Pierwsza forteca powstała tutaj w XIII w., w XV w. została zdobyta przez Turków osmańskich. Obecny kształt zawdzięcza rozbudowie na początku XIX w. przeprowadzonej przez możnowładcę osmańskiego Alego Paszę z Tepeleny. To właśnie on dobudował wieżę zegarową, dokończył fortyfikację wzniesienia oraz zbudował akwedukt doprowadzający wodę z górskich źródeł do cystern w cytadeli.
W czasach reżimu komunistycznego było tu więzienie dla więźniów politycznych.
Twierdza w Gjirokastrze jest świetnym punktem widokowym – zobaczymy stąd nie tylko leżące w dole miasto oraz otaczające je góry, ale też szeroką panoramę doliny rzeki Drinos.

Zdjęcia – Waldemar Rusek

Twierdza w Gjirokastrze (alb. Kalaja e Gjirokastrës lub Kalaja e Argjirosë)

Obecnie w zamku mieści się muzeum wojskowe, gdzie zgromadzono militaria z okresu II wojny światowej. Znajduje się tutaj również zdobyczny amerykański samolot zwiadowczy Lockheed T-33, który w 1957 lądował awaryjnie na terytorium Albanii.
Istnieją dwie wersje dotyczące tej historii. Wg przekazu Amerykanów pilot lecąc do bazy we Włoszech zmuszony był lądować awaryjnie, ponieważ skończyło mu się paliwo. Natomiast wg albańskiej propagandy był to samolot szpiegowski, który został przechwycony przez albańskie siły powietrzne.

Muzeum militarne w twierdzy w Gjirokastrze

Ciekawostki:

• Co 4 lata odbywa się na zamku Narodowy Festiwal Folkloru. Pierwszy festiwal został zorganizowany w 1968 roku, aby uczcić urodziny Envera Hodży – komunistycznego przywódcy Albanii, który urodził się właśnie w Gjirokastrze.
• Twierdza zwana jest też Twierdzą Argjiro – nazwa ta pochodzi od imienia księżniczki, która wg lokalnej legendy żyła w Gjirokastrze w XV wieku, i która chcąc uniknąć pojmania przez Osmanów skoczyła z murów zamku wraz ze swoim dzieckiem.

Więcej atrakcji w mieście Gjirokastra – Gjirokastra – miasto tysiąca schodów

Z twierdzy można podziwiać szeroką panoramę okolicy

Twierdza jest obowiązkowym puntem zwiedzania turystów odwiedzających  Gjirokastrę

Post Twierdza w Gjirokastrze – jedna z największych zachowanych twierdz w Albanii pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Vlkolínec uważany jest za najlepiej zachowaną tego typu osadę w całym Łuku Karpat. O wielkiej wartości etnograficznej świadczy fakt, że w 1977 r. miejsce zostało ogłoszone jako rezerwat zabytków architektury ludowej, natomiast w 1993 r. wieś została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

Vlkolínec położony jest pod wzgórzem Sidorovo, na wysokości 718 m n.p.m. Administracyjnie należy do miasta Rużomberk. Nazwa wsi pochodzi od wilków, które w przeszłości licznie tu występowały.

Wieś Vlkolínec

Wieś może pochwalić się długą historią. Pierwsza bezpośrednia pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1461 roku, natomiast już w 1376 roku nazwa ta została odnotowana pośrednio – przy opisie Ružomberoka. Sama osada Vlkolínec zaczęła powstawać w drugiej połowie XIV wieku, zbudowali ją prawdopodobnie mieszkańcy pobliskiego Białego Potoku.
Według spisu ludności z 1766 r. Vlkolínec liczył 117 mieszkańców, w 1825 r. było ich już 334, obecnie mieszka tu ok. trzydziestu osób.
Mieszkańcy Vlkolíneca byli w przeszłości sławnymi stolarzami, budowali drewniane domy nawet we wsiach dolnego Liptowa, przygotowywali gonty, zajmowali się rzeźbieniem. Utrzymywali się też z rolnictwa – głównie hodowli owiec i produkcji wyrobów mlecznych (serów, bryndzy).
W czasie II wojny światowej, w wyniku ostrzału moździerzowego, spłonęło kilka domów w górnej części osady, które nie nie zostały później odbudowane.

Po prawej stronie widoczna jest drewniana dzwonnica z 1770 r. – jest to najstarszy zachowany budynek we wsi.

Obecnie we wsi znajduje się 49 budynków. Większość to drewniane, kolorowo malowane chałupy mieszkalne oraz budynki gospodarcze (stajnie i stodoły). Ponadto jest tutaj też kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Marii Panny z 1875 r. oraz murowana szkoła z końca XIX w, która obecnie pełni funkcję galerii sztuki ludowej. W centrum wsi stoi oryginalna studnia o głębokości 13 m z kołowrotem z 1860 r. – dawniej studnia ta była jedynym źródłem wody pitnej (dziś wieś posiada wodociąg).
Najstarszym zachowanym budynkiem we wsi jest drewniana dzwonnica z 1770 r. Służyła ona do wezwania na modlitwę, za pomocą dzwonu informowano też publicznie o śmierci jednego z mieszkańców Vlkolína.

Jeden z domów to „Dom UNESCO” – utworzono w nim ekspozycję, która przedstawia historię wsi.

Drewniana studnia głębinowa – znajduje się ona w centrum Vlkolíńca, niedaleko dzwonnicy – ​​została zbudowana w 1860 roku – w przeszłości służyła miejscowej ludności jako jedyne źródło wody pitnej.

Dom UNESCO

Drewniana dzwonnica z 1770 r. jest najstarszym zachowanym budynkiem we wsi.

Murowana szkoła z końca XIX w. (obecnie galeria sztuki ludowej) i w głębi widoczny kościół pw Nawiedzenia Marii Panny z 1875 r.

Kościół pw Nawiedzenia Marii Panny z 1875 r. Obok znajduje się cmentarz

Budynki mieszkalne  zbudowane są z drewnianych bali w klasycznym stylu liptowskim, ułożonych na kamiennym fundamencie, dachy pokryte są gontem drewnianym. Są to domy trzyizbowe, składające się z przedpokoju, który służył za kuchnię, pomieszczenia do przechowywania żywności i narzędzi oraz głównej izby, w której toczyło się całe życie rodzinne.
Unikalną cechą Vlkolínca jest fakt, że domy te pomalowane są kolorową powłoką wapienną, dominują tu kolory biały, żółty, jasna ochra i niebieski.

Przez środek wioski przepływa potok, który ma swój początek na zboczu wzgórza Sidorovo. Wieś została zelektryfikowana w 1956 roku.

Zwiedzanie Vlkolínca

WEJŚCIE do Vlkolínca jest BEZPŁATNE. Płatne są tylko same ekspozycje (m.in. dom i podwórko gospodarza, spichlerz, dom ludowy).
Dom UNESCO Vlkolínec zwiedza się bezpłatnie.

• Cennik zwiedzania wystaw: https://www.vlkolinec.sk/informacie/vstupne/
• Godziny otwarcia: https://www.vlkolinec.sk/informacie/otvaracie-hodiny/

We wsi znajdują się również restauracja, galeria oraz sklep z pamiątkami.

Poniżej wsi znajduje się parking.

Dojazd do wsi Vlkolínec

Vlkolínec jest oddalony od centrum Ružomberka o ok 10 km. Do wsi najlepiej dojechać własnym samochodem. Z Ružomberka dojedziemy drogą 59 (E77) w kierunku południowym (kierunek Bańska Bystrzyca). Na końcu osiedla Biely Potok po ok. 5,5 km od centrum Ružomberka skręcamy w prawo, droga przechodzi przez most na rzece Revúca, za którym skręcamy w lewo. Po ok. 500 metrach przy replice dzwonnicy Vlkolín skręcamy w prawo i wąską, asfaltową drogą, ostro wspinająca się w górę docieramy do celu. Prezd wejściem do wsi znajduje się parking.
Uwaga! Podczas podjazdu należy zwrócić uwagę na pieszych oraz rowerzystów. Odwiedzającym Vlkolínec nie wolno wjeżdżać bezpośrednio do wioski.

Do wsi można też dojechać rowerem oraz dojść szlakiem pieszym: https://www.vlkolinec.sk/informacie/doprava/

Vlkolínec – widok znad parkingu na wzniesienia Wielkiej Fatry

Vlkolínec – drogowskazy znaków znajdujące się opodal cmentarza

I jeszcze kilka ujęć ze wsi Vlkolínec

Vlkolínec – oryginalna dekoracja w starym drewnianym oknie

Vlkolínec zachwyca wspaniałą górską panoramą

Vlkolínec – odwiedzającym nie wolno wjeżdżać bezpośrednio do wioski.

Vlkolínec – kolorowo malowane domy oraz drewniane zabudowania gospodarcze

Vlkolinec – widok na góry

Vlkolinec – we wsi mieszka aktualnie ok. 30 osób. Na co dzień toczy się tu normalne życie.

Post Vlkolínec – najpiękniejsza wieś Słowacji pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Historia objawienia

Jak mówią przekazy, w 1861 r. w rejonie Polany Rusinowej 14-letniej góralce Marysi Murzańskiej objawiła się Matka Boska. „Jaśniejąca Pani” ukazała się pasterce, kiedy ta przerażona szukając zaginionego stada owiec wzywała bożej pomocy. Dziewczynka zobaczyła pod lasem jasną postać, która obiecała jej, że zaginione zwierzęta się znajdą, ale jednocześnie przekazała dziewczynie trzy polecenia – aby opuściła Rusinową Polanę, bo grożą jej duchowe niebezpieczeństwa, aby upomniała ludzi, by nie grzeszyli oraz by pokutowali za winy.
Marysia faktycznie znalazła wkrótce owieczki, a o niezwykłym spotkaniu opowiedziała znajomemu pasterzowi Wojciechowi Łukaszczykowi „Kulawemu”. Ten, na drzewie, które wskazała dziewczynka, jako miejsce objawienia, przybił obrazek Matki Bożej.

Kaplica na Wiktorówkach

Papierowy obrazek przybity przez pasterza zastąpiono później obrazem malowanym na szkle, a pod koniec wieku pojawiła się kapliczka i drewniana figurka Matki Bożej Królowej Tatr, która to dzisiaj znajduje się w ołtarzu głównym. W 1902 roku wybudowano małą kaplicę w kształcie szałasu pasterskiego. Kiedy drewniana kaplica spłonęła, górale wybudowali następną, ale i ta uległa zniszczeniu. Obecny budynek sanktuarium został wybudowany w latach 1936-1938 staraniem księdza Foxa z Bukowiny. Poświęcenie kaplicy miało miejsce 4 października 1938 roku.
Po wybuchu II wojny światowej figurę Matki Bożej Jaworzyńskiej przeniesiono do Bukowiny; na Wiktorówki wróciła 2 lipca 1945 r. w uroczystej procesji.
W 1975 r. utworzono tutaj Ośrodek Duszpasterstwa Turystycznego, prowadzony najpierw przez Zgromadzenie Księży Marianów, a następnie przez Dominikanów, którzy remontowali i rozbudowywali budynek. Dużą ofiarnością i pomocą wykazali się Górale z Małego Cichego, Brzegów, Dzianisza i Gronia, podobnie jak w 1936 roku pomocny był Andrzej Body – cieśla z Bukowiny.
W zakresie duszpasterstwa ze strony Ojców Dominikanów szczególnie zasłużyli się m.in. o. Paweł Kielar, o. Leonard Węgrzyniak.

21 sierpnia 2012 roku na Wiktorówkach został erygowany dom zakonny pod wezwaniem św. Jana Pawła II.

Kult Matki Bożej Jaworzyńskiej

Początkowo miejsce objawienia nie było zbyt popularne, odwiedzali je głównie pasterze, przychodzili i modlili się też drwale pracujący w okolicy. Kult „Wiktorówek” zaczął się dopiero na początku XX w., pierwsza większa pielgrzymka odbyła się w 1910 roku. Stopniowo pojawiały się świadectwa o wysłuchanych prośbach, o cudownych, leczniczych  właściwościach wody z pobliskiego źródła. Duże zasługi w propagowaniu kultu i organizowaniu pielgrzymek miał ks. Błażej Łaciak, pierwszy proboszcz Bukowiny.
Pierwsza, odnotowana w kronikach, msza święta została odprawiona w drewnianej kaplicy w 1932 r. W czasie II wojny światowej msze święte były odprawiane dla partyzantów, zatrzymywali się tutaj też tatrzańscy kurierzy. Okres powojenny to wzrost popularności „Wiktorówek” i rozwój duszpasterstwa, któremu przewodził ks. kanonik Fox. W sezonie letnim, w niedzielę, odprawiana była msza św., w której uczestniczyli nie tylko mieszkańcy Małego Cichego, Bukowiny i Murzasichla, ale nawet żołnierze WOP z Łysej Polany.
Z czasem, dzięki staraniom ojców Dominikanów na Wiktorówkach odprawiane były nabożeństwa nie tylko w wakacje.

5 czerwca 1997 r. miejsce to odwiedził Papież Jan Paweł II.

Maria Murzańska

Warto jeszcze wspomnieć o góralce Marysi, która doświadczyła  objawienia koło Rusinowej Polany. Urodziła się w 1846 r., była córką Sebastiana i Marianny Budź z Gronia. Uboga, niepiśmienna dziewczynka trudniła się wypasem zwierząt, później pracowała u karczmarza Jana Dziubasika („Pukańskiego”), tam zaprzyjaźniła się z jego córką Agnieszką, która to po śmierci Marii przekazywała jej historię. W wieku 25 lat Maria urodziła nieżywe nieślubne dziecko. W 1872 r. wyszła za mąż za Jakuba Bębenka, który prawdopodobnie był ojcem jej dziecka. W 1875 r. urodziła synka, który żył tylko kilka dni. Niestety, półtora tygodnia później, 28 czerwca, zmarła też Maria.
Przez całe swoje życie była bardzo religijna.

Miejsce Pamięci na Wiktorówkach

“Pamiętam – Tęsknię – Czekam” – tak brzmi motto „Miejsca Pamięci”. Na dwupoziomowym murze znajduje się 119 tablic, które upamiętniają tych, którzy zginęli w górach, ale też osoby, które zmarły śmiercią naturalną, ale były ściśle związane z górami.
Pierwsza tablica pojawiła się tutaj w 1992 r., poświęcona była pamięci Władysława Klamerusa (1956-1992), zakopiańskiego artysty i niepełnosprawnego taternika.
Od 2017 r., w pierwszą niedzielę listopada o godz. 11.00 odprawiana jest msza św. w intencji tych co zginęli w Tatrach w ostatnim roku oraz tych, których tablice znajdują się w Miejscu Pamięci. Uroczystość odbywa się z inicjatywy ratowników TOPR oraz o.o. Dominikanów na Wiktorówkach i ma podobny charakter, jak ta mająca miejsce na Symbolicznym Cmentarzu pod Osterwą.

Obok sanktuarium znajduje się placówka TOPR.

Wiktorówki – nabożeństwa

Wiktorówki to miejsce licznie odwiedzane nie tylko przez turystów, ale także przez mieszkańców Podhala. Bardzo popularna jest pasterka w wigilię Bożego Narodzenia, wiele par zawarło na Wiktorówkach związek małżeński.
Uroczyste nabożeństwa i uroczystości odpustowe odbywają się również w święta maryjne (zazwyczaj odbywają się w pierwszą niedzielę po święcie), m.in.:
– 3 maja (uroczystość Matki Boskiej Królowej Polski),
– 5 lipca (Uroczystość MB Jaworzyńskiej, Królowej Tatr (Uroczystość patronalna)
– 26 lipca, rocznica Obchodów Jubileuszowych (1861); przyjazdu relikwii św. Jana Pawła II (2011)
– 2 sierpnia (rocznica koronacji figurki MB Jaworzyńskiej, Królowej Tatr),
– 15 sierpnia (Wniebowzięcie, „MB Zielnej”),
– 17 sierpnia, św. Jacka
– 13 września (Narodzenie NMP),
– 11 października – MB Różańcowej.

Kaplica Wiktorówki – msze święte

od lipca do września: 9.00, 11.00, 13.00 i 17.00
od października do czerwca: 9.00, 11.00 i 13.00
Strona internetowa sanktuarium: http://wiktorowki.dominikanie.pl/

Pasterka na Wiktorówkach, zdj. Andrzej Kubatek

Sanktuarium na Wiktorówkach – jak dojść

Sanktuarium na Wiktorówkach znajduje się na terenie TPN niedaleko Rusinowej Polany. Możemy tu dojść:
–  niebieskim szlakiem turystycznym z Zazadniej na Rusinową Polanę (ok. 1 godz.),
– z Rusinowej Polany (ok. 0:10 min.).

Opisane wycieczki na Rusinową Polanę

Zimowa Gęsia Szyja, Rusinowa Polana i Wiktorówki

Letnia wycieczka na Rusinową i Gęsią Szyję

Tatrzańskie kapliczki

Źródło: strona Wiktorówki Dominikanie

Sanktuarium Matki Bożej Królowej Tatr na Wiktorówkach

Wiktorówki – cudowne źródełko, zdj. Waldemar Rusek

Ślub na Wiktorówkach, zdj. Waldemar Rusek

Kapliczka Matki Boskiej Jaworzyńskiej

Post Sanktuarium Matki Bożej Królowej Tatr na Wiktorówkach pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Otoczenie Pustej Dolinki

Pusta Dolinka w jesiennej szacie

Pusta Dolinka sama w sobie rzadko jest celem wycieczek, zwykle przegrywa z ambitniejszymi planami turystów, którzy odwiedzają Dolinę Pięciu Stawów. Ale dla osób, które mogą pozwolić sobie na dłuższy pobyt w schronisku i spokojnie spenetrować okolicę to bardzo fajny pomysł. W warunkach „nie zimowych” nie jest to zbyt ambitna trasa, raczej górski spacer. Ale zimą, szczególnie w porze topniejącego śniegu, trzeba się liczyć z kilkoma pułapkami, (zapadający się śnieg), na które możemy natrafić przede wszystkim przy  podejściu na próg dolinki.

Na progu Pustej Dolinki

Z progu Pustej Dolinki można podziwiać piękną tatrzańska panoramę, zobaczymy m.in. Miedziane, Liptowskie Mury i Kotelnicę, za nimi Cubrynę, Mięguszowiecki Szczyt Wielki, Koprowy Wierch i dalej Szczyrbski Szczyt i grań Hrubego Wierchu, a pod nami prawie cała Dolinę Pięciu Stawów.

Widok z progu Pustej Dolinki

Widok z progu Pustej Dolinki na Zamarłą Turnię

Duchy Pustej Dolinki

Podobno w Pustej Dolince pojawiają się duchy tych, którzy tu zginęli. Nocą można spotkać spacerującego ducha Bronikowskiego, słychać też odgłosy wbijanych w ścianę haków przez duchy sióstr Skotnicówien. Krąży też opowieść o duchu Czarnej Damy, pisał o nim m.in. Jan Długosz. Duch pojawia się w ciągu dnia, często nawet w pełnym słońcu, twarz ma otuloną welonem i czeka na ofiary. Wg legendy widział ją każdy wspinacz, który zginął na Zamarłej Turni. Być może duch Czarnej Damy ma związek ze śmiercią Stanisława Bronikowskiego, który pierwszy zginął na Zamarłej Turni; po wypadku przychodziła tutaj i siadała pod skałą ubrana w żałobę jego matka.

Pusta Dolinka zyskała swoją dramatyczną sławę dzięki Zamarłej Turni, a szczególnie jej południowej ścianie, która bardzo długo uchodziła za niezdobytą, a później najtrudniejszą ścianę wspinaczkową w Tatrach.

Więcej informacji o Zamarłej Turni – najsłynniejszym jej  „pogromcy”, ale też o wypadkach śmiertelnych znajduje się w oprac. Zamarła Turnia.

Post Pusta Dolinka i jej dramatyczna sława pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Cmentarz założony został w drugiej połowie XIX w. przez księdza Józefa Stolarczyka pierwszego proboszcza zakopiańskiego.  Przed cmentarzem stoi zabytkowy kościółek p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej – najstarszy drewniany kościół w Zakopanem (1847–1852 r.). Bramę cmentarną zaprojektował Stanisław Witkiewicz.
Nazwa cmentarza pochodzi od nazwiska darczyńcy ziemi, na której jest zlokalizowany, Jana Pęksy.

Na cmentarzu znajduje się około 500 grobów, w tym 250 zasłużonych osób dla Zakopanego i Tatr. Znajdują się tu również symboliczne groby, m.in.: Bronisława Czecha (1908-1944) – uznawanego za najwszechstronniejszego narciarza okresu międzywojennego Polski, olimpijczyka, taternika, ratownika górskiego, instruktora narciarskiego, ale też pilota i instruktora szybowcowego. Mariusza Zaruskiego (1867 – 1941) –taternika, grotołaza, ratownika górskiego i założyciela Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, ale też marynarza, żeglarza, podróżnika, poety, fotografa, społecznika i generała brygady Wojska Polskiego oraz Macieja Berbeki (1954-2013) – himalaisty (zdobył 5 ośmiotysięczników), artysty malarza, scenografa i ratownika TOPR.
Są też tablice pamiątkowe poświęcone kompozytorom związanym z Zakopanem, m.in.: Karolowi Szymanowskiemu i Mieczysławowi Karłowiczowi.

Na cmentarzu spoczywają m.in.:

Tytus Chałubiński (1820-1889) – lekarz, przyrodnik, popularyzator turystyki tatrzańskiej oraz Zakopanego, prekursorów polskiego klimatolecznictwa, jego staraniem Zakopane zyskało pod koniec XIX w. status kurortu klimatycznego wspomagającego leczenie chorób płucnych. Na jego cześć nazwano przełęcz w Tatrach – „Wrota Chałubińskiego”.

Jan Długosz (1929 – 1962) – charyzmatyczny taternik, autor wielu nowych przejść, prekursor nowatorskich technik wspinaczkowych. Zdobył uznanie zarówno w środowisku taterników, jak i alpinistów – zasłynął m.in. przejściem, symbolicznej wśród alpinistów, ściany Petit Dru i udziałem w pierwszym przejściu środkowego filara Frêney. Był także literatem, ratownikiem górskim i szkoleniowcem. Zginął właśnie podczas prowadzenia szkolenia dla żołnierzy 2 lipca 1962 r. wskutek upadku z grani Zadniego Kościelca w Tatrach Wysokich.

Eugeniusz Gąsienica Sieczka (1907 – 1948) – kurier tatrzański, zginął z rąk komunistów w 1948 r.

Władysław Hasior (1928-1999) – rzeźbiarz, malarz, scenograf związany z Podhalem. W Zakopanem znajduje się jego galeria.

Kornel Makuszyński (1884-1953) – poeta, pisarz – autor m.in. Szatana z siódmej klasy, Awantury o Basię, Panny z mokrą głową, i serii o przygodach Koziołka Matołka. W Zakopanem znajduje się jego muzeum.

Stanisław Marusarz (1913-1993) – słynny skoczek narciarski, czterokrotny olimpijczyk, siedmiokrotny uczestnik narciarskich mistrzostw świat, kurier tatrzański, trener i propagator sportu.

Helena Marusarzówna (1918-1941) – siostra Stanisława, utalentowana narciarka, uczestniczka ruchu oporu, została zamordowana przez Gestapo.

Władysław Orkan (1875-1930) – pisarz okresu Młodej Polski, związany z Gorcami (mieszkał w Porębie Wielkiej – w willi „Orkanówka”).

Zofia Paryska (1901-2001) – botaniczka, taterniczka, pisarka, pierwsza ratowniczka TOPR i pierwsza kobieta przewodnik tatrzański. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Paryskiego.
Witold Henryk Paryski (1909-2000) – polski krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański, alpinista, ratownik TOPR, działacz ochrony przyrody, autor opracowań o Tatrach, m.in. autor przewodnika taternickiego „Tatry Wysokie”. Wspólnie z żoną jest autorem „Wielkiej encyklopedii Tatrzańskiej”.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865-1940) – polski poeta, nowelista, powieściopisarz, przedstawiciel Młodej Polski, zafascynowany góralskim folklorem napisał cykl opowieści „Na skalnym Podhalu” i epopeję tatrzańską „Legenda Tatr”.

Sabała (1809-1894) – właśc. Jan Krzeptowski, słynny gawędziarz i pieśniarz, honorowy przewodnik tatrzański, myśliwy. Towarzyszył Tytusowi Chałubińskiemu i Stanisławowi Witkiewiczowi w tatrzańskich wyprawach. Przez Witkiewicza został nazwany „Homerem Tatr”.

Ks. Józef Stolarczyk (1816-1893) – jeden z najlepszych taterników swojej epoki. Jego największe osiągnięcia to, m.in. pierwsze wejście na Baranie Rogi, ósme wejście na Gerlach, trzecie wejście na Lodowy Szczyt. Jeden ze współzałożycieli Towarzystwa Tatrzańskiego, spopularyzował Zakopane jako letnisko.

Stanisław Witkiewicz (1851 – 1915) – malarz, architekt, pisarz i teoretyk sztuki, twórca i popularyzator stylu zakopiańskiego, ojciec Stanisława Ignacego Witkiewicza.
Zaprojektował wiele znanych obiektów, m.in.:
– Willę „ Koliba” – mieści się tu Muzeum Stylu Zakopiańskiego,
– „Dom pod Jedlami” – willa zbudowana dla rodziny Pawlikowskich,
– Willę „Oksza”, w której mieści się filia Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego (znajduje się w nim Galeria Sztuki XX wieku)
– Kaplicę na Jaszczurówce.

Maria Witkiewicz (1853 – 1931) – żona Stanisława Witkiewicza i matka Stanisława Ignacego Witkiewicza. Była nauczycielką muzyki.

Stefan Zwoliński (1900 – 1982) – speleolog, legionista, księgarz, fotograf. Jest odkrywcą kilku jaskiń, m.in. Jaskini Bystrej (razem z bratem Tadeuszem) i Mroźnej (z Tadeuszem Zahorskim). Napisał książkę „W podziemiach tatrzańskich” oraz  wspólnie z bratem Tadeuszem „Przewodnik po Tatrach i Zakopanem”.

Post Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Zdjęcia – Piotr Kierpiec.
Więcej zdjęć Autora z górskich wędrówek można zobaczyć na profilu IG : Rumcajs w górach

Taras widokowy wybudowano w 2021 r. w ramach projektu „Obiekty infrastruktury szlaków – uporządkowanie terenu po schronisku pod Diablakiem” dofinansowanego ze środków Funduszu Leśnego.

Źródło Głodna Woda

Schronisko miało wspaniałą lokalizację, źródło Głodna Woda zapewniało dostęp do wody pitnej, a z oszklonej werandy rozciągał się wspaniały widok na Tatry, Małą Fatrę i Orawę. Oprócz głównego, jednopiętrowego murowanego budynku wybudowano też drewniany domek dla gospodarzy, obórkę i szopę, stację meteorologiczna i niewielką kapliczkę. Miejsce było bardzo popularne głównie wśród niemieckich turystów i narciarzy, Polaków nie zachęcały wysokie ceny oraz obowiązujący w schronisku język niemiecki. Bojkotowano go też jako konkurencję wybudowanego w 1906 schroniska na Markowych Szczawinach. W 1938 budynek odebrano Niemcom (wypłacono odszkodowanie). Jednym z pretekstów była tragedia, która wydarzyła się w 1935 r. na Babiej Górze. Podczas rajdu narciarskiego zginęła 4-osobowa grupa narciarzy z Klubu Sportowego „Beskid” – Andrychów. Nie zdołali dotrzeć do budynku schroniska, wszyscy zamarzli w śnieżycy.
W 1949 w niewyjaśnionych okolicznościach schronisko spłonęło. Ponieważ teren znalazł się pod ochroną przyrodniczą zrezygnowano z jego odbudowy, pozostałości budynku rozebrano w 1979 roku.
W miejscu zabudowań pozostały tylko resztki fundamentów. Na ścieżce znaleźć można kamień z wyrytą datą 1904.

Powyżej schroniska, na południowych stokach Diablaka, około 100 m poniżej szczytu znajduje się najwyżej położone w Masywie Babiej Góry (i również w Beskidach) źródło wody – Głodna Woda.

Tak do niedawna wyglądała okolica ruin schroniska wybudowanego w 1905 r. przez Beskidenverein. Było to pierwsze schronisko na Babiej Górze (a właściwie pod Głodną Wodą (1616 m)

Taras widokowy wybudowano w 2021 r. w ramach projektu „Obiekty infrastruktury szlaków – uporządkowanie terenu po schronisku pod Diablakiem” dofinansowanego ze środków Funduszu Leśnego.

Jak dojść do tarasu widokowego?

Dotrzeć tu można zielonym szlakiem prowadzącym z Lipnicy/ Stańcowej.
Dokładny opis trasy: Babia Góra wariant polsko-słowacki

Zainteresowanym opisami tras na Babią Górę – różnymi wariantami wejścia i zejścia oraz opisanymi panoramami  polecamy nasz przewodnik.

Post Taras widokowy pod Babią Górą pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Mokry Stawek

Mokry Stawek to jezioro osuwiskowe. Jest to także największy naturalny zbiornik wodny w masywie babiogórskim. Znajduje się na wysokości 1025 m n.p.m., ma powierzchnię ok. 450 m² i średnią głębokość 2-2,5 m. Nie jest zarybiony, z większych organizmów żyją w nim płazy: traszki, kumak górski i żaba trawna.

Legendy związane z Mokrym Stawkiem

Wg jednej z legend Mokry Stawek połączony jest tajemnym tunelem aż z Wisłą. Sprawdzili to lokalni mieszkańcy – wrzucili do stawku drewnianą kłodę z wyrzeźbioną datą i imionami, a ta po kilku tygodniach wypłynęła w Krakowie.
Wg innej legendy istnieje połączenie między grotami w Babiej Górze i Mokrym Stawkiem. Odkrył je Klemens Kudzia z Policznego, pewnego razu podczas eksplorowania jednej z jaskiń zauważył w niej podziemne jezioro, zanurkował w nim wspólnie ze swym psem Sabą i wypłynął w Mokrym Stawku.

Mokry Stawek jesienią

A tak wygląda Mokry Stawek zimą

Jak dojść do Mokrego Stawku

Staw znajduje się przy niebieskim szlaku z Przełęczy Krowiarki do Schroniska PTTK na Markowych Szczawinach. Trasa prowadzi wygodną leśną ścieżką tzw. Górnym Płajem, który trawersuje zbocza pasma Babiej Góry. Droga jest wygodna, zacieniona i bardzo urokliwa. Z Krowiarek dojdziemy do stawu w ok. 0:25 h.
Mokry Stawek leży w obszarze Babiogórskiego Parku Narodowego.

Droga biegnie Górnym Płajem z Krowiarek na Markowe Szczawiny

Dokładny opis szlaku prowadzącego do Mokrego Stawku, ale też inne atrakcje, ciekawostki i informacje praktyczne związane z Babią Górą znajdują się w przewodniku opisującym wszystkie warianty wejścia na Babią Górę.

Post Mokry Stawek pod Babią Górą pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.

Pisarz rozpoczął budowę domu w 1903 r. po otrzymaniu honorarium literackiego za powieść „W Roztokach”. Zamieszkał w niewykończonym domu w 1905 r.
„Orkanówka” została wybudowana w stylu witkiewiczowskim. W jej powstawaniu brali udział znajomi pisarza – projekt wykonał przyjaciel – zakopiański architekt Andrzej Galica, budowę poprowadził sąsiad – cieśla Wincenty Klimek, a dekoracje snycerskie wykonał Jan Bulas – zaprzyjaźniony z Orkanem artysta również pochodzący z Poręby Wielkiej.

Problemy finansowe pisarza spowodowały, że tak naprawdę dom nigdy nie został wykończony.

Władysław Orkan (1875-1930) – poeta, powieściopisarz i dramaturg, urodził się w Porębie Wielkiej, w ubogiej rodzinie góralskiej. Naprawdę nazywał się Franciszek Ksawery Smaciarz, później zmienił nazwisko na Smreczyński (od nazwiska rodowego matki – Smreczak). Edukację rozpoczął w szkole elementarnej przy klasztorze cystersów w Szczyrzycu, później wraz z bratem uczył się w Gimnazjum Św. Jacka w Krakowie.
Ożenił się z Marią Zwierzyńską, w 1909 r. urodziła im się córka Zosia. Kiedy Zosia miała 3 lata Maria zmarła z powodu gruźlicy płuc, wtedy dziewczynkę wzięła pod opiekę mieszkająca w Zakopanem ciotka – siostra Orkana, Maria Moszowa. Pisarz ożenił się po raz drugi z Bronisławą Folejewską.
W maju 1930 roku Orkan pojechał do Krakowa, aby odwiedzić śmiertelnie chorą córkę, ale nie dotarł do szpitala – 14 maja umiera z powodu wylewu krwi do mózgu. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie, rok później trumna została przewieziona do Zakopanego i złożona w grobie na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku.
Zosia była jedynym dzieckiem pisarza, zmarła w szpitalu przy ul. Kopernika w Krakowie kilka tygodni po śmierci ojca.

Władysław Orkan nazywany jest „piewcą Gorców„. Pisał wiersze, dramaty, nowele i powieści. Głównym tematem jego utworów była gorczańska przyroda oraz obraz polskiej wsi. Jednym z jego najpopularniejszych utworów jest powieść „W Roztokach”.

Ważną rolę w wykształceniu Władysława Orkana oraz jego starszego brata odegrała matka – Katarzyna Smreczyńska. W czasie, kiedy synowie uczyli się w gimnazjum w Krakowie, kobieta raz w miesiącu pokonywała pieszo ok. 70 km z Poręby do Krakowa, by zanieść synom jedzenie. Do dzisiaj w Porębie jest ona symbolem matczynej miłości.

Muzeum Orkana

Po  śmierci Władysława Orkana w 1930 r. budynek odziedziczyła rodzina Folejewskich; ostatnim spadkobiercą był syn drugiej żony Bronisławy Folejewskiej – Witold, profesor Uniwersytetu w Poznaniu. W czasie II wojny światowej zamieszkał w Orkanówce wraz z żoną Wilhelminą. Po wojnie spędzali tu letnie wakacje. Ponieważ nie było ich stać na konieczne remonty w 1973 r. sprzedali dom gminie Niedźwiedź. W 1979 r. w domu pisarza utworzono muzeum, jako filię Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce.

Wewnątrz zgromadzono pamiątki dokumentujące życie i twórczość pisarza, ale też sprzęt gospodarczy typowy dla górali zagórzańskich. Wśród pomieszczeń jest m.in. gabinet z biblioteką Orkana, sypialnia, pokój jego matki – Katarzyny Smreczyńskiej oraz kuchnia, w której zobaczyć można wyposażenie Zagórzan.

Do Muzeum prowadzi aleja utworzona z jaworów, które posadził osobiście Orkan, jako podziękowanie za szczęśliwy powrót z I wojny światowej. Przed aleją stoi kapliczka ufundowana przez jego matkę.
Przed budynkiem znajduje się drewniana rzeźba przedstawiająca postać siedzącego Orkana, która została tu umieszczona w 1975 r. z okazji setnych urodzin pisarza.

Od 2002 r. w ostatnią sobotę maja organizowana jest tutaj „Majówka u Orkana”. Imprezę folklorystyczną przygotowuje Gorczański Oddział Związku Podhalan i Gminny Ośrodek Kultury w Niedźwiedziu.

Muzeum można zwiedzać od wtorku – soboty – w godz. 9-17.

Post Orkanówka – Muzeum Biograficzne Władysława Orkana pojawił się poraz pierwszy w Góry dla Ciebie | Najciekawsze wycieczki górskie, ferraty, rowery, narty.