie inne przyczyny obecnego kształtu skałki. M.in. funkcjonuje przekonanie, że każda panna, która poliże kamień wyjdzie za mąż jeszcze tego samego roku, i pewnie stąd też lokalna nazwa „Wylizany kamień”. Wg innych podań skałka wytarła się od ostrzenia noży i kos, oraz że zeskrobywano kamień z dolnej części i wykorzystywano go do czyszczenia garnków z sadzy.

Skalny grzyb jest bardzo łatwo dostępny, znajduje się zaraz przy drodze lokalnej prowadzącej z Zegartowic do Mierznia, w osiedlu Bigorzówka. Jest to miejscowość w gminie Raciechowice, w powiecie myślenickim.

Polecamy w okolicy:

• Diabelski Kamień koło Szczyrzyca

• Ze Szczyrzyca przez Ciecień do Skrzydlnej

• Kwitnący Szczyrzyc i Góra Świętego Jana

• Dawne osady na Grodzisku i Klasztorówce

Post Skalny grzyb w Zegartowicach pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.