Historie największych górskich wypraw, wspomnienia „ludzi gór” i opowieści o „ludziach gór”, wywiady ze słynnymi himalaistami i wspinaczami, beletryzowane opowieści, ale też przewodniki i poradniki – jednym słowem “góry górskich książek”.
Trudno, a nawet niemożliwe w jednym artykule zebrać najciekawsze propozycje z tej tematyki.  Trudność tym większa, że oprócz imponującej ilości starszych wydań, co roku ukazuje się kilkanaście (kilkadziesiąt?) nowych, ciekawych i wartych przeczytania pozycji. Postaramy się jednak zebrać jak najwięcej wartościowych tytułów, licząc oczywiście na wsparcie miłośników literatury górskiej.

Nasze zestawienie rozpoczynamy od książek, których fragmenty publikujemy na portalu.

Książki o Tatrach


“Trylogia tatrzańska” – Wawrzyniec Żuławski

„Trylogia tatrzańska” – relacje z akcji ratowniczych, w których autor brał udział, opisŻuławski Trylogia Tatrzańska najgłośniejszych wypadków z okresu przedwojennej eksploracji Tatr – śmierć Klimka Bachledy na Małym Jaworowym, tajemniczy,  przez wiele lat niewyjaśniony zgon Kaszniców i Wasserbergera w Dolinie Jaworowej, dramatyczne wydarzenia w Żlebie Drege’a, ścianie Ganku, na Zamarłej Turni i inne, które stały się już legendą.

Autor – Wawrzyniec Żuławski – taternik, kompozytor i pisarz, pozostał na zawsze w Alpach pod masywem Mont Blanc, gdzie w 1957 roku zginął ratując innych wspinaczy.

Wydawca: Sklep Podróżnika

Fragmenty opowiadań Trylogii tatrzańskiej


Wołanie w górach. Wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach” – Michał Jagiełło

Historia powstania i działalności górskiego pogotowia wWołanie w górach polskich Tatrach oraz kronika najtrudniejszych i najciekawszych akcji ratunkowych. Opisane historie można odczytać nie tylko jako kronikę tatrzańskich wypadków, mają one także ogromną wartość edukacyjną – jak się przygotować do wyjścia w góry i jak się zachować w określonych sytuacjach. Książkę polecamy wszystkim eksplorującym Tatry.

Autor – Michał Jagiełło to taternik, alpinista i pisarz. Członek Honorowy TOPR, naczelnik Grupy Tatrzańskiej w latach 1972-74. Zmarł nagle 1 lutego 2016 roku.
Ostatnie wydanie (2019 r.) zostało poszerzone i uzupełnione przez córkę autora – Dominikę Jagiełło, przy wsparciu Adama Maraska i Krzysztofa Wojnarowskiego.

Wydawca: Wydawnictwo Iskry
Fragmenty książki: Wołanie w górach


TOPR. Żeby inni mogli przeżyć” – Beata Sabała-Zielińska

Pasjonująca, pełna emocji, ale momentami też zabawna i TOPR. Żeby inni mogli przeżyćprzyprawiona szczyptą góralskiego humoru opowieść o pracy ratowników TOPR i specyfice różnych akcji ratowniczych. Obok opisów dramatycznych wypadków – zarówno tych ogromnych, medialnych, są też równie emocjonujące przykłady akcji cichych, jednostkowych, a niejednokrotnie bardziej zapadających w pamięć ratowników. Relacje akcji kończących się tragicznie, ale też nieprawdopodobne historie „cudów”.

Autorka – Beata Sabała-Zielińska – rodowita góralka i dziennikarka, autorka książek o Zakopanem.

Wydawca: Prószyński i S-ka
Fragment książki: TOPR. Żeby inni mogli przeżyć


“Piarżysko. Tatry i Zakopane w reportażach prasowych przełomu XIX i XX wieku” – Michał Jagiełło

XIX-wieczne Zakopane, spopularyzowane przez TytusaPiarżysko Chałubińskiego jako uzdrowisko przyciągało również pisarzy, artystów, kompozytorów i polityków. Ale nie tylko turystyką żyło ówczesne artystyczne środowisko Zakopanego. Obok reportaży z tatrzańskich wypraw i utworów opiewających piękno gór pojawiały się też relacje o lokalnych konfliktach i historie związane z życiem prywatnym i obyczajowym, stanowiące bardzo ciekawe i intrygujące źródło informacji o mieszkańcach stolicy Tatr tamtego okresu.
Autor bardzo zgrabnie połączył ze sobą reportaże, felietony i listy, ale też dodał rys historyczny i komentarz, który ułatwia nam przeniesienie się w czasie.
Książka wzbogacona została wieloma wspaniałymi, odrestaurowanymi fotografiami, które pochodzą ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego.
Autor – Michał Jagiełło to taternik, alpinista i pisarz. Członek Honorowy TOPR, naczelnik Grupy Tatrzańskiej w latach 1972-74. Zmarł nagle 1 lutego 2016 roku.

Wydawca: Wydawnictwo Iskry
Fragmenty książki: Piarżysko. Tatry i Zakopane w reportażach prasowych przełomu XIX i XX wieku


Pozostałe góry


Na jednej linie” – Wanda Rutkiewicz

Opowieść o Wandzie Rutkiewicz i jej drodze,Na jednej linie jaką przebyła od pierwszych górskich wycieczek w Karkonoszach, po zdobycie najwyższego szczytu ziemi. Książka zawiera zwięzłe opisy wypraw, ich organizację i przygotowanie, dni spędzane w bazach, aż do samej drogi na szczyt. Opisuje szczegółowo zdobywanie Mont Blanc, Gasherbrumy oraz Mount Everest, ale też próbę sięgnięcia po Nanga Parbat – zakończoną niepowodzeniem i śmiercią kolegi. W książce pojawia się też wzmianka o początkach kobiecego himalaizmu.
Wspaniała lektura dla każdego zainteresowanego życiorysem himalaistki, ale także wspinaczką samą w sobie.

Autorka – Wanda Rutkiewicz – alpinistka, jedna z najlepszych himalaistek, zdobyła osiem z czternastu ośmiotysięczników, . Na szczyt Mount Everestu weszła 16 października 1978 r. jako trzecia kobieta na świecie i pierwszy Polak. Autorka i współautorka kilku książek, m.in.  Zaginęła w maju 1992 podczas ataku szczytowego na Kanczendzongę.
Współautorką książki jest Ewa Matuszewska, dziennikarka, pisarka, a także przyjaciółka Wandy Rutkiewicz i autorka książek o himalaistce. Zmarła 28 marca 2018 r. w Zakopanem.

Wydawca: Wydawnictwo Iskry
Fragmenty książki: Na jednej linie


„Uciec jak najwyżej. Niedokończone życie Wandy Rutkiewicz” – Ewa Matuszewska

Książka, miejscami przypominająca wywiad idealnie łączy to,Uciec jak najwyżej co interesujące w życiorysie sportowca tego formatu (przygotowania, trudy wspinaczki, sukcesy i dramaty) z faktami, których nie znajdziemy gdzie indziej – osobiste relacje bohaterki z przyjaciółmi i współpracownikami. Akcja książki wzbogacona jest licznymi wspomnieniami współuczestników wypraw, wywiadami i artykułami z czasopism. Całość składa się na niezwykłą opowieść, nie tylko o niestrudzonej himalaistce, pionierce tego sportu wśród kobiet, pierwszej kobiecie na K2, trzeciej na Mount Everest, ale przede wszystkim opowieść o tym, jakim człowiekiem była Wanda Rutkiewicz.

Autor – Ewa Matuszewska, dziennikarka, pisarka, popularyzatorka Tatr, przyjaciółka Wandy Rutkiewicz i autorka książek o himalaistce. Zmarła 28 marca 2018 r. w Zakopanem.

Wydawca: Wydawnictwo Iskry
Fragmenty książki: Uciec jak najwyżej. Niedokończone życie Wandy Rutkiewicz


Erhard Loretan Ryczące ośmiotysięczniki” – Jean Ammann i Erhard Loretan.

Biografia jednej z najbardziej fascynujących i najtragiczniejszychErhard Loretan postaci w całej historii himalaizmu. Szwajcarski himalaista Erhard Loretan, wspinaczkowy partner Wojtka Kurtyki, był trzecim – po Messnerze i Kukuczce – człowiekiem, który zdobył wszystkie 14 ośmiotysięczników. Jako jeden z pierwszych zaadaptował do warunków himalajskich styl alpejski – prawie wszystkie zdobyte szczyty w górach wysokich pokonał właśnie w ten sposób, jednocześnie osiągając kilka rekordów. Mimo niezwykłych osiągnięć pozostał skromnym człowiekiem, który przyznawał, że jego celem nie jest rywalizacja z innymi wspinaczami.

Autor – Erhard Loretan (1959 2011) – szwajcarski himalaista, zdobywca wszystkich 14 ośmiotysięcznych szczytów.
Wydawnictwo – Agora
Fragmenty książki: Erhard Loretan Ryczące ośmiotysięczniki


Samotność solisty. Wspinaczka w stylu free solo – Alex Honnold

3 czerwca 2017 roku Alex Honnold pokonał 900-metrową ścianę El Capitan,Samotność solisty jako pierwszy człowiek na świecie bez jakiejkolwiek asekuracji, w dodatku w czasie 3 godziny i 56 minut – wydarzenie okrzyknięto jednym z najwybitniejszych solowych skalnych przejść w historii. W 2019 r. film „Free Solo” dokumentujący przygotowania i samo przejście przez Alexa ściany El Capitan otrzymał Oscara.
Książka przedstawia najbardziej niesamowite dokonania wspinaczkowe Alexa Honnolda. Ale nie tylko. To także studium o determinacji w dążeniu do wyznaczonego celu, przekraczaniu własnych granic, umiejętności niezwykłej koncentracji, ale też potrzebie rywalizacji, ryzyku i balansowaniu na granicy życia i śmierci. Jest to jednocześnie sylwetka – nieśmiałego i skromnego głównego bohatera.

Autorzy: Alex Honnold – amerykański wspinacz znany z trudnych i szybkich przejść klasycznych, w tym bez asekuracji (ang. free solo).
David Roberts – to wielokrotnie nagradzany autor książek o wspinaczce górskiej, eksploracji i antropologii.

Wydawnictwo Bezdroża
Fragmenty książki: Samotność solisty


Manaslu. Góra Ducha, Góra Kobiet” – Monika Witkowska

28 września 2018 r. Monika Witkowska i Joanna Kozanecka zdobyłyManaslu – „Góra Ducha”, Góra Kobiet Manaslu (8156 m) – ósmą pod względem wysokości górę świata. „Manaslu. Góra Ducha, Góra Kobiet” to nie tylko relacja z wyprawy w Himalaje, ale też historia zdobywania szczytu – pierwsze wejście, głośne wypadki oraz ciekawostki, anegdoty, nepalskie bajki i dużo pięknych fotografii!
Książkę polecamy również amatorom himalajskich trekkingów – autorka daje dużo praktycznych porad, jak samemu zorganizować taką wyprawę – informacje nt. dojazdu, waluty, wizy, kosztów, ekwipunku i wiele, wiele innych.

Autorka – Monika Witkowska to podróżniczka, dziennikarka, pisarka, pilot wycieczek i przewodnik wypraw trekingowych. Zdobyła 3 ośmiotysięczniki: Mount Everest, Manaslu, Lhotse i Koronę Ziemi.
Wydawca: Wydawnictwo Bezdroża
Fragmenty książki: Manaslu. Góra Ducha, Góra Kobiet


Rum Doodle. Zdobycie najwyższego szczytu świata – William Ernest Bowman

Zabawna propozycja innego spojrzenia na wielkie himalajskie ekspedycje. Reportaż z wyprawy opisany w stylu Monty Python’a czy Sławomira Mrożka wprowadzi nas na najwyższy szczyt brytyjskiego humoru.

Autor – William Ernest Bowman (1911 – 1985), inżynier i pisarz
Wydawca: Wydawnictwo Bezdroża
Fragmenty książki: Rum Doodle. Zdobycie najwyższego szczytu świata